Dizel Motor Hava Alma

Dizel motorlarda hava alma işlemi, yakıt sisteminin sağlıklı şekilde çalışabilmesi için yapılması gereken en önemli bakım işlemlerinden biridir. Yakıt hattına giren hava, motorun geç çalışmasına, düzensiz çalışmasına veya hiç çalışmamasına neden olabilir. Özellikle yakıt filtresi değişiminden sonra, yakıtın tamamen bitmesi durumunda veya yakıt sistemi üzerinde bakım yapıldığında hava alma işlemi mutlaka uygulanmalıdır. Bu yazıda dizel motor hava alma işleminin ne olduğu, neden yapıldığı, nasıl gerçekleştirildiği ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Dizel Motor Hava Alma Nedir?

Dizel motor hava alma, yakıt sistemi içerisine giren havanın sistemden uzaklaştırılarak yerine kesintisiz dizel yakıtın gönderilmesi işlemidir.

Dizel motorlarda yakıt sistemi tamamen yakıt ile dolu olmalıdır. Yakıt hattında hava bulunması durumunda enjektörlere yeterli basınçta yakıt ulaştırılamaz. Bunun sonucunda motor çalışmaz veya düzensiz çalışmaya başlar.

Hava alma işlemi sayesinde yakıt sistemi tekrar normal çalışma düzenine kavuşur.

Dizel Motorlarda Hava Neden Oluşur?

Yakıt sistemine hava girmesinin birçok nedeni bulunmaktadır.

En yaygın nedenler şunlardır:

• Yakıt filtresinin değiştirilmesi
• Yakıt deposunun tamamen boşalması
• Yakıt hortumlarının sökülmesi
• Enjektör veya yüksek basınç pompası bakımı
• Yakıt borularındaki kaçaklar
• Gevşek bağlantılar
• Çatlak yakıt hortumları
• Eski conta ve keçeler

Bu durumların herhangi biri yakıt hattına hava girmesine neden olabilir.

Dizel Motor Hava Yaparsa Ne Olur?

Yakıt sistemindeki hava birçok arızaya yol açabilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Motor geç çalışır.
• Motor hiç çalışmayabilir.
• Marş süresi uzar.
• Motor tekleme yapar.
• Rölanti düzensizleşir.
• Gaz yemede gecikme olur.
• Çekiş düşer.
• Motor stop eder.
• Yakıt basıncı düşer.
• Enjektörlere yakıt ulaşmaz.

Bu belirtiler görüldüğünde öncelikle yakıt sisteminde hava olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Dizel Motorlarda Hava Alma Ne Zaman Yapılır?

Aşağıdaki işlemlerden sonra hava alma yapılması gerekir:

• Yakıt filtresi değişimi
• Yakıt pompası değişimi
• Enjektör sökülmesi
• Yakıt hattının sökülmesi
• Yakıt deposunun tamamen boşalması
• Yakıt sistemi onarımı
• Uzun süre kullanılmayan araçların ilk çalıştırılması

Bu işlemler sonrasında sistem içerisinde kalan hava mutlaka tahliye edilmelidir.

Dizel Motor Hava Alma Nasıl Yapılır?

Hava alma yöntemi motor tipine göre farklılık gösterebilir.

1. Yakıt Deposunun Kontrolü

İlk olarak depoda yeterli miktarda temiz dizel yakıt bulunduğundan emin olunmalıdır.

Yakıt seviyesi düşükse önce yakıt ilavesi yapılmalıdır.

2. Yakıt Filtresinin Doldurulması

Yeni takılan yakıt filtresi mümkünse temiz dizel yakıt ile doldurulur.

Bu işlem marş süresini önemli ölçüde azaltır.

Bazı modern araçlarda filtre kuru olarak da takılabilir. Üretici talimatlarına uyulmalıdır.

3. Manuel Yakıt Pompasının Kullanılması

Birçok dizel motorda el pompası (primer pompası) bulunur.

Pompa birkaç kez sıkılarak yakıt filtresi ve yakıt hattı tamamen yakıt ile doldurulur.

Pompa sertleşene kadar pompalanmaya devam edilir.

4. Hava Alma Vidasının Açılması

Bazı motorlarda yakıt filtresi üzerinde hava alma vidası bulunur.

Vida hafifçe gevşetilir.

Yakıt içerisinde hava kabarcıkları çıkışı gözlenir.

Hava tamamen bitip sadece yakıt gelmeye başladığında vida sıkılır.

5. Marş İşlemi

Motor yaklaşık 10-15 saniye marş yapılır.

Motor çalışmazsa kısa süre beklenerek tekrar marş yapılmalıdır.

Marş motorunun aşırı ısınmaması için uzun süre kesintisiz marş yapılmamalıdır.

6. Motorun Kontrolü

Motor çalıştıktan sonra;

• Yakıt kaçağı kontrol edilir.
• Rölanti kontrol edilir.
• Yakıt hortumları incelenir.
• Hava kabarcığı oluşup oluşmadığı gözlenir.

Herhangi bir kaçak bulunuyorsa giderilmelidir.

Common Rail Dizel Motorlarda Hava Alma

Modern Common Rail dizel motorlarda birçok araçta elektrikli yakıt pompası bulunur.

