Arıza Teşhisi ve Periyodik Bakım Çalışma Soruları

Arıza Teşhisi ve Periyodik Bakım

Arıza teşhisi ve periyodik bakım, Motorlu Araçlar Teknolojisi alanı Hareket Kontrol Sistemleri dersinde yer alan önemli konulardan biridir. Bu çalışma soruları; periyodik bakım, motor kompresyon testi, silindir kaçak testi ve motor yağ basınç testi konularındaki bilgileri tekrar etmek ve değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.

Soruları sırasıyla inceleyerek motorlarda meydana gelen arızaların teşhis yöntemlerini, kompresyon ve silindir kaçak kontrollerini, yağlama sistemi kontrollerini ve periyodik bakım işlemlerini tekrar edebilirsiniz. Arıza tespitinde izlenecek genel yöntemler için sistematik arıza arama konusunu da inceleyebilirsiniz

Çalışma Soruları

1) Periyodik bakım ne demektir?

Motorlu araçlar üzerinde üreticinin belirlediği zaman veya kilometre aralıklarında yapılan kontrol, ayar ve parça ya da sıvı değişim işlemlerinin tümüne periyodik bakım denir.

2) Periyodik bakımlarda yapılan işlemler nelerdir?

Kontrol, ayar ve değişim işlemleridir.

3) Motorlarda meydana gelebilecek kompresyon kaçaklarının etkileri nelerdir? Yazınız.

İçten yanmalı motorlarda kompresyon, motorun çalışma performansını doğrudan etkiler. Kompresyon kaçaklarının artması motor gücü ve torkunda düşmeye, yakıt tüketiminin artmasına, düzensiz çalışmaya ve arızanın kaynağına bağlı olarak yağ tüketiminin yükselmesine neden olabilir.

4) Motorda sıkıştırma sonu basıncı fabrika değerlerinin altında gerçekleşiyorsa arıza nerede olabilir? Yazınız.

Sıkıştırma sonu basıncı üreticinin belirlediği değerlerin altındaysa segmanlar, silindir ve piston grubu, supaplar, supap oturma yüzeyleri veya silindir kapak contası gibi yanma odasının sızdırmazlığını sağlayan elemanlarda sorun bulunabilir.

5) Motorda sıkıştırma sonu basıncı fabrika değerlerinin altında gerçekleşiyorsa arızanın nereden kaynaklandığını pratik olarak nasıl anlarız? Yazınız.

1. Motor çalışırken yağ doldurma kapağı bölgesindeki aşırı karter gazı, segman-silindir grubundaki aşınma veya kaçak konusunda bir belirti olabilir.

2. Egzozdan çıkan dumanın rengi de arıza teşhisinde yardımcı olabilir. Özellikle mavi duman, motor yağının yanma odasına girdiğini gösterebilir. Ancak kesin arıza teşhisi için kompresyon ve silindir kaçak testi gibi ölçümler yapılmalıdır.

6) Segmanlarda ve supap oturma yüzeylerinde meydana gelen kompresyon kaçaklarının sebepleri nelerdir? Yazınız.

1. Segmanlarda meydana gelen kaçaklar; segmanların aşınması, kırılması, sıkışması veya silindir yüzeyindeki aşınmalar nedeniyle oluşabilir.

2. Supaplarda ise oturma yüzeylerinin kirlenmesi, yanması veya aşınması, supap ayarının uygun olmaması ve supabın yuvasına tam oturmaması kompresyon kaçağına neden olabilir. Silindir kapak contası arızaları da kompresyon kaybına yol açabilir.

7) Kompresyon testinin yapılış yerini yazınız.

Kompresyon testi benzinli motorlarda genellikle buji yuvasından, dizel motorlarda ise motorun yapısına ve kullanılan test aparatına bağlı olarak enjektör veya kızdırma bujisi yuvasından yapılabilir. Kompresyon ölçüm cihazı uygun adaptör kullanılarak ilgili yuvaya bağlanır.

8) Benzinli motorların sıkıştırma oranları hangi değerler arasında değişir?

Benzinli motorların sıkıştırma oranı motorun tasarımına göre değişir. Bu nedenle kesin değer için ilgili motorun üretici teknik verileri esas alınmalıdır.

9) Benzinli motorlarda sıkıştırma sonu basıncı kaçtır?

Sıkıştırma sonu basıncı motorun sıkıştırma oranına, supap zamanlamasına, çalışma sıcaklığına ve motor yapısına göre değişir. Kompresyon testinde ölçülen değerler ilgili aracın üretici katalog değerleriyle karşılaştırılmalıdır.

