Fan motoru, araçların ısıtma, havalandırma ve klima (HVAC) sisteminde havanın kabin içerisine gönderilmesini sağlayan elektrik motorudur. Fan motorunun döndürdüğü fan çarkı, hava kanalları içerisinde hava akışı oluşturarak dışarıdan veya araç içerisinden alınan havanın kalorifer, klima ve havalandırma kanallarına yönlendirilmesine yardımcı olur.
Araçlarda fan motoru genellikle ön konsol veya torpido gözü çevresindeki HVAC ünitesi içerisinde bulunur. Ancak fan motorunun ve ilgili kontrol elemanlarının yeri aracın marka ve modeline göre değişebilir.
Fan Motoru Devresinde Hangi Elemanlar Bulunur?
Fan motorunun çalışması için gerekli elektrik devresinin yapısı araçtan araca değişebilir. Klasik kademeli sistemlerde rezistör kullanılırken elektronik veya otomatik klima sistemlerinde fan motoru kontrol modülü kullanılabilir.
Temel bir fan motoru devresinde aşağıdaki elemanlarla karşılaşılabilir:
- Akü ve elektrik beslemesi,
- Sigorta,
- Fan motoru rölesi,
- Sabit veya değişken kademeli fan kumandası,
- Fan motoru rezistörü veya fan motoru kontrol modülü,
- Fan motoru.
Akü ve Elektrik Beslemesi
Akü, motor çalışmıyorken aracın elektrik sistemine enerji sağlayan ve marş işlemi için gerekli elektrik enerjisini depolayan temel elemanlardan biridir. Motor çalışırken elektrik tüketicilerinin beslenmesinde alternatör de görev alır. Fan motoru da aracın elektrik sistemi üzerinden beslenir.
Sigorta
Sigorta, fan motoru devresini aşırı akımın oluşturabileceği hasarlara karşı korumaya yardımcı olur. Sigorta atmışsa yalnızca yeni sigorta takmak yerine aşırı akıma veya kısa devreye neden olan arızanın araştırılması gerekir.
Araçlarda doğru sigorta kullanımının önemi hakkında ayrıntılı bilgi için Araçlarda Doğru Sigorta Kullanmanın Önemi konusunu inceleyebilirsiniz.
Fan Motoru Rölesi
Fan motoru rölesi, kullanıldığı sistemlerde fan motorunun yüksek akımlı besleme devresinin daha düşük akımlı bir kumanda devresiyle kontrol edilmesine yardımcı olan elektromekanik anahtardır. Modern araçlarda röle ve fan kumanda yapısı aracın elektrik-elektronik mimarisine göre farklılık gösterebilir.
Fan Hız Anahtarı ve Kumandası
Sürücü, fan hızını klima veya havalandırma kontrol panelindeki kumanda üzerinden ayarlar. Klasik sistemlerde belirli fan hız kademeleri bulunabilir. Elektronik kontrollü sistemlerde ise fan hızı daha fazla kademede veya değişken şekilde ayarlanabilir.
Fan Motoru Rezistörü Nedir?
Fan motoru rezistörü, özellikle klasik sabit kademeli fan sistemlerinde fan motorunun farklı hızlarda çalıştırılmasına yardımcı olan elektriksel direnç grubudur. Devreye farklı dirençlerin alınmasıyla fan motorundan geçen akım ve dolayısıyla motorun çalışma hızı değiştirilir.
Aşağıdaki görselde Peugeot marka bir araçta kullanılan fan motoru rezistörü örneği görülmektedir.
Fan Motoru Kontrol Modülü Nedir?
Otomatik klima sistemlerinde ve fan hızının elektronik olarak kontrol edildiği birçok araçta klasik rezistör grubu yerine fan motoru kontrol modülü kullanılabilir. Bu elektronik modül, klima kontrol ünitesinden aldığı kumanda bilgisine göre fan motorunun hızını düzenler.
Aşağıdaki görselde Renault, Citroën ve Peugeot araçlarda karşılaşılabilen bir fan motoru kontrol modülü örneği görülmektedir.

