Buji Bakımı ve Değişimi

Buji bakımı ve değişimi, benzinli motorlarda ateşleme sisteminin düzenli ve verimli çalışması açısından önemlidir. Bujiler, silindir içerisinde sıkıştırılan hava-yakıt karışımını elektrik kıvılcımıyla ateşleyerek yanmanın başlamasını sağlayan ateşleme sistemi elemanlarıdır.

Aşınmış, kirlenmiş veya tırnak aralığı bozulmuş bujiler; motorun düzensiz çalışmasına, çekişin azalmasına, yakıt tüketiminin artmasına ve egzoz emisyonlarının olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Bu nedenle bujilerin belirli aralıklarla kontrol edilmesi, temizlenmesi ve gerektiğinde değiştirilmesi gerekir.

Bujinin yapısı, çeşitleri ve çalışma prensibi hakkında ayrıntılı bilgi için Ateşleme Bujileri Nedir? yazısını da inceleyebilirsiniz.

Bujilerin Görevi Nedir?

Bujilerin görevi, benzinli motorlarda sıkıştırma zamanı sonunda silindir içerisindeki hava-yakıt karışımını elektrik kıvılcımı oluşturarak ateşlemektir. Ateşleme sonucunda meydana gelen yanma basıncı pistonu hareket ettirerek motorun güç üretmesini sağlar.

Ateşleme sisteminde oluşturulan yüksek gerilim buji elektrotları arasındaki boşlukta kıvılcım meydana getirir. Bu nedenle bujinin elektrotlarının durumu ve buji tırnak aralığı, ateşleme kalitesini doğrudan etkileyen önemli unsurlardandır.

Bujiler Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Buji değişim zamanı; kullanılan bujinin tipine, motorun özelliklerine, yakıt türüne ve araç üreticisinin belirlediği bakım programına göre değişir. Bu nedenle bujiler için bütün araçlarda geçerli tek bir kilometre değeri vermek doğru değildir.

Standart, platin veya iridyum gibi farklı özelliklere sahip bujilerin kullanım ömürleri birbirinden farklı olabilir. LPG kullanılan araçlarda da ateşleme sistemi ve bujilerin durumu düzenli olarak kontrol edilmelidir. En doğru değişim aralığı için aracın üretici bakım talimatları dikkate alınmalıdır.

Bujilerin zamanında değiştirilmemesi motor performansının düşmesine, yakıt tüketiminin artmasına ve yanmanın düzensizleşmesine neden olabilir.

Buji Arızası ve Aşınması Nasıl Anlaşılır?

Bujilerin aşınması veya kirlenmesi motorun çalışma karakterini etkileyebilir. Buji veya ateşleme sistemiyle ilişkili olabilecek belirtiler arasında şunlar bulunabilir:

• Motorun zor çalışması,
• Rölantide düzensiz çalışma,
• Motorun teklemesi,
• Hızlanma sırasında performans düşüklüğü,
• Yakıt tüketiminin artması,
• Egzoz emisyonlarının artması,
• Ateşleme düzensizlikleri.

Bu belirtilerin tamamı yalnızca bujiden kaynaklanmaz. Ateşleme bobini, buji kabloları, yakıt sistemi veya motor yönetim sistemi gibi başka elemanların arızaları da benzer belirtilere neden olabilir.

Özellikle anormal yanma ve vuruntu hakkında daha fazla bilgi için Motorda Vuruntu Nedir? konusunu inceleyebilirsiniz.

Bujinin Yapısı

Bir ateşleme bujisi temel olarak terminal bağlantısı, izolatör, gövde, merkez elektrot ve şasi elektrodu gibi bölümlerden meydana gelir. Bujinin elektrotları arasında bırakılan boşluk, kıvılcımın meydana geldiği buji tırnak aralığıdır.

Buji tırnak aralığının üreticinin belirlediği değerde olması gerekir. Aralığın gereğinden fazla veya az olması ateşleme performansını olumsuz etkileyebilir.

Buji Bakımı Nasıl Yapılır?

Buji bakımı sırasında bujilerin fiziksel durumu, elektrotları, izolatörü ve tırnak aralığı kontrol edilir. İşleme başlamadan önce motorun yeterince soğuması beklenmelidir.

Uyarı: Elektronik ateşleme sistemlerinde yüksek gerilim oluşabilir. Motor çalışırken ateşleme sisteminin yüksek gerilim taşıyan parçalarına dokunulmamalıdır. Elektronik ateşleme sistemlerinin yapısı hakkında bilgilerinizi kontrol etmek için Elektronik Ateşleme Sistemleri Modül Sınavı sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bujilerin Kontrolü ve Değiştirilmesi

Buji kontrolü ve değişimi yapılırken aşağıdaki temel işlem sırası uygulanabilir. Araç üreticisinin servis talimatları ve teknik değerleri her zaman öncelikli olmalıdır.