10) Benzinli motorlarda sıkıştırma sonu sıcaklığı kaç °C civarındadır?

Sıkıştırma sonu sıcaklığı motorun çalışma şartlarına ve tasarımına göre değişir. Bu nedenle bütün benzinli motorlar için tek bir sıcaklık değeri vermek doğru değildir.

11) Dizel motorların sıkıştırma oranları hangi değerler arasında değişir?

Dizel motorların sıkıştırma oranları motor tasarımına ve kullanılan teknolojiye göre değişir. Kesin sıkıştırma oranı için üreticinin teknik verileri esas alınmalıdır.

12) Dizel motorlarda sıkıştırma sonu sıcaklığı kaç °C’dir?

Dizel motorlarda sıkıştırma sonunda hava sıcaklığı yakıtın kendiliğinden tutuşmasını sağlayacak seviyeye yükselir. Gerçek sıcaklık motorun sıkıştırma oranına, emme havasına ve çalışma şartlarına göre değişir.

13) Dizel motorlarda sıkıştırma sonu basıncı kaçtır?

Dizel motorların sıkıştırma sonu basıncı motor tipine ve tasarımına göre değişir. Kompresyon testi sonuçları değerlendirilirken üretici tarafından verilen basınç değerleri ve silindirler arasındaki izin verilen fark dikkate alınmalıdır.

14) Dizel motorlarda sıkıştırma sonu basınç ve sıcaklığının yüksek olmasının motora etkileri nelerdir? Yazınız.

Dizel motorlarda sıkıştırma sonunda havanın basınç ve sıcaklığının yeterli seviyeye ulaşması, püskürtülen yakıtın kendiliğinden tutuşabilmesi açısından önemlidir. Motorun sıkıştırma oranı ve çalışma şartları bu değerleri etkiler.

Motorlara daha fazla hava alınmasını sağlamak ve silindirlere gönderilen hava kütlesini artırmak amacıyla turboşarj sistemi kullanılabilir.

15) Motorun kompresyon testine hazırlanma aşamaları nelerdir? Yazınız.

1. Kompresyon testi motor tipine ve üreticinin test prosedürüne uygun şekilde yapılır.
2. Motora uygun kompresyon test cihazı ve adaptör hazırlanır.
3. Üreticinin talimatına göre motor gerekli çalışma sıcaklığına getirilir.
4. Motor durdurulur ve buji, enjektör veya kızdırma bujisi çevresindeki kirler temizlenir.
5. Marş devrinin yeterli olması için akünün şarj durumunun uygun olması sağlanır.
6. Yakıt ve ateşleme sisteminin test sırasında motorun çalışmasını önleyecek şekilde devre dışı bırakılması ve gaz kelebeği konumu gibi ayrıntılarda üreticinin test prosedürü uygulanır.

16) Motorlarda kompresyon testinin yapılma işlemi nasıldır? Yazınız.

1. Kompresyon testi yapılacak motorda gerekli buji, enjektör veya kızdırma bujisi üreticinin test yöntemine göre sökülür.
2. Kompresyon test cihazı uygun adaptörle ilgili silindire bağlanır.
3. Üretici firmanın kompresyon test değerleri öğrenilir.
4. Motorun silindir sayısına göre bir değerlendirme tablosu oluşturulur.
5. Motor üreticisinin belirttiği test şartlarında marş yaptırılır.
6. Kompresyon cihazında okunan en yüksek basınç değeri tabloya kaydedilir.
7. Aynı işlem diğer silindirlerde de tekrarlanır ve elde edilen değerler birbirleriyle ve üretici teknik değerleriyle karşılaştırılır.

17) Ölçüm sonunda bazı silindirlerin kompresyon basınç değeri diğer silindirlerden çok düşük çıkarsa ne yapılmalıdır? Yazınız.

Öncelikle motorun supap sistemi ve zamanlaması kontrol edilir. supap zaman ayarı ile ilgili bir sorun bulunmadığından emin olunur. Düşük kompresyonun kaynağını belirlemek için üretici prosedürüne uygun ek testler ve özellikle silindir kaçak testi uygulanabilir. Segman, supap veya silindir kapak contası gibi elemanlarda kaçak bulunup bulunmadığı bu şekilde daha sağlıklı değerlendirilebilir.

18) Silindir kaçak testi niçin yapılır? Açıklayınız.