Fan motoru rezistörü veya elektronik kontrol modülü, birçok araçta fan motoruna ve hava kanalına yakın bir konuma yerleştirilir. Bunun önemli nedenlerinden biri, çalışma sırasında ısınan elemanın HVAC hava akışından yararlanarak soğutulabilmesidir. Ancak montaj konumu ve soğutma yöntemi araç tasarımına göre değişebilir.
HVAC; Heating (ısıtma), Ventilation (havalandırma) ve Air Conditioning (klima) sistemlerini ifade eder. Araç klima sisteminin genel çalışma prensibi için Araçlarda Klima Sistemi Nasıl Çalışır? konusundan yararlanabilirsiniz.
Fan Motoru Rezistörü Arızası Belirtileri
Fan motoru rezistörü arızalandığında sistemin tasarımına bağlı olarak bazı fan hızları çalışmayabilir. Klasik kademeli sistemlerde sık karşılaşılan belirtilerden biri, düşük fan hızlarının çalışmaması ancak en yüksek fan kademesinin çalışmaya devam etmesidir.
Bunun nedeni bazı devrelerde en yüksek fan hızında rezistörlerin devre dışı bırakılmasıdır. Ancak bütün araçların devre yapısı aynı olmadığından bu belirti tek başına rezistörün kesin olarak arızalı olduğunu göstermez.
Fan motoru rezistörü veya bağlantılarında görülebilecek başlıca sorunlar şunlardır:
- Rezistör elemanlarında açık devre oluşması,
- Soket ve terminallerde korozyon,
- Bağlantılarda aşırı ısınma veya yanma,
- Fan motorunun aşırı akım çekmesi nedeniyle rezistörün zarar görmesi,
- Fan çarkının yabancı cisim nedeniyle sıkışması,
- Fan motoru yataklarının veya mekanik parçalarının zorlanması.
Fan motoru zor dönüyorsa normalden fazla akım çekebilir. Bu durum rezistörün, kontrol modülünün, soketlerin veya diğer devre elemanlarının aşırı ısınmasına neden olabilir. Bu nedenle yalnızca arızalı rezistörü değiştirmek yerine fan motorunun mekanik ve elektriksel durumu da kontrol edilmelidir.
Fan Motoru Kontrol Modülü Arızası Belirtileri
Elektronik fan motoru kontrol modülü arızalarında fanın hiç çalışmaması, belirli hızlarda çalışmaması, fan hızının kumandaya uygun değişmemesi veya bazı sistemlerde fanın kontak kapatıldıktan sonra çalışmaya devam etmesi gibi belirtiler görülebilir.
Ancak aynı belirtiler sigorta, röle, fan motoru, kablo tesisatı, şasi bağlantısı veya klima kontrol ünitesi kaynaklı arızalarda da oluşabilir. Bu nedenle kontrol modülü ölçüm yapılmadan doğrudan değiştirilmemelidir.
Fan Motoru Rezistörü Nasıl Kontrol Edilir?

Kontrole öncelikle rezistörün, soketlerin ve bağlantıların görsel olarak incelenmesiyle başlanabilir. Yanma, erime, korozyon veya aşırı ısınma izleri arıza hakkında önemli bilgiler verebilir. Yukarıdaki örnekte rezistör üzerinde korozyon görülmektedir.

Görsel bir hasar bulunmuyorsa uygun sistemlerde rezistör terminalleri arasındaki direnç multimetreyle ölçülebilir. Ölçülen değerler aracın servis dokümanındaki teknik değerlerle karşılaştırılmalıdır.
Kaynakta verilen örnek rezistör için servis bilgisi yaklaşık 4-5 ohm değerini belirtmektedir. Ölçümde açık devre görülmesi, bu örnek rezistörün elektriksel sürekliliğinin bozulduğunu göstermektedir. Bu değer bütün araçlardaki fan rezistörleri için geçerli değildir; her araç için üreticinin teknik verisi kullanılmalıdır.

