Bosch Motor Kontrol Beyni

Bosch motor kontrol beyni ve Bosch EDC16C3 HDi sisteminin yapısını tanımak isteyen öğretmen ve öğrenciler için hazırlanan bu içerikte, motor kontrol ünitesinin temel görevleri ve Common Rail dizel enjeksiyon sistemiyle birlikte çalışan bileşenler ele alınmaktadır.

Sayfanın sonunda yer alan teknik dokümanda; motor kontrol beyni, sensörler, yakıt devresi, yüksek basınç pompası, enjektörler, arıza yönetimi, bakım ve parça değişimi gibi konular ayrıntılı olarak incelenmektedir. Motor kontrol ünitesinin genel çalışma yapısı hakkında bilgi için Elektronik Kontrol Ünitesi Nedir? konusunu da inceleyebilirsiniz.

İçindekiler

Önsöz
Güvenlik Talimatları
Tanıtım
Beyin Giriş ve Çıkışlarının Özet Şeması
Beyin İçindeki Kablo Tesisatı
Elektrik Bölümünün Yeni Bileşenleri
Beyin
Motor Devir Sayısı Algılayıcısı
Gaz Pedalı Algılayıcısı
Hidrolik Bölümünün Yeni Bileşenleri
Yakıt Devresi Şeması
Yakıt Devresi Özet Şeması
Yüksek Basınç Pompası
Besleme Pompası
Enjektör
Bir Enjeksiyon İşleminin Oluşumu
Arızaların Yönetimi
307 Modeli Örneği
Zayıflatılmış Modlar Örneği
Sistemin Bakımı
Parçaların Değişimi
Parametre Ölçüm Örnekleri

Giriş

Yüksek basınçlı dizel enjeksiyon sistemlerine yapılacak müdahaleler, sistemin güvenlik kurallarını ve üretici tarafından belirtilen servis prosedürlerini bilen uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir. Common Rail sistemlerinde yakıtın çok yüksek basınç altında bulunabilmesi nedeniyle bakım ve onarım işlemlerinde özel güvenlik önlemleri alınması gerekir.

Çalışma sırasında iş sağlığı ve güvenliği, kazaların önlenmesi ve çevrenin korunmasıyla ilgili yürürlükteki kurallara uyulmalıdır.

• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulmalıdır.
• Kazaları önleyici tedbirler alınmalıdır.
• Yakıt ve diğer atıkların çevreye zarar vermesi önlenmelidir.

Sisteme müdahale etmeden önce çalışma alanı temizlenmeli ve yüksek basınç yakıt devresine yabancı maddelerin girmesini önleyecek tedbirler alınmalıdır. Özellikle aşağıdaki parçaların bulunduğu yakıt devresinde temizliğe dikkat edilmelidir:

1. Yakıt yüksek basınç pompası,
2. Common Rail yakıt rampası,
3. Yüksek basınç yakıt boruları,
4. Enjektörler.

Bu parçaların çalışma prensibini daha ayrıntılı incelemek için Common Rail Enjeksiyon Sistemi konusundan yararlanabilirsiniz.

• Çalışma sırasında temiz ve uygun iş elbisesi kullanılmalıdır.
• Yüksek basınç devresi söküldüğünde açık kalan bağlantılar, sisteme kir ve yabancı madde girmesini önleyecek uygun koruyucu tıkaçlarla kapatılmalıdır.
• Sökülen ve yeni kullanılacak parçalar temiz, tozsuz bir ortamda muhafaza edilmelidir.
• Yüksek basınç boruları, enjektör rakorları ve rail bağlantıları üreticinin belirlediği sıkma torklarına göre uygun tork anahtarıyla sıkılmalıdır.

Sisteme müdahale sırasında:

Bu dokümanda ele alınan Bosch EDC16C3 HDi sisteminde yakıt basıncının 1350 bar seviyesine kadar çıkabildiği belirtilmektedir. Bu değer, dokümanda incelenen sisteme aittir ve tüm Common Rail sistemleri için sabit bir değer olarak değerlendirilmemelidir.

• Yüksek basınç yakıt devresinin yakınında sigara içilmemelidir.
• Açık alev veya kıvılcım oluşturabilecek kaynakların yakınında çalışılmamalıdır.
• Sisteme müdahale edilmeden önce üreticinin belirlediği basınç düşürme ve güvenli servis prosedürü uygulanmalıdır.

