Yağ Numunesi Alma İşlemi

Yağ Numunesi Alma İşlemi

Yağ numunesi alma işlemi sırasında en önemli husus, numuneye yabancı parçacık girişini önlemektir. Çünkü yağ analizleri çok düşük konsantrasyonlarda bulunan kirleticileri ve aşınma parçacıklarını belirlemek amacıyla yapılır. Dikkatli ve temiz koşullarda alınmayan yağ numunesinin analiz sonucu gerçek dışı ve yanıltıcı olabilir.

Motor, hidrolik sistem, şanzıman ve diğer yağlanan mekanizmalarda kullanılan yağların özelliklerini doğru değerlendirebilmek için numunenin sistemi temsil edecek şekilde alınması gerekir. Motor yağlama sisteminin çalışma prensibini incelemek için Motor Yağlama Sistemi konusuna da bakabilirsiniz.

SAE: Society of Automotive Engineers

API: American Petroleum Institute

ISO: International Organization for Standardization

NLGI: National Lubricating Grease Institute

ASTM: ASTM International

Örneğin tozlu veya rüzgârlı ortamda, toprak ve kir bulaşmış numune alma kabı ya da hortumu ile alınan yağ numunesinde fazladan parçacıklar bulunabilir. Bu durum analiz sonucunun gerçek yağ durumunu yansıtmamasına neden olabilir.

Numune kabının uzun süre açık bırakılması, numune hortumunun tekrar kullanılması veya kirlenmiş numune alma pompasıyla işlem yapılması da analiz sonuçlarını etkileyebilir. Bu nedenle numune alma işleminde temizlik ve doğru uygulama büyük önem taşır.

Numune Alırken Dikkat Edilecek Hususlar

1. Numune mümkünse çalışma sıcaklığındaki yağdan alınmalıdır. Makine durdurulduktan sonra numune alınacaksa işlem gereksiz yere geciktirilmemelidir. Böylece numune sistemde dolaşan yağı daha iyi temsil eder.
2. Vakum pompası ile numune alınırken hortum, yağ seviyesinin orta bölümünden numune alacak şekilde ayarlanmalıdır. Hortumun ucu yağ haznesinin veya karterin dibine temas etmemeli ve dipte biriken tortular doğrudan çekilmemelidir. Aksi halde analizde bulunan parçacık miktarı yanıltıcı olabilir.
3. Numune kabı temiz ve kuru olmalıdır.
4. Numune alma işlemi tamamlanır tamamlanmaz numune kabının kapağı sıkıca kapatılmalı ve taşıma sırasında dökülmesini önleyecek gerekli önlemler alınmalıdır.
5. Numune kabı ağzına kadar doldurulmamalı, yaklaşık ¾ seviyesinde bırakılmalıdır.
6. Etiket bilgileri eksiksiz doldurulmalıdır. Marka, model, çalışma saati, yağın kullanım süresi, numune tarihi ve numunenin alındığı sistem gibi bilgiler doğru şekilde yazılmalıdır.
7. Numuneler gereksiz yere bekletilmeden analiz için ilgili laboratuvara veya kuruluşa gönderilmelidir.

Özellikle iş makinelerinde yağ kontrolü ve periyodik bakım işlemleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu konuda İş Makineleri Bakım ve Çalıştırılması içeriğinden yararlanabilirsiniz.

Vakum Pompası ile Numune Alma Yöntemi

Vakum pompası ile yağ numunesi alma yöntemi, numune alma valfi veya özel numune tapası bulunmayan sistemlerde yaygın olarak kullanılır. Şanzıman, motor, aks, cer ve benzeri yağ haznelerinden bu yöntemle numune alınabilir.

Kullanılmamış ve temiz hortumun ucu yaklaşık 45° açı ile kesilerek vakum pompasından geçirilir. Kesilen uç temiz olmalıdır. Hortum ucunda kalan yabancı parçacıklar yağ numunesine karışarak analiz sonucunu etkileyebilir.

