Araç Klima Sensörleri ve Görevleri

Araç Klima Sensörlerini Tanıyalım

Araç klima sensörleri, klima sisteminin sıcaklık, hava dağılımı, güneş ışınımı ve dış hava kalitesi gibi çalışma şartlarını algılamasına yardımcı olur. Sensörlerden alınan bilgiler klima kontrol ünitesi tarafından değerlendirilerek kabin sıcaklığının ve hava dağılımının istenen seviyede tutulması sağlanır.

Araçlarda kullanılan klima sensörlerinin sayısı, tipi ve yerleşim yeri marka, model ve klima sisteminin yapısına göre değişebilir. Bu nedenle aşağıda açıklanan sensörler, otomatik klima sistemlerinde karşılaşılabilecek temel örnekler olarak değerlendirilmelidir. Klima sisteminin genel çalışma prensibini öğrenmek için Araçlarda Klima Sistemi Nasıl Çalışır? konusunu da inceleyebilirsiniz.

1-Sıcaklık Sensörleri

Otomatik klima sistemlerinde farklı noktalardaki hava sıcaklığını ölçmek amacıyla çeşitli sıcaklık sensörleri kullanılabilir. Bu sensörlerden gelen bilgiler klima kontrol ünitesine iletilerek sürücü ve yolcu tarafındaki hava sıcaklığının düzenlenmesine yardımcı olur.

Örnekteki sistemde davlumbaz/dağıtıcı grup üzerinde dört sıcaklık sensörü bulunmaktadır. Bunlardan ikisi taban yönelticileri karşısında, diğer ikisi ise ön göğüsteki orta hava yönelticileri içerisinde yer almaktadır.

Sistemde ayrıca klima kontrol ünitesi grubunda bulunan bir kabin hava sıcaklık sensörü ve dış ortam sıcaklığını algılayan bir dış sıcaklık sensörü bulunmaktadır. Dış sıcaklık sensörünün konumu araç modeline göre değişebilir.

1- Sol taraf işlenmiş hava sensörü

2- Sağ taraf işlenmiş hava sensörü

3- Sağ taban işlenmiş hava sensörü

4- Sol taban işlenmiş hava sensörü

Sıcaklık sensörlerinin doğru çalışması, otomatik klima sisteminin istenen kabin sıcaklığını oluşturabilmesi açısından önemlidir. Klima performansında azalma olduğunda sensörlerin yanında filtre, soğutucu akışkan, kompresör ve diğer sistem elemanları da kontrol edilmelidir. Bu kontroller hakkında Araç Klima Bakımları yazısından bilgi alabilirsiniz.

2-Maksimum Buğu Çözme (Max Defroster)

Maksimum buğu çözme (MAX DEF) fonksiyonu, ön camdaki buğunun mümkün olduğunca kısa sürede giderilmesi amacıyla klima sisteminin hava debisini, sıcaklığını ve hava dağılımını otomatik olarak kontrol eden bir çalışma modudur.

Fonksiyonun çalışma şekli ve süresi araç üreticisinin klima kontrol stratejisine göre değişebilir. Örnekteki sistemde MAX DEF prosedürü, motor soğutma suyu sıcaklığı belirlenen değerin üzerine çıktıktan sonra belirli bir süre boyunca ilgili klima kumandalarını otomatik olarak yönetmektedir.

MAX DEF devreye alındığında örnekteki klima sisteminde aşağıdaki kumandalar aktif hâle gelir:

• Önceden belirlenmiş hava debisi uygulanır.
• Hava dağıtım klapesi DEF konumuna getirilir.
• Hava karışım klapeleri maksimum sıcak konumuna getirilir.
• Dış hava giriş klapesi sistemin belirlediği konuma getirilir.
• Klima kompresörü devreye alınır.
• Arka cam buğu çözme fonksiyonu etkinleştirilir.

MAX DEF fonksiyonunun çalışması sırasında bazı araçlarda hava debisi değiştirilebilir veya arka cam rezistansı devreden çıkarılabilir. Ancak bu özellikler araç modeline ve klima kontrol sisteminin yazılımına göre farklılık gösterebilir.