Silindir kaçak testi, yanma odasının sızdırmazlığını kontrol etmek ve kompresyon kaybının hangi bölgeden kaynaklandığını belirlemeye yardımcı olmak amacıyla yapılır. Test sırasında piston uygun konuma getirilir ve silindire kontrollü basınçlı hava verilerek kaçağın emme supabı, egzoz supabı, segman-silindir grubu veya silindir kapak contası gibi hangi bölgeden meydana geldiği araştırılır.

19) Motorun silindir kaçak testine hazırlanma aşamaları nelerdir? Yazınız.

1. Motor üreticinin test prosedürüne göre hazırlanır.
2. Motor durdurulur ve ilgili buji, enjektör veya kızdırma bujisi çevresi temizlenir.
3. Test cihazının bağlanacağı elemanlar uygun şekilde sökülür.
4. Test edilecek silindire erişim sağlanır.
5. Piston, her iki supabın da kapalı olduğu sıkıştırma sonu üst ölü nokta konumuna getirilir.
6. Soğutma sistemi ve yağ doldurma bölgesi gibi olası kaçak noktalarının gözlenebilmesi için gerekli hazırlıklar üretici prosedürüne göre yapılır.
7. Araç ve motor, basınçlı hava uygulandığında krank milinin dönmesi veya aracın hareket etmesi ihtimaline karşı güvenli şekilde sabitlenir.

20) Silindir kaçak testi nasıl yapılır? Maddeler halinde yazınız.

1. Test cihazı ve basınçlı hava kaynağı üreticinin belirttiği değerlere göre hazırlanır.
2. Uygun adaptör test edilecek silindire bağlanır.
3. Test edilecek silindir sıkıştırma sonu üst ölü noktaya getirilir ve supapların kapalı olduğundan emin olunur.
4. Silindirin konumu sabitlenir.
5. Silindir kaçak test cihazı adaptöre bağlanır.
6. Cihazın basınç ayarı üretici talimatına göre yapılır.
7. Basınçlı hava kontrollü ve yavaş şekilde silindire verilir.
8. Test cihazındaki kaçak değeri okunur.
9. Emme, egzoz, karter ve soğutma sistemi gibi olası kaçak noktaları kontrol edilir.
10. Ölçüm sonucu kaydedilir.
11. Aynı test diğer silindirlere uygulanır.
12. Sonuçlar üreticinin kabul sınırları ve silindirler arasındaki farklar dikkate alınarak değerlendirilir.

21) Silindir kaçak testinde motorun hava kaçağı yapabileceği yerler nerelerdir? Yazınız.

1. Emme supabı ve oturma yüzeyi
2. Egzoz supabı ve oturma yüzeyi
3. Segman-silindir grubu
4. Silindir kapak contası ve ilgili sızdırmazlık bölgeleri

22) Silindir kaçak testinde elde edilen değerler nasıl olmalıdır? Yazınız.

Silindir kaçak testindeki kabul edilebilir kaçak oranı kullanılan test cihazına ve motor üreticisinin teknik değerlerine göre değerlendirilmelidir. Yalnızca tek bir yüzde değerini bütün motorlar için sınır kabul etmek doğru değildir. Ayrıca silindirler arasındaki farklar da arıza teşhisinde önemlidir.

23) Silindir kaçak testi sırasında basınçlı hava nerelerden ve hangi sebeplerle kaçabilir? Yazınız.

1. Emme sisteminden hava geliyorsa emme supabı veya oturma yüzeyinde sızdırmazlık problemi bulunabilir.
2. Egzoz borusundan hava geliyorsa egzoz supabı veya oturma yüzeyinde kaçak olabilir.
3. Soğutma sisteminde hava kabarcıkları görülüyorsa silindir kapak contası, silindir kapağı veya ilgili sızdırmazlık yüzeylerinde sorun bulunabilir.
4. Yağ doldurma kapağı veya karter havalandırmasından belirgin hava geliyorsa segman-silindir grubunda kaçak olabilir.
5. Komşu silindirin buji veya ilgili bağlantı yuvasından hava geliyorsa silindirler arasında conta veya yüzey kaynaklı kaçak bulunabilir.

24) Benzinli motorlarda yağlama basıncı kaç bar olmalıdır?

Motor yağ basıncı; motorun yapısına, devrine, yağ sıcaklığına ve kullanılan yağın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle ölçülen yağ basıncı mutlaka araç üreticisinin belirttiği teknik değerlerle karşılaştırılmalıdır.