Rezistör arızalıysa değiştirilmeden önce fan motorunun rahat dönüp dönmediği, olağan dışı sürtünme sesi bulunup bulunmadığı ve gerektiğinde çektiği akım kontrol edilmelidir. Zorlanan veya aşırı akım çeken bir fan motoru yeni takılan rezistörün veya kontrol modülünün yeniden zarar görmesine neden olabilir.
Fan Motoru Nasıl Test Edilir?
Fan motoru hiç çalışmıyorsa arıza teşhisinde motorun besleme ve kumanda devresinin sistematik şekilde kontrol edilmesi gerekir. Ancak bütün araçlarda fan motoru soketinde aynı gerilim değerinin görülmesi beklenmemelidir. Elektronik kontrollü sistemlerde fan hızı PWM veya farklı kontrol yöntemleriyle düzenlenebilir.
Fan motoru kontrolünde genel olarak şu işlemler yapılabilir:
- İlgili sigortaların kontrol edilmesi,
- Fan motorunun besleme ve şasi devresinin ölçülmesi,
- Soket ve kablolarda yanma, gevşeklik veya korozyon kontrolü,
- Fan motorunun mekanik olarak rahat dönüp dönmediğinin kontrol edilmesi,
- Gerekli durumlarda motorun çektiği akımın ölçülmesi,
- Rezistör veya elektronik kontrol modülünün araç şemasına göre test edilmesi.
Fan motoruna uygun besleme ve şasi ulaştığı hâlde motor çalışmıyorsa fan motorunda mekanik veya elektriksel bir arıza bulunabilir. Ancak ölçüm değerleri ve test yöntemi mutlaka ilgili aracın elektrik şeması ve servis dokümanına göre değerlendirilmelidir.
Dış hava girişinden HVAC sistemine ulaşan yapraklar ve diğer yabancı maddeler bazı durumlarda fan çarkını engelleyebilir. Hasarlı veya yanlış monte edilmiş polen filtresi de hava kanalına yabancı madde ulaşmasına katkıda bulunabilir. Fan motorundan sürtünme, vuruntu veya normal olmayan sesler geliyorsa mekanik kontrol yapılmalıdır.
Fan Motoru Kontrol Modülü Nasıl Test Edilir?
Fan motoru kontrol modülünün teşhis yöntemi aracın elektrik-elektronik sistemine göre değişir. Uygun araçlarda diagnostik cihaz ile HVAC kontrol ünitesindeki arıza kodları ve bazı çalışma verileri okunabilir. Bazı otomatik klima sistemlerinde üreticinin tanımladığı kendi kendine teşhis fonksiyonları da bulunabilir.
Kontrol modülü test edilirken modülün besleme gerilimi, şasi bağlantısı, kumanda sinyali ve fan motoruna giden devre ilgili aracın elektrik şemasına göre kontrol edilmelidir. Elektronik modüllerde yalnızca direnç ölçümü yaparak kesin arıza kararı vermek doğru olmayabilir.
2009 Honda Accord Fan Kontrol Sistemi Örneği
Kaynak dokümanda 2009 Honda Accord için klima sisteminin kendi kendine teşhis fonksiyonuna ilişkin bir örnek verilmektedir. Bu örnekte kontak AÇIK konuma getirildikten sonra OFF düğmesi basılı tutulurken belirli süre içerisinde ön cam buğu çözücü düğmesine belirli sayıda basılarak sistemin teşhis moduna alınabildiği belirtilmektedir.
Bu işlem yalnızca ilgili araç ve sistem için örnek olarak değerlendirilmelidir. Farklı model yılı, donanım veya klima kontrol sistemlerinde aynı tuş kombinasyonu geçerli olmayabilir. Doğru teşhis prosedürü için aracın servis dokümanı kullanılmalıdır.
