Elektronik Ateşleme Sistemi Çalışma Soruları

Elektronik ateşleme sistemleri çalışma soruları, benzinli motorlarda ateşleme sisteminin görevi, elektronik ateşleme çeşitleri, ateşleme bobini, primer ve sekonder devre, distribütörlü ve distribütörsüz ateşleme ile ateşleme avansı konularını tekrar etmek amacıyla hazırlanmıştır.

Aşağıdaki soru ve cevaplarla elektronik ateşleme sistemleri konusundaki bilgilerinizi tekrar edebilir, ardından Elektronik Ateşleme Sistemleri Modül Sınavı ile kendinizi test edebilirsiniz.

Elektronik Ateşleme Sistemleri Çalışma Soruları ve Cevapları

1. Ateşleme sistemi nedir? Açıklayınız.

Benzinli motorlarda silindir içerisindeki hava-yakıt karışımının uygun zamanda tutuşturulabilmesi için bujilerde kıvılcım oluşturulması gerekir. Akünün düşük gerilimini bujide kıvılcım oluşturabilecek yüksek gerilime dönüştüren ve kıvılcımın doğru zamanda ilgili silindirde oluşmasını sağlayan sisteme ateşleme sistemi denir.

Yeni nesil motorlarda ateşleme zamanı; motor devri, yükü, sıcaklık, krank ve eksantrik mili konumu gibi bilgiler değerlendirilerek elektronik kontrol ünitesi tarafından yönetilir. Bu sistemlerde kullanılan elektronik kontrol yapısı hakkında Elektronik Kontrol Ünitesi (ECU) konusunu inceleyebilirsiniz.

2. Elektronik ateşleme sisteminin özellikleri nelerdir?

Elektronik ateşleme sistemlerinde bujide kıvılcım oluşturabilecek yüksek sekonder gerilim üretilebilir. Sistemin tasarımına ve çalışma şartlarına göre bu değer on binlerce volta ulaşabilir.
Primer devre akımı elektronik olarak kontrol edilerek ateşleme bobininin uygun şekilde enerjilenmesi sağlanır.
Yüksek motor devirlerinde klasik mekanik ateşleme sistemlerine göre daha hassas ve kararlı kontrol sağlanabilir.
Primer devre akımının elektronik anahtarlama elemanlarıyla kontrol edilmesi mekanik platin sistemlerinin sınırlamalarını ortadan kaldırır.
Ateşleme zamanı motorun çalışma şartlarına göre elektronik olarak ayarlanabilir.
Distribütörsüz ve doğrudan ateşlemeli sistemlerde yüksek gerilimin mekanik olarak dağıtılmasına ihtiyaç duyulmaz.

3. Klasik ateşleme sistemlerinin en önemli kusurları nelerdir?

Platin üzerinden geçen primer akımının mekanik kontakların taşıma kapasitesiyle sınırlı olması.
Yüksek motor devirlerinde bobinin enerjilenme süresinin azalabilmesi.
Platin, distribütör ve diğer mekanik parçaların zamanla aşınması.
Kontak yüzeylerinde yanma, kirlenme ve oksitlenme oluşabilmesi.
Ateşleme zamanının mekanik sistemlerden etkilenebilmesi.
Elektronik sistemlere göre daha fazla bakım ve ayar gerektirmesi.

4. Elektronik ateşleme sisteminin klasik ateşleme sistemine göre üstünlükleri nelerdir?

Primer akımın elektronik olarak kontrol edilmesi sayesinde mekanik kontakların oluşturduğu sınırlamalar azaltılmıştır.
Mekanik platin kullanılan sistemlere göre aşınan ve sürekli ayar gerektiren parça sayısı daha azdır.
Yüksek motor devirlerinde ateşleme daha hassas biçimde kontrol edilebilir.
Ateşleme bobininin primer devresindeki akım hızlı biçimde anahtarlanabilir.
Bobinin enerjilenme süresi motorun çalışma şartlarına göre elektronik olarak yönetilebilir.
Bujide güvenilir kıvılcım oluşturmak için gereken yüksek sekonder gerilim sağlanabilir.
Ateşleme avansı motor devri, yükü ve diğer çalışma koşullarına göre elektronik olarak ayarlanabilir.
Distribütörsüz ve doğrudan ateşlemeli sistemlerde mekanik yüksek gerilim dağıtımından kaynaklanan kayıplar ve bakım ihtiyacı azaltılabilir.

Elektronik ateşleme sisteminde bobin ve bujilerin doğru çalışması büyük önem taşır. Ateşleme sisteminin uygulamalı kontrol yöntemleri için ateşleme sistemi kontrolleri konusundan yararlanabilirsiniz.

5. Güçlü ve güvenilir bir ateşleme için hangi şartlar sağlanmalıdır?

Ateşleme bobininin primer devresi uygun akım ve enerjilenme süresiyle kontrol edilmelidir.
Bobin, buji ve elektrik bağlantıları üretici değerlerine uygun olmalıdır.
Ateşleme zamanı motorun devir ve yük şartlarına uygun olarak belirlenmelidir.
Primer ve sekonder devrede gereksiz elektriksel kayıplar bulunmamalıdır.
Bujilerin tipi ve tırnak aralığı araç üreticisinin belirlediği değerlere uygun olmalıdır.
Distribütörlü sistemlerde dağıtım elemanları sağlam ve doğru ayarlanmış olmalıdır.
Distribütörsüz sistemlerde ikiz bobin veya her silindire ait bağımsız bobin gibi farklı ateşleme bobini düzenleri kullanılabilir.