Motor çalışırken:

• Yüksek basınç yakıt devresine müdahale edilmemelidir.
• Yakıt kaçağı veya püskürme ihtimali bulunan bölgelerden uzak durulmalıdır.
• Yüksek basınçlı yakıt kaçağı elle kontrol edilmemeli; eller, deri ve gözler olası kaçak bölgesine yaklaştırılmamalıdır.
• Enjektörlerin ve motor kontrol ünitesinin elektrik bağlantıları üretici prosedürü dışında sökülmemelidir.

Tanıtım

Yüksek basınçlı direkt enjeksiyon sistemleri, modern dizel motor teknolojisinin gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Yakıtın yüksek basınç altında ve elektronik olarak kontrol edilen enjektörlerle püskürtülmesi; motor performansı, yakıt tüketimi, çalışma konforu ve emisyon kontrolünün geliştirilmesine yardımcı olur.

Bu dokümanda incelenen sistem, Bosch tarafından geliştirilen ikinci nesil EDC16C3 HDi motor yönetim sistemidir. Sistem, dokümanda belirtilen DV4TD motor uygulaması üzerinden açıklanmaktadır. Bu nedenle aşağıdaki bazı teknik özellikler tüm Bosch motor kontrol sistemlerini değil, incelenen EDC16C3 HDi uygulamasını ifade etmektedir.

Dizel motorlarda yüksek basınçlı direkt enjeksiyonun genel çalışma prensibi için Dizel Motor Püskürtme Çeşitleri konusunu da inceleyebilirsiniz.

Bosch EDC16C3 HDi sisteminin dokümanda belirtilen başlıca özellikleri şunlardır:

• Vakum altında çalışan bir alçak basınç yakıt devresi,
• Yüksek basınç pompasıyla bütünleşmiş yakıt besleme pompası,
• Yüksek basınç pompasıyla bütünleşmiş yakıt dozlama düzeneği,
• Pilot enjeksiyon ve ana enjeksiyon sürelerinin optimize edilmesi,
• 1350 bar seviyesine ulaşabilen yakıt basıncı,
• Elektronik kontrollü enjektörler,
• 32 bit mimariye sahip EDC16C3 motor kontrol ünitesi,
• Motor yönetiminin tork talebi esas alınarak gerçekleştirilmesi,
• Elektronik marş önleme (immobilizer) sistemiyle koordinasyon.

Motor kontrol ünitesi, sensörlerden aldığı bilgileri değerlendirerek yakıt basıncını ve enjeksiyon işlemini motorun çalışma şartlarına göre düzenler. Motor yönetiminde kullanılan sensörlerin kontrol yöntemlerini Sensörler ve ECU Kontrolleri konusunda inceleyebilirsiniz.

Örneğin gaz pedalından gelen sürücü talebi, motor kontrol ünitesinin değerlendirdiği önemli giriş bilgilerinden biridir. Bu elemanın çalışma prensibi Gaz Pedalı Konum Sensörü konusunda açıklanmaktadır.

Bosch EDC16C3 sistemi temel olarak aşağıdaki enjeksiyon fonksiyonlarını yönetebilir:

• Belirlenen çalışma sınırları içerisinde yakıt basıncını motor devrinden belirli ölçüde bağımsız olarak oluşturmak ve düzenlemek,
• Enjeksiyon başlangıcını ve püskürtme süresini motorun çalışma şartlarına göre belirlemek,
• Bir motor çevrimi içerisinde birden fazla enjeksiyon gerçekleştirmek.

1. Yanma gürültüsünün azaltılmasına yardımcı olan bir veya birden fazla pilot enjeksiyon,
2. Motorun esas güç üretimini sağlayan ana enjeksiyon,
3. Sistem ve motor uygulamasına bağlı olarak kullanılabilen son (post) enjeksiyon.

Enjeksiyon işlemlerinin zamanlaması, yakıt miktarı ve rail basıncı ECU tarafından sensörlerden alınan verilere göre hesaplanır. ECU’nun yönettiği çıkış elemanları hakkında Aktüatörlerin Kontrolü Nasıl Yapılır? içeriğinden de yararlanabilirsiniz.

Motor kontrol sistemleri, dizel enjeksiyon, sensörler ve diğer otomotiv elektroniği konularındaki eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.