Kaynakta aynı araç için fan motoru beslemesinin sigorta ve röle üzerinden sağlandığı, fan motoru kontrol elemanının ise Honda tarafından “güç transistörü” olarak adlandırıldığı belirtilmektedir. Bu sistemde kontrol modülü fan motorunun şasi tarafını elektronik olarak kontrol etmektedir. Bu yapı da bütün araçlarda kullanılan ortak bir devre olarak değerlendirilmemelidir.
Fan Motoru Rezistörü Nasıl Çalışır?
Klasik kademeli fan devresinde motorun hızını azaltmak için fan motoruna seri dirençler bağlanabilir. Seri direnç miktarı arttıkça devredeki akım azalır ve fan motoru daha düşük hızda çalışır.
Kaynak şemadaki dört kademeli sistemde çalışma şu şekildedir:
- 1. kademe: R2 + R3 + R4 dirençleri devrededir ve fan düşük hızda çalışır.
- 2. kademe: İki direnç devrede kalır ve fan hızı artar.
- 3. kademe: Tek direnç devrededir ve fan daha yüksek hızda çalışır.
- 4. kademe: Rezistör grubu bypass edilerek fan motoru en yüksek hızda çalıştırılır.

Bu devre yapısı nedeniyle bazı klasik sistemlerde fan rezistörü arızalandığında düşük hız kademeleri çalışmazken en yüksek hız çalışmaya devam edebilir. Bununla birlikte elektronik kontrollü modern fan sistemlerinde çalışma prensibi farklı olabilir.
Seri bağlı dirençlerde toplam direnç, dirençlerin değerlerinin toplamına eşittir. Devreye daha fazla seri direnç eklenmesi fan motorundan geçen akımın azalmasına ve motorun daha düşük hızda çalışmasına neden olur.

Fan Motoru Arızasında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Fan çalışmadığında doğrudan fan motoru, rezistör veya kontrol modülü değiştirilmemelidir. Öncelikle arızanın elektriksel mi yoksa mekanik mi olduğu belirlenmelidir. Sigorta, röle, besleme, şasi, soketler, kablo tesisatı ve kumanda devresi kontrol edildikten sonra ilgili parçanın ölçümü yapılmalıdır.
Fan motorunun yalnızca belirli kademelerde çalışması rezistör veya hız kontrol devresini düşündürebilir. Fanın hiç çalışmaması ise fan motorundan sigortaya, röleye, kontrol modülüne veya tesisata kadar birçok farklı nedenden kaynaklanabilir.
Araç klima ve havalandırma sistemleriyle ilgili diğer bakım bilgileri için Araç Klima Bakımları konusunu da inceleyebilirsiniz.
Fan motoru, araç klima ve havalandırma sistemleri ile diğer Motorlu Araçlar Teknolojisi eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Fan motoru, aracın ısıtma, havalandırma ve klima sisteminde hava akışı oluşturan elektrik motorudur. Fan çarkını döndürerek havanın HVAC kanalları üzerinden araç kabinine gönderilmesini sağlar.
Klasik kademeli sistemlerde fan motoru rezistörü arızalandığında fanın bazı düşük hız kademeleri çalışmayabilir ve yalnızca en yüksek kademe çalışabilir. Ancak aynı belirti kablo, soket, kumanda veya başka devre arızalarından da kaynaklanabileceği için ölçüm yapılmadan parça değiştirilmemelidir.
Fan motorunun hiç çalışmaması atmış sigorta, arızalı röle, fan motoru arızası, bozuk rezistör veya kontrol modülü, kablo ve soket problemi ya da şasi ve besleme devresindeki bir arızadan kaynaklanabilir. Doğru teşhis için devre sistematik olarak kontrol edilmelidir.
Fan motoru rezistörü önce yanma, korozyon ve aşırı ısınma açısından görsel olarak incelenir. Uygun sistemlerde terminaller arasındaki direnç multimetreyle ölçülür ve sonuç aracın servis dokümanındaki değerlerle karşılaştırılır. Açık devre veya teknik değerden farklı sonuç rezistörde arıza olduğunu gösterebilir.
