Araç Cam Kaldırma Sistemi ve Cam Motoru Kontrolü

Araç cam kaldırma sistemi, elektrikli camların bir kumanda düğmesi yardımıyla aşağı ve yukarı hareket ettirilmesini sağlayan elektrikli ve mekanik parçalardan oluşan sistemdir. Elektrikli cam sisteminde temel olarak cam kaldırma motoru, cam kaldırma mekanizması (regülatör), kumanda düğmeleri, elektrik tesisatı ve araç modeline göre elektronik kontrol ünitesi gibi elemanlar bulunur.

Bazı otomobillerde cam motoru ve cam kaldırma mekanizması tek bir ünite şeklinde bulunurken bazı araçlarda bu parçalar ayrı ayrı değiştirilebilir. Sistem tasarımı ve kullanılan parçalar araç marka ve modeline göre farklılık gösterebilir.

Şekil 1: Ford marka bir araca ait cam kaldırma ünitesi

Araç Cam Kaldırma Sistemi Nasıl Çalışır?

Araçlarda elektrikli cam bulunan her kapıda cama hareket veren bir cam kaldırma mekanizması bulunur. Sürücü veya yolcu cam düğmesine bastığında elektrik motoru uygun yönde döndürülür. Motorun dönme hareketi cam kaldırma mekanizması tarafından camın aşağı veya yukarı doğrusal hareketine dönüştürülür.

Klasik sistemlerde motorun dönüş yönü elektrik devresindeki kutupların değiştirilmesiyle sağlanabilir. Daha yeni araçlarda ise cam motorunun çalışması ve sıkışma önleme gibi fonksiyonlar kapı kontrol modülü, gövde kontrol modülü (BCM) veya motor içerisinde bulunan elektronik devreler tarafından yönetilebilir.

Cam kaldırma sistemlerinin bakım ve onarım yöntemi araç tasarımına göre değişir. Bazı arızalarda yalnızca motor, düğme veya mekanik parça değiştirilebilirken bazı araçlarda cam motoru ve regülatörün komple ünite olarak değiştirilmesi gerekebilir.

Şekil 2: Toyota marka bir araca ait cam kaldırma mekanizması

Cam Kaldırma Mekanizması Arıza Belirtileri

Araç cam kaldırma sistemi arızalandığında elektriksel veya mekanik sorunun türüne bağlı olarak farklı belirtiler ortaya çıkabilir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Camın kapının içerisine düşmesi,
• Cam aşağı veya yukarı hareket ederken anormal ses oluşması,
• Camın normalden yavaş hareket etmesi,
• Camın hareket sırasında sıkışması,
• Camın tamamen kapanmaması,
• Camın eğri veya dengesiz hareket etmesi,
• Cam düğmesine basıldığında motor sesi gelmesine rağmen camın hareket etmemesi,
• Camın yalnızca bir yönde çalışması,
• Cam düğmesine basıldığında hiçbir tepki oluşmaması.

Cam Motoru Çalışıyor Fakat Cam Hareket Etmiyorsa

Cam düğmesine basıldığında cam motorunun çalışma sesi duyuluyor ancak cam hareket etmiyorsa mekanik sistem kontrol edilmelidir. Cam kaldırma regülatörü, halat sistemi, dişliler, kızaklar ve camın mekanizmaya bağlantısı incelenmelidir.

Motor sesinin duyulması motorun en azından elektriksel olarak harekete geçtiğini gösterir; ancak motorun ve elektrik devresinin tamamen sağlam olduğunu tek başına kanıtlamaz. Mekanizma sıkışmışsa veya motor yeterli tork üretemiyorsa da benzer bir belirti oluşabilir.

Elektrikli Cam Aşağı İniyor Fakat Yukarı Kalkmıyorsa

Elektrikli cam bir yönde çalışıyor fakat diğer yönde çalışmıyorsa kumanda düğmesi, elektrik tesisatı, konnektörler ve araçta kullanılıyorsa elektronik kontrol ünitesi kontrol edilmelidir.

Klasik çift yönlü DC motor kullanılan sistemlerde camın aşağı ve yukarı hareketi motor uçlarındaki gerilim polaritesinin değiştirilmesiyle sağlanır. Bu nedenle motorun bir yönde çalışması, diğer yöndeki kumanda devresinin de mutlaka sağlam olduğu anlamına gelmez.