Kontak birkaç kez açılıp kapatılarak elektrikli pompanın sistemi doldurması sağlanır.

Bazı araçlarda ise arıza tespit cihazı ile yakıt pompası aktif edilerek hava alma işlemi gerçekleştirilir.

Yeni nesil araçlarda üreticinin servis prosedürlerine uyulması önemlidir.

Dizel Motorlarda Hava Alma Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar

Hava alma işlemi yapılırken aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:

• Temiz yakıt kullanılmalıdır.
• Yakıt sistemi kirletilmemelidir.
• Yakıt hortumları doğru şekilde bağlanmalıdır.
• Kaçak kontrolü mutlaka yapılmalıdır.
• Marş motoru zorlanmamalıdır.
• Akü voltajı yeterli olmalıdır.
• Contalar sağlam olmalıdır.
• Yakıt filtresi doğru monte edilmelidir.

Dizel Motorun Sürekli Hava Yapmasının Sebepleri

Eğer araç sık sık hava yapıyorsa sistemde farklı bir arıza olabilir.

Bunlar arasında:

• Yakıt hortumu çatlağı
• Gevşek kelepçeler
• Yakıt filtresi contasının kaçırması
• Yakıt pompası arızası
• Depo içerisindeki emiş hattının kaçırması
• Enjektör geri dönüş hattı kaçakları
• Yakıt filtresi gövdesi çatlağı

Bu arızalar giderilmeden yapılan hava alma işlemi kalıcı çözüm sağlamaz.

Dizel Motor Hava Alma İşlemi Neden Önemlidir?

Yakıt sistemi içerisinde hava bulunması, yüksek basınçlı yakıt pompasının verimli çalışmasını engeller. Ayrıca enjektörlere yeterli miktarda yakıt gönderilemediği için yanma kalitesi bozulur. Bu durum performans kaybına, yakıt tüketiminin artmasına ve marş sisteminin gereğinden fazla zorlanmasına neden olabilir.

Düzenli bakım sırasında doğru şekilde gerçekleştirilen hava alma işlemi, motorun daha kolay çalışmasını sağlar, yakıt sistemini korur ve pahalı yakıt sistemi parçalarının ömrünü uzatır.

Sonuç

Dizel motor hava alma işlemi, yakıt sistemine giren havanın güvenli şekilde tahliye edilmesini sağlayan önemli bir bakım uygulamasıdır. Yakıt filtresi değişimi, yakıtın tamamen bitmesi veya yakıt sistemi üzerinde yapılan onarımlar sonrasında bu işlem ihmal edilmemelidir. Doğru yöntemlerle gerçekleştirilen hava alma işlemi sayesinde motor daha kolay çalışır, yakıt sistemi tam basınçla görev yapar ve performans kaybı yaşanmaz. Sürekli hava yapan araçlarda ise yalnızca hava almak yeterli olmayıp, yakıt sistemindeki kaçak veya arızanın tespit edilerek giderilmesi gerekir.

Dizel motorlar kapalı devre bir yakıt sistemi ile donatılmıştır. Bundaki amaç motordaki ateşleme sisteminin farklı yapılmasıdır. Dizel motorlarda dört zaman oluşumu şu şekilde meydana gelmektedir.

Emme zamanı

Bu zamanda motor içerisine pistonun aşağı yönlü yapmış olduğu bir hareket ile vakum oluşup sadece havayı alması,

Sıkıştırma zamanı

Bu zamanda içeriye alınan havanın sıkıştırılması,

Ateşleme zamanı

Ateşleme zamanında ise içerisinde ise enjektör tarafından mazotun yüksek basınçlarda (1500 Bar ile 2300 Bar) püskürtülmesi ile gerçekleşen yanma

Egzoz Zamanı

Son olarak egzoz zamanı vasıtası ile yanmış gazların dışarı atılması olayları gerçekleşir.

Yakıt sisteminin Benzinli motora göre farklı dizayn edilmesi gerekliliği işte tam burada açığa çıkmaktadır. Yani ateşleme zamanında yüksek basınçlı mazotun sıkışan hava üzerine enjektör tarafından püskürtülmesi. Bu durumun gerçekleştirilmesi için mazotun geçiş yolu üzerinde havanın olmaması gerekiyor. Eğer mazot geçiş yolu üzerinde hava varsa, hava sıkıştırılamadığı için mazot enjektörlere ulaşmaz ve aracımız püskürtme olmayacağından çalışmaz.

Aşağıdaki video eğer aracınız hava yaparsa aküyü boşaltmadan motoru nasıl çalıştırırsınız ve bir Dizel motora sahip araç hangi durumlarda hava yapar bunu anlatmaya çalıştık. Eğer bir kusurumuz olmuş ise affola.

Bu iş için kullanmış olduğumuz aracımız Ford Fiesta 2004 Model Dizel bir araçtır. Size iyi seyirler diler. Eğer bu konu ile ilgili sorularınız olursa memnuniyetle yardımcı olmaya çalışırız.

Not: Kendi hesabım çalındığından videolarım silinmiştir. Motor dersi videoları yerine internetten bu işi yaklaşık anlatan bir video yükledim. Bilginize.