Bazı klasik fan devrelerinde en yüksek hızda rezistör grubu bypass edilir. Bu nedenle rezistör arızalandığında düşük hız kademeleri çalışmazken en yüksek kademe çalışmaya devam edebilir. Ancak bütün araçların fan devresi aynı olmadığı için kesin teşhis elektrik şemasına ve ölçüm sonuçlarına göre yapılmalıdır.


Merhaba!
Aracimda fan komple gitti … fan motorunu degistirdim gene calismadi, eski motoru elime alip cevittigimde sangir sungur ötuyodu zaten… sigortalari kontrol ettim saglam, 2 adet role vardi onlarda saglam,fan motoruda degisti… hatta yeni fani akuden test ettim direk 12 v ile gayet guzel dönuyor… elimde bi rezistans kaldi ama söyle bi sorum var… fan konnektörunden multimetreyle ölcuyorum klima kapaliyken dahi 12 v gösteriyor ama fani calistirmiyor … rezistör arizali olsa bile fani takinca son kademede de olsa calismasi gerekmezmi ? Elimde bi rezistör kaldi sökmeside baya zahmetli bi yerde iyice emin olmak istiyorum…
Tesekkur ederim…
Selamlar Bekir Bey
Konuyu tam okumamışsınız anlaşılan. Bakın Aşağıdaki başlıkta bu konu anlatılmıştır. Sizden ricam erinmeyin ve Resistörü kontrol edin. Kesinlikle o arızalı çıkacaktır. Bozulması da kolaydır merak etmeyin. Konu Aşağıda tekrar yazayım bakın.
“Fan Motoru Resistörü veya Fan Motoru Kontrol Modülü Sorunları
Fan motoru resistörü ile ilgili sorunlar birçok otomobilde yaygındır. Arızalı bir fan motoru resistörünün en yaygın belirtisi, kalorifer fanının sadece en yüksek hız ayarında (4 veya 5) çalıştığı ve düşük hızlarda çalışmadığıdır. Bazı otomobillerde, bozuk bir fan motoru resistörü bir kalorifer fanının tamamen çalışmamasına neden olabilir.”
Saygılarımla
Bilakis tamamini okudum ama izledigim yolu size söyleyerek sökmeden bi teyid almak istedim… cevabiniz icin tesekkur ederim rezistöru degistiricem 👍
Bekir bey sizden ricam sonucu buraya yazarsanız memnun olurum. İnşallah sorununuzu çözersiniz.
Bugun rezistöru degistirdim hic hareketlilik olmadi maalesef… fan motoeu degisti,rezistör degisti,röleleri degisti,sigorta kontrol edildi… fan motoruna giden konnektörden (+ ) elektrik geliyor ama bir turlu (- )gelmiyor… su durumda sanirim bi kontrol paneli kaliyor elimizde… siz ne dusunuyorsunuz? ben icinden cikamadim bir turlu 🙄
Çok ilginç sorun kontrol panelinde mi acaba? Geçmiş olsun eğer çözüme onunla ulaşırsanız burada bizi de bilgilendirin.
Dijital klimalarin tus kombinasyonuyla arizali olup olmadigini ögrenebilecegimiz yaziyor honda örnegini de vermissiniz… ben benim klima panelinin bu ayarini bulamadim nette cok aradim ama yok … siz bulabilirmisiniz ? 275100007R oem kodlu megane 3 klima kontrol paneliyle ilgili kullanim klavuzu bile bulamadim 🙄
f150online..com/forums/articles-how-s/378955-heater-blower-fan-fix-only-high-speed.html
İsterseniz buraya da bir bakın. Belki bir iki fikir verir. Bu arada com dan önceki iki notayı teke düşürün. 🙂
https://www.youtube..com/results?search_query=Final+Stage+Unit+on+BMW
https://www.youtube..com/results?search_query=GMC+chevy+blower+motor+control+module
Bunlarda belki ilginizi çekebilir.
istifade ettim Allah razı olsun
Sizden de teşekkür eder desteğinizi her zaman bekleriz.