Arıza teşhisinde aracın elektrik devre şeması takip edilerek cam düğmesi çıkışları, motor beslemesi ve şasi bağlantıları kontrol edilmelidir. Elektrik tesisatında ölçüm yaparken arıza arama yöntemleri doğrultusunda sistemli hareket edilmesi yanlış parça değişimini önlemeye yardımcı olur.

Elektrikli Cam Neden Yavaş Çalışır?

Cam aşağı ve yukarı hareket ediyor fakat normalden yavaş çalışıyorsa öncelikle cam fitilleri, kızaklar ve cam kaldırma mekanizması kontrol edilmelidir. Fitillerin kirlenmesi, deforme olması veya camın kızak içerisinde zor hareket etmesi motorun daha fazla yük altında çalışmasına neden olabilir.

Ayrıca cam kaldırma mekanizmasındaki aşınma, motorun zayıflaması, düşük besleme gerilimi veya elektrik bağlantılarındaki yüksek direnç de camın yavaş hareket etmesine neden olabilir.

Üretici tarafından izin veriliyorsa uygun ürünle fitil ve kızak bakımı yapılabilir. Ancak her mekanizmaya rastgele gres veya yağlayıcı uygulanmamalıdır. Kullanılacak yağlayıcı ve uygulanacağı noktalar için araç üreticisinin servis bilgileri dikkate alınmalıdır.

Cam Yukarı Kalktıktan Sonra Neden Geri İner?

Bazı araçlarda elektrikli camlarda sıkışma önleme (anti-pinch) özelliği bulunur. Sistem cam kapanırken normalden yüksek bir direnç algıladığında, sıkışabilecek bir cismi korumak amacıyla camın hareketini durdurabilir ve belirli miktarda geri indirebilir.

Cam fitillerindeki kirlenme, mekanizmanın zorlanması, camın kanallar içerisinde düzgün hareket etmemesi veya sistem kalibrasyonunun bozulması sıkışma önleme fonksiyonunun devreye girmesine neden olabilir.

Cam Motoru Değiştirildikten Sonra Kalibrasyon Gerekir mi?

Bazı araçlarda cam motoru veya cam kaldırma mekanizması değiştirildikten, akü bağlantısı kesildikten veya araç elektrik sistemi üzerinde işlem yapıldıktan sonra elektrikli camın otomatik açma-kapama ve sıkışma önleme fonksiyonlarının yeniden tanıtılması gerekebilir.

Bu işlem genellikle cam kalibrasyonu, başlangıç ayarı veya yeniden öğrenme olarak adlandırılır. Uygulanacak yöntem marka, model ve sisteme göre değiştiği için ilgili aracın üretici servis prosedürü takip edilmelidir.

Cam Düğmesine Basıldığında Hiçbir Şey Olmuyorsa

Cam düğmesine basıldığında motor sesi duyulmuyor ve cam hiç hareket etmiyorsa arızanın elektriksel olup olmadığı araştırılmalıdır. Sigorta, cam düğmesi, kablo ve konnektörler, motor beslemesi, şasi bağlantısı ve araçta mevcutsa kontrol modülü kontrol edilmelidir.

Sigorta atmışsa yalnızca yeni sigorta takmakla yetinilmemelidir. Sigortanın tekrar atmasına neden olabilecek kısa devre, sıkışmış mekanizma veya aşırı akım çeken motor gibi olası nedenler de araştırılmalıdır. Ayrıca araçta her cam için ayrı sigorta bulunmayabileceğinden üreticinin elektrik şeması esas alınmalıdır.

Elektrik devrelerinde doğru sigorta kullanımının önemi hakkında daha fazla bilgi için araçlarda doğru sigorta kullanımı konusunu inceleyebilirsiniz.

Cam Motoru Nasıl Test Edilir?

Cam motoru testi yapılırken öncelikle araç üreticisinin elektrik devre şeması ve servis bilgileri incelenmelidir. Aşağıdaki uygulama, çift yönlü DC cam motoruna sahip örnek bir sistemin genel kontrol yöntemini göstermektedir.

1. Cam Motoru Konnektörünün Kontrol Edilmesi

Örneğimizde sağ ön kapıdaki cam motoru çalışmamaktadır. Cam düğmesine aşağı veya yukarı yönde basıldığında herhangi bir tepki oluşmamakta, ancak aracın diğer camları normal çalışmaktadır.