25) Dizel motorlarda kullanılan turboşarjın yağlanması niçin tam ve eksiksiz olmalıdır? Yazınız.

Turboşarj çok yüksek devirlerde ve yüksek sıcaklıklarda çalışır. Turbo milinin ve yataklarının uygun şekilde yağlanması sürtünmenin ve aşınmanın azaltılması, yatakların korunması ve ısının uzaklaştırılmasına yardımcı olunması açısından önemlidir. Yağlama yetersizliği turboşarj yataklarında ve milinde ciddi hasara neden olabilir.

26) Dizel motorlarda yağlama sisteminde bulunan yağın çalışma şartlarını korumak için ne yapılır? Yazınız.

Bazı motorlarda motor yağının sıcaklığını kontrol altında tutmak amacıyla yağ soğutucuları kullanılır. Motor yağının dolaşımı, filtrelenmesi ve basınçlandırılması hakkında ayrıntılı bilgi için motor yağlama sistemi konusunu inceleyebilirsiniz.

27) Motorlarda yağ basıncının yetersiz olduğu nasıl anlaşılır? Yazınız.

Kontak açıldığında yağ basıncı uyarı lambasının yanması normaldir. Motor çalıştıktan ve yağlama sisteminde yeterli basınç oluştuktan sonra lambanın sönmesi beklenir. Motor çalışırken yağ basıncı uyarı lambasının sönmemesi veya yeniden yanması düşük yağ basıncı ya da yağ basıncı izleme sisteminde bir arıza bulunduğunu gösterebilir. Böyle bir durumda motor çalıştırılmaya devam edilmeden yağ seviyesi ve yağlama sistemi kontrol edilmelidir.

28) Yağ basınç testi için motorun hazırlık aşamaları nelerdir? Yazınız.

1. Motor yağı seviyesi ve sistemde yağ kaçağı olup olmadığı kontrol edilir.
2. Kullanılan motor yağının üreticinin belirttiği özellik ve viskozitede olduğu doğrulanır.
3. Yağ basıncı test cihazı, üreticinin belirttiği ölçüm noktasına uygun adaptörle bağlanır.
4. Motorun yağ seviyesinin normal seviyede olması sağlanır.
5. Üretici kataloğundan test sıcaklığı, motor devri ve yağ basıncı değerleri öğrenilir.

29) Yağ basınç testi nasıl yapılır? Maddeler halinde yazınız.

1. Yağ basınç testine hazırlanan motor üreticinin belirttiği çalışma sıcaklığına getirilir.
2. Test cihazının bağlantılarında kaçak bulunmadığından emin olunur.
3. Motor rölanti devrinde çalışırken yağ basıncı okunur ve kaydedilir.
4. Üreticinin belirttiği diğer motor devirlerinde yağ basıncı tekrar ölçülür.
5. Elde edilen değerler bir test tablosuna kaydedilir.
6. Ölçülen değerler üretici katalog değerleriyle karşılaştırılır.

30) Farklı devirlerde yağ basıncında düşme veya yükselme varsa muhtemel sebepler nelerdir? Yazınız.

Yağ basıncının normal değerlerden düşük veya yüksek olması; motor yağı seviyesi ve viskozitesi, yağ pompası, yağ filtresi, basınç ayar supabı, yağ kanalları, motor yatak boşlukları veya ölçüm sistemindeki arızalardan kaynaklanabilir. Kesin teşhis için yağlama sistemi üretici teknik verilerine göre kontrol edilmelidir.

31) Yağlama sisteminde basınç ayar supabı ve çek valfin arızalanması durumunda meydana gelebilecek arızalar ve yapılması gerekenler nelerdir? Yazınız.

1. Basınç ayar supabı yayı veya mekanizması görevini yapmıyorsa sistemde düşük yağ basıncı oluşabilir.
2. Basınç ayar supabının açılmasını engelleyen kir veya tortu bulunması yağ basıncının normalden fazla yükselmesine neden olabilir.
3. Yağlama sistemindeki çek valf veya diğer akış kontrol elemanlarının arızalanması yağın dolaşımını ve basıncını etkileyebilir. Arızalı parçalar üreticinin kontrol ve onarım talimatlarına göre kontrol edilmeli ve gerektiğinde değiştirilmelidir.

MotorDersi YouTube kanalına abone olmak için tıklayınız.

Arıza teşhisi, motor bakımı ve diğer Motorlu Araçlar Teknolojisi çalışma sorularına MotorDersi üzerinden ulaşabilirsiniz.