Örnekteki sistemde MAX DEF devreye alındığında şu ayarların değiştirilmesine izin verilmez:

• Hava dağıtımının değiştirilmesi
• Sürücü ve yolcu sıcaklık ayarının değiştirilmesi
• Hava dolaşım konumunun değiştirilmesi

MAX DEF fonksiyonunun devreden çıkarılması ve önceki klima ayarlarına dönülmesi kullanılan klima sistemine göre farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir. LO (maksimum soğuk) ve HI (maksimum sıcak) gibi bazı fonksiyonlar da MAX DEF aktif olduğunda geçici olarak sistem tarafından geçersiz kılınabilir.

Buğu çözme fonksiyonunun verimli çalışması için klima sisteminin doğru kullanılması da önemlidir. Özellikle camların hızlı şekilde buğudan arındırılması ve klima sisteminin doğru kullanımıyla ilgili ayrıntıları Araç Klimanızı Kullanırken Dikkat Edin yazısında inceleyebilirsiniz.

3-Solar Sensör

Solar sensör, güneş ışınımının araç kabini üzerindeki etkisini algılamak amacıyla kullanılan klima sensörlerinden biridir. Genellikle ön göğsün üst bölümünde, ön cama yakın bir noktada bulunur.

Solar sensör üzerine düşen ışınıma bağlı olarak klima kontrol ünitesine bir elektrik sinyali gönderir. Klima kontrol ünitesi bu bilgiyi kabin ve diğer sıcaklık sensörlerinden gelen verilerle birlikte değerlendirerek gerekli sıcaklık, hava debisi ve hava dağılımı düzeltmelerini yapabilir.

Örnekteki solar sensör fotodiyot prensibinden yararlanır. Sensör üzerine ulaşan ışınım miktarı değiştikçe sensörün elektriksel çıkışı da değişir ve klima kontrol ünitesi bu değişimi sistemin çalışma stratejisinde kullanır.

1- Solar sensör

2- Karakteristik aydınlatma diyagramı ve çıkış akımı

3- Solar sensör çalışma şeması

Klima sensörlerinde veya diğer sistem elemanlarında işlem yapılması gerektiğinde üreticinin sökme-takma prosedürleri uygulanmalıdır. Klima sisteminin temel parçalarının sökülmesi ve montajıyla ilgili uygulamaları Klima Sistemini Sökme ve Takma konusunda inceleyebilirsiniz.

4-Hava Kalite Sensörü (AQS)

Hava kalite sensörü (AQS), dış ortam havasındaki belirli kirleticileri algılayarak otomatik klima sisteminin dış hava/İç hava sirkülasyon kontrolüne yardımcı olan elektronik bir sensördür.

Sensör dış havadaki kirlilik seviyesinde belirgin bir artış algıladığında klima kontrol sistemi hava sirkülasyon klapesini uygun konuma getirerek dışarıdaki kirli havanın kabine girişini azaltabilir. Sistemin çalışma biçimi ve algıladığı gazlar kullanılan AQS sensörünün tipine göre değişebilir.

Bazı AQS sensörleri karbonmonoksit (CO) ve azot oksitler (NOx) gibi egzoz kaynaklı kirleticilere karşı duyarlı olacak şekilde tasarlanmıştır. Sensörden alınan sinyal klima kontrol ünitesi tarafından değerlendirilerek hava giriş klapesinin kontrolünde kullanılabilir.

1- Kontak üzerinden besleme

2- Şase bağlantısı

3- Sinyal

Hava kalite sensörünün kontrolü:

AQS sensörünün test yöntemi araç ve sensör tipine göre değiştiği için kontrol işlemi üreticinin servis dokümanında belirtilen prosedüre göre yapılmalıdır. Sensörün besleme gerilimi, şase bağlantısı, sinyal hattı ve arıza kodları uygun test cihazıyla kontrol edilmelidir.

Sensörün çalışmasını kontrol etmek amacıyla kullanılan özel test gazları veya kimyasallar yalnızca üreticinin belirlediği test ekipmanı ve güvenlik prosedürleriyle kullanılmalıdır.

MotorDersi YouTube kanalına abone olmak için tıklayınız.

Araç klima sistemleri, sensörler ve diğer otomotiv elektriği konularındaki teknik içeriklere MotorDersi üzerinden ulaşabilirsiniz.