1. Motorun güvenli şekilde çalışılabilecek kadar soğumasını bekleyin.
2. Varsa buji kablolarını kablodan çekmek yerine bağlantı başlıklarından tutarak çıkarın.
3. Uygun buji lokma anahtarı kullanarak bujileri dikkatlice sökün.
4. Buji yuvalarına kir ve yabancı maddelerin girmemesine dikkat edin.
5. Bujinin izolatöründe çatlak, kırık veya başka bir hasar olup olmadığını kontrol edin.
6. Elektrotların aşınma ve kirlenme durumunu kontrol edin.
7. Kullanılan buji tipi temizlemeye uygunsa elektrot çevresindeki birikintileri uygun yöntemle temizleyin.
8. Buji tırnak aralığını araç veya buji üreticisinin belirttiği değere göre kontrol edin.
9. Yeni bujiyi önce elle dişlere oturtarak takın.
10. Bujiyi üreticinin belirlediği sıkma torkuna göre sıkın.
11. Buji kablolarını veya bobin bağlantılarını doğru şekilde yerine takın.

Not: Bujiler takım halinde kullanıldığından, değişim gerektiğinde aynı motor üzerindeki bujilerin aynı özellik ve teknik değerde olması önemlidir.

Buji Sıkma Torku Kaç Nm Olmalıdır?

Buji sıkma torku, bujinin ve silindir kapağının özelliklerine göre değişebilir. Bu nedenle bütün motorlar için sabit bir sıkma torku kullanmak yerine araç veya buji üreticisinin belirttiği teknik değer uygulanmalıdır.

Bujinin gereğinden fazla sıkılması özellikle alüminyum silindir kapağı üzerindeki buji yuvası dişlerine zarar verebilir. Yetersiz sıkılması ise ısı transferinin bozulmasına, kompresyon kaçağına veya bujinin gevşemesine neden olabilir.

Buji Tırnak Aralığı Neden Önemlidir?

Buji tırnak aralığı, merkez elektrot ile şasi elektrodu arasındaki mesafedir. Ateşleme kıvılcımı bu iki elektrot arasında meydana gelir.

Tırnak aralığının uygun olmaması kıvılcımın oluşmasını ve yanma kalitesini etkileyebilir. Bu nedenle buji bakımında tırnak aralığı uygun bir sentil ile ölçülmeli ve gerekiyorsa üreticinin belirlediği değere göre ayarlanmalıdır.

Buji Rengi Ne Anlama Gelir?

Bujinin elektrot ve izolatör bölgesinin görünümü motorun çalışma koşulları hakkında bazı bilgiler verebilir. Aşırı kurum, yağlanma, anormal renk değişimleri veya elektrotlarda aşırı aşınma görüldüğünde yalnızca bujiyi değiştirmek yerine bu duruma neden olabilecek motor ve ateşleme sistemi koşulları da kontrol edilmelidir.

Örneğin yakıt-hava karışımı, motorun yağ tüketimi, ateşleme sistemi ve motorun çalışma sıcaklığı bujinin görünümünü etkileyebilir.

Buji Değişiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Motor sıcakken bujileri sökmeyin.
• Motor için uygun olmayan tip ve özellikte buji kullanmayın.
• Buji yuvasına kir veya yabancı madde düşürmeyin.
• Bujiyi dişlere ilk olarak elle oturtun.
• Üreticinin belirlediği buji tırnak aralığını kullanın.
• Üreticinin belirlediği sıkma torkuna uyun.
• Buji kablolarının ateşleme sırasını karıştırmayın.
• Bobinli sistemlerde elektrik bağlantılarının doğru takıldığını kontrol edin.

Buji Bakımı ve Değişimi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bujinin görevi nedir?

Buji, benzinli motorlarda sıkıştırılmış hava-yakıt karışımını elektrik kıvılcımı oluşturarak ateşler ve yanmanın başlamasını sağlar.

Bujiler kaç kilometrede değiştirilir?

Buji değişim aralığı bujinin tipine, motorun yapısına ve araç üreticisinin bakım programına göre değişir. Standart, platin ve iridyum bujilerin kullanım süreleri aynı değildir. Bu nedenle aracın üretici bakım değerleri esas alınmalıdır.

Bozuk buji yakıt tüketimini artırır mı?

Aşınmış veya düzgün ateşleme yapmayan bir buji yanma kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu durum bazı çalışma koşullarında motor performansının düşmesine ve yakıt tüketiminin artmasına katkıda bulunabilir.

Buji tırnak aralığı nasıl kontrol edilir?

Buji tırnak aralığı uygun ölçüde bir sentil kullanılarak kontrol edilir. Kullanılması gereken değer motor ve buji üreticisinin teknik bilgilerine göre belirlenmelidir.

Bujiler neden kararır?

Buji üzerinde siyah kurum oluşması yanma koşulları, yakıt-hava karışımı, ateşleme sistemi veya motorun çalışma şartlarıyla ilişkili olabilir. Kesin neden için ilgili motor sistemlerinin birlikte kontrol edilmesi gerekir.

İlgili Ateşleme Sistemi Konuları

• Ateşleme Bujileri Nedir?
• Elektronik Ateşleme Sistemleri Modül Sınavı
• Motorda Vuruntu Nedir?
• Silindir Kapağı ve Kontrolleri

Motor bakımı, ateşleme sistemleri ve diğer araç teknolojisi konularındaki teknik eğitim içeriklerine Motor Dersi üzerinden ulaşabilirsiniz.