Modern motorlarda her silindir için bağımsız bobin kullanımına sıkça rastlanır. Ateşleme bobinlerinin yapısı ve kontrolü hakkında ateşleme bobini konusunu inceleyebilirsiniz.

6. Primer devre akımının kontrol şekline göre elektronik ateşleme sistemleri nasıl sınıflandırılabilir?

Elektronik ateşleme sistemlerinin gelişimi boyunca primer devrenin anahtarlanması ve ateşleme tetikleme bilgisinin oluşturulması için farklı yöntemler kullanılmıştır. Bunlar genel olarak:

Platin kumandalı elektronik ateşleme sistemi,
Hall etkili elektronik ateşleme sistemi,
Endüktif veya manyetik vericili elektronik ateşleme sistemi,
Distribütörden tetiklenen elektronik ateşleme sistemleri,
Krank mili veya volan/kasnak üzerinden konum bilgisi alan sistemler,
Optik algılayıcılı elektronik ateşleme sistemleri

şeklinde sınıflandırılabilir. Günümüz motorlarında krank ve eksantrik mili konum bilgileri elektronik motor yönetimi açısından büyük önem taşır. Özellikle eksantrik mili konum sensörü, ECU’nun motor konumunu belirlemesinde kullanılan önemli sensörlerden biridir.

7. Sekonder gerilimin dağıtılma şekline göre elektronik ateşleme sistemleri kaç çeşittir?

Sekonder gerilimin bujilere ulaştırılma yöntemine göre ateşleme sistemleri temel olarak iki grupta incelenebilir:

Distribütörlü ateşleme sistemi: Ateşleme bobininde oluşturulan yüksek gerilim distribütör aracılığıyla ateşleme sırasına göre bujilere dağıtılır.
Distribütörsüz ateşleme sistemi: Yüksek gerilim mekanik distribütör kullanılmadan doğrudan ilgili bujilere ulaştırılır.

Distribütörsüz sistemler de kendi içerisinde yaygın olarak şu şekilde sınıflandırılabilir:

İkiz veya kardeş silindir ateşleme sistemi: Bir bobin iki silindirin bujilerine hizmet eder. Bazı uygulamalarda bu sistem “wasted spark” olarak adlandırılır.
Bağımsız veya direkt ateşleme sistemi: Her silindir için ayrı ateşleme bobini kullanılabilir. Bobinin doğrudan buji üzerinde bulunduğu uygulamalar COP (Coil-on-Plug) olarak da adlandırılır.

8. Ateşleme avansı nasıl kontrol edilir?

Ateşleme sistemlerinin gelişimine bağlı olarak ateşleme avansının belirlenmesinde farklı yöntemler kullanılmıştır:

Mekanik avans: Motor devrine bağlı olarak santrifüj mekanizmasıyla ateşleme zamanını değiştirir.
Vakum avansı: Motor yüküyle ilişkili emme manifoldu vakumundan yararlanarak ateşleme zamanını değiştirir.
Elektronik avans: ECU; motor devri, yükü, sıcaklık ve sensörlerden gelen diğer bilgileri değerlendirerek ateşleme zamanını elektronik olarak belirler.

Elektronik motor yönetiminde ateşleme avansının belirlenmesinde birçok sensörden yararlanılır. Örneğin vuruntu sensörü, anormal yanmanın algılanmasına yardımcı olur ve kontrol ünitesi gerektiğinde ateşleme zamanlamasını düzenleyebilir.

9. Gelişme aşamalarına göre elektronik ateşleme sistemleri nasıl sınıflandırılmıştır?

Elektronik ateşleme sistemleri otomotiv teknolojisinin gelişimi boyunca farklı tasarımlarla uygulanmıştır. Eğitim kaynaklarında gelişim süreci genel olarak şu sistemlerle açıklanabilir:

Transistörlü ateşleme sistemleri,
Hall etkili ateşleme sistemleri,
Entegre elektronik ateşleme sistemleri,
Tam elektronik ateşleme sistemleri,
Elektronik motor yönetim sistemiyle bütünleşik distribütörsüz ve direkt ateşleme sistemleri.

Günümüz araçlarında ateşleme sistemi çoğunlukla bağımsız bir sistem olarak değil, elektronik motor yönetiminin bir parçası olarak çalışır. ECU; motorda kullanılan sensörlerden aldığı bilgileri değerlendirerek yakıt püskürtme ve ateşleme zamanlaması gibi temel motor fonksiyonlarını yönetir.

Elektronik Ateşleme Sistemleri Online Test

Çalışma sorularını tamamladıktan sonra Elektronik Ateşleme Sistemleri Modül Sınavı ile konuyu online olarak tekrar edebilir ve bilginizi ölçebilirsiniz.