Vakum pompasına bağlanan numune alma kabı temiz ve tercihen kullanılmamış olmalıdır. Hortum ucu numune kabının içine yaklaşık 4 cm kadar girmelidir.

Seviye kontrol çubuğu varsa hortumun uzunluğu buna göre belirlenebilir. Seviye çubuğu bulunmayan sistemlerde ise hortum uzunluğu, yağ haznesinin orta seviyesinden numune alacak şekilde ayarlanmalıdır.

Motor stop edilmiş ve makine güvenli şekilde durdurulmuş olmalıdır. Numune alınacak yağın, sistemi temsil edebilmesi için mümkün olduğunca çalışma sıcaklığına yakın olması tercih edilir.

Hortumun ucu karterin veya yağ haznesinin orta seviyesinde ve dibe değmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.

Numune kabını yaklaşık ¾ oranında doldurunuz. Kap tamamen doldurulmamalıdır.

Dolan numune kabı çıkarıldıktan sonra kapağı hemen sıkıca kapatılmalıdır. Etiket bilgileri eksiksiz doldurularak numune kabının üzerine yapıştırılmalıdır.

Numune alındıktan sonra hortum çıkarılmalıdır. Hortumun kirli bölümünün pompa içerisine temas etmemesine dikkat edilmelidir. Kullanılan sistemin üretici talimatlarına ve numune alma ekipmanının kullanım prosedürüne uyulmalıdır.

Numune alma kabı ve hortumu mümkünse tek kullanımlık olmalıdır.

Hidrolik sistemlerden numune alınıyorsa kullanılan yağın özellikleri ve çalışma şartları ayrıca önem taşır. Bu konuda Hidrolik Yağın Özellikleri yazısını inceleyebilirsiniz.

Boşaltma Tapası veya Musluğundan Numune Alma

Boşaltma tapası veya musluğundan numune alma yöntemi, özellikle yağ değişimi sırasında kullanılan yağın durumunu incelemek amacıyla tercih edilebilir.

DİKKAT: Yağ sıcak olabilir. Yanma ve sıçrama riskine karşı uygun kişisel koruyucu donanım kullanılmalı ve makine üreticisinin güvenlik talimatlarına uyulmalıdır.

Bu yöntemle numune alınırken temizliğe özellikle dikkat edilmelidir. Boşaltma tapasının veya musluğun çevresi işlem öncesinde iyice temizlenmelidir. Numune kabına girebilecek kir, toz veya yabancı parçacıklar analiz sonuçlarını gerçeğinden farklı gösterebilir.

Makine çalışma sıcaklığındayken durdurulduktan sonra uygun prosedür izlenerek alınan numune, sistemde dolaşan yağı daha iyi temsil eder.

Boşaltma sırasında ilk akan yağdan veya akışın tamamen sonlandığı bölümden numune alınması tercih edilmez. Numune, yağ akışı kararlı hale geldikten sonra akışın orta bölümünden alınmalıdır.

Numune kabı doldurulduktan sonra kapağı hemen sıkıca kapatılmalı ve doğru şekilde etiketlenmelidir. Numunenin hangi makineden, hangi sistemden ve hangi çalışma saatinde alındığı mutlaka belirtilmelidir.

Boşaltma tapasının altına konulan toplama kabındaki yağdan numune alınmamalıdır.

Yağ numunesi sonuçları değerlendirilirken yalnızca yağın görünüşüne değil; yağın çalışma süresine, makinenin kullanım şartlarına ve sistemdeki olası aşınma belirtilerine de dikkat edilmelidir. Hidrolik sistemlerin çalışma yapısını incelemek için Hidrolik ve Pnömatik Sistemler konusundan yararlanabilirsiniz.

Motor, iş makinesi ve araç teknolojisi hakkında hazırlanan diğer teknik eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.