Üreticinin servis talimatlarına uygun şekilde kapı iç döşemesi sökülür ve cam motorunun elektrik konnektörüne ulaşılır. Motor devresindeki gerilimi kontrol etmek için uygun bir dijital multimetre kullanılır.

2. Cam Motorunun Aşağı Yön Beslemesinin Ölçülmesi

Örnek sistemin servis bilgisinde motor konnektöründe yaklaşık akü gerilimi görülmesi gerektiği belirtilmektedir. Multimetre uygun DC gerilim kademesine alınır ve cam düğmesine AŞAĞI yönünde basılarak motor uçlarındaki gerilim kontrol edilir.

Motor çalıştırılmaya çalışılırken akü gerilimine yakın bir değer görülmesi, devrenin besleme sağladığını gösterebilir. Ancak yalnızca yüksüz gerilim ölçümü her zaman devrenin yük altında yeterli akım taşıyabildiğini kanıtlamaz. Gerektiğinde üretici prosedürüne göre gerilim düşümü kontrolleri de yapılmalıdır.

3. Cam Motorunun Yukarı Yön Beslemesinin Ölçülmesi

Cam düğmesine bu kez YUKARI yönünde basıldığında örnek devrede multimetrede yaklaşık -12 V görülmektedir. Ölçü aletinin probları aynı konumda tutulduğunda eksi işaretinin görülmesi, motorun dönüş yönünü değiştirmek amacıyla motor uçlarındaki polaritenin ters çevrildiğini gösterir.

Dikkat: Bu çalışma prensibi klasik iki uçlu, polarite terslemeli DC cam motorları için geçerlidir. Elektronik kontrol modülü bulunan modern sistemlerde ölçüm ve teşhis yöntemi farklı olabilir.

4. Cam Motorunun Harici Besleme ile Kontrolü

Servis prosedürü izin veriyorsa cam motoru uygun koruma ve bağlantılar kullanılarak harici bir güç kaynağıyla test edilebilir. Motor doğrudan besleme altında da çalışmıyorsa motorun arızalı olma ihtimali yüksektir.

Dikkat: Motor uçlarına doğrudan akü gerilimi uygulanması her araç için uygun bir test yöntemi değildir. Elektronik modülü motorla bütünleşik olan sistemlerde doğrudan gerilim uygulanması elektronik bileşenlere zarar verebilir. Bu nedenle test yapılmadan önce aracın elektrik şeması ve üretici servis prosedürü mutlaka kontrol edilmelidir.

5. Cam Motoru veya Cam Kaldırma Ünitesinin Değiştirilmesi

Yapılan kontroller sonucunda motorun arızalı olduğu belirlenirse değişim yöntemi aracın sistem yapısına göre belirlenir. Bazı araçlarda yalnızca cam motoru değiştirilebilirken bazı sistemlerde motor ve cam kaldırma mekanizması birlikte bir ünite oluşturur.

Örneğimizde cam motorunun cam kaldırma ünitesiyle birlikte değiştirilmesi gerekmektedir. Yeni ünite takıldıktan sonra gerekiyorsa camın otomatik açma-kapama ve sıkışma önleme özellikleri üreticinin belirttiği yöntemle yeniden tanıtılmalıdır.

Cam Kaldırma Motoru Çalışma Videosu

Araç Cam Kaldırma Sistemi Arızasında Nelere Bakılmalıdır?

Araç cam kaldırma sistemi elektriksel ve mekanik parçaların birlikte çalıştığı bir sistemdir. Bu nedenle camın çalışmaması durumunda doğrudan cam motorunu değiştirmek yerine önce arızanın kaynağı belirlenmelidir.

Sigorta ve besleme devresi, kumanda düğmesi, kablo ve konnektörler, cam motoru, cam kaldırma mekanizması, fitiller ve varsa elektronik kontrol modülü sistemli şekilde kontrol edilmelidir. Özellikle modern araçlarda arıza teşhis cihazı kullanılarak kontrol modüllerindeki hata kodlarının ve canlı verilerin incelenmesi de teşhise yardımcı olabilir.

Otomotiv elektrik sistemlerinde yapılan diğer kontrol uygulamalarını oto elektrik iş ve işlem yaprakları bölümünden inceleyebilirsiniz.

Motor, elektrik ve araç teknolojisi hakkında hazırlanan diğer eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.