Partikül Filtresi Nedir? DPF Arızası ve Rejenerasyon

Partikül filtresi nedir? Dizel partikül filtresi, dizel motorların egzoz gazında bulunan kurum ve ince parçacıkları tutarak atmosfere salınan zararlı partikül miktarını azaltmaya yardımcı olan bir egzoz sistemi elemanıdır. Bu filtre çoğunlukla DPF (Diesel Particulate Filter) adıyla bilinir ve egzoz hattı üzerinde görev yapar.

Partikül filtresi zamanla kurumla dolabilir. Filtrede biriken kurumun yakılarak azaltılması işlemine rejenerasyon denir. Rejenerasyon yeterli şekilde gerçekleşmezse filtre tıkanabilir ve motor performansı, yakıt tüketimi ve egzoz sistemi üzerinde çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir.

Partikül Filtresi Ne İşe Yarar?

Partikül filtresinin temel görevi, dizel motorun yanması sonucunda oluşan kurum ve katı parçacıkları egzoz gazından ayırmaktır. Bu sistem, zararlı egzoz gazları ve partikül emisyonlarının azaltılmasına yardımcı olur.

Filtrenin içerisindeki gözenekli yapı, egzoz gazlarının geçmesine izin verirken kurum parçacıklarını tutar. Zaman içerisinde filtre üzerinde biriken kurum miktarı arttığında sistemin tekrar temizlenmesi gerekir.

Partikül Filtresi Nasıl Çalışır?

Motor çalışırken egzoz gazları partikül filtresinden geçer. Gaz içerisindeki kurum ve parçacıklar filtre yüzeyinde tutulur. Filtre belirli bir doluluk seviyesine ulaştığında motor kontrol sistemi, uygun çalışma koşulları oluştuğunda filtre sıcaklığını artırarak kurumun yakılmasını sağlayabilir.

Bu işlem sırasında kurumun büyük bölümü yanarak daha küçük miktarda artık bırakır. Böylece filtre tekrar egzoz gazlarını geçirebilecek duruma gelir. Ancak sürekli kısa mesafeli veya düşük sıcaklıklı sürüşlerde rejenerasyon işlemi yeterince tamamlanamayabilir.

Partikül Filtresi Neden Tıkanır?

Partikül filtresinin tıkanmasının en önemli nedenlerinden biri, filtre içerisinde biriken kurumun yeterince yakılamamasıdır. Özellikle kısa mesafeli şehir içi kullanımlarında motor ve egzoz sistemi gerekli çalışma sıcaklığına ulaşamayabilir.

Partikül filtresinin tıkanmasına neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Kısa mesafeli ve düşük hızlı sürüşlerin fazla olması,
• Rejenerasyon işleminin sık sık yarıda kesilmesi,
• Motorun yanma kalitesinin bozulması,
• Yakıt enjeksiyon sistemindeki arızalar,
• Motor yağı tüketiminin artması,
• Egzoz sistemi veya sensörlerinde meydana gelen arızalar,
• Filtre içerisinde zamanla yanmayan kül ve artıkların birikmesi.

Partikül Filtresi Tıkanırsa Ne Olur?

Partikül filtresi aşırı dolduğunda egzoz gazlarının dışarı atılması zorlaşabilir. Egzoz hattındaki karşı basınç artışı motorun çalışma koşullarını olumsuz etkileyebilir.

Tıkalı partikül filtresinde görülebilecek bazı belirtiler şunlardır:

• Motor performansında düşüş,
• Yakıt tüketiminde artış,
• Gaz tepkilerinde zayıflama,
• Gösterge panelinde DPF veya motor arıza lambasının yanması,
• Motorun koruma moduna geçmesi,
• Rejenerasyon işlemlerinin daha sık yapılması.

Partikül Filtresi Rejenerasyonu Nedir?

Partikül filtresi rejenerasyonu, filtre içerisinde biriken kurumun yüksek sıcaklık yardımıyla yakılması işlemidir. Rejenerasyon sayesinde filtredeki kurum miktarı azaltılır ve egzoz gazlarının geçişi kolaylaştırılır.

Bazı araçlarda sürüş koşulları uygun olduğunda rejenerasyon kendiliğinden gerçekleşebilir. Gerekli durumlarda araç kontrol sistemi yakıt enjeksiyon zamanlaması ve egzoz sıcaklığı üzerinde değişiklik yaparak filtre sıcaklığını artırabilir.

Rejenerasyonun sürekli yarıda kesilmesi veya sistemde başka bir arıza bulunması durumunda partikül filtresi daha fazla dolabilir. Bu durumda arızanın nedeninin belirlenmesi gerekir.

Partikül Filtresi Arızası Nasıl Anlaşılır?

Partikül filtresi arızasının belirlenmesinde yalnızca filtreye bakılması yeterli değildir. Egzoz basıncı, sıcaklık sensörleri, motor çalışma durumu ve filtre doluluk bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.

Filtrenin giriş ve çıkışı arasındaki basınç farkı, partikül filtresinin doluluk durumunun değerlendirilmesinde kullanılabilir. Araç üzerindeki sensörlerden alınan bilgiler motor kontrol ünitesi tarafından takip edilir.

Yakıt Besleme Devresi

Yakıt enjeksiyon sisteminde yüksek basınç bulunduğu için müdahale sırasında üretici talimatlarına uyulmalıdır. Yüksek basınçlı yakıt devresinde yapılacak işlemler ciddi yaralanma riski oluşturabilir.

• Yüksek basınçlı yakıt devresinin yakınında sigara içilmemelidir.
• Alev veya kıvılcım yakınında çalışma yapılmamalıdır.
• Motor çalışırken yüksek basınçlı yakıt devresine müdahale edilmemelidir.
• Yakıt kaçağı bulunan noktaya çıplak elle yaklaşılmamalıdır.
• Koruyucu gözlük ve uygun eldiven kullanılmalıdır.

Yakıt Katkı Maddesi İlave Devresi

Bazı partikül filtre sistemlerinde rejenerasyon sıcaklığının düşürülmesine yardımcı olmak amacıyla özel katkı maddeleri kullanılabilir. Bu sistemler araç üreticisine ve kullanılan DPF teknolojisine göre değişiklik gösterebilir.

• Katkı maddesi devresinin yakınında alev ve kıvılcım oluşturulmamalıdır.
• Katkı maddesiyle çalışırken koruyucu eldiven ve gözlük kullanılmalıdır.
• Kullanılmış katkı maddeleri çevreye bırakılmamalı ve uygun şekilde bertaraf edilmelidir.

Egzoz Gazları Devresi

Zorlamalı rejenerasyon sırasında egzoz gazı sıcaklığı önemli ölçüde yükselebilir. Bu nedenle rejenerasyon işlemleri sırasında egzoz hattına ve egzoz çıkışına yaklaşılmamalıdır.

Çalışma alanı yanıcı maddelerden arındırılmalı ve uygun havalandırma sağlanmalıdır. Partikül filtresinin sökülmesi veya temizlenmesi sırasında üreticinin iş güvenliği talimatlarına uyulmalıdır.

Partikül Filtresi Temizlenir mi?

Partikül filtresinde yalnızca kurum birikimi varsa uygun rejenerasyon işlemi filtreyi tekrar kullanılabilir duruma getirebilir. Ancak filtre içerisinde yanmayan kül birikimi veya fiziksel hasar bulunması durumunda profesyonel temizlik, kontrol veya filtre değişimi gerekebilir.

Filtrenin tıkanma nedeni belirlenmeden yalnızca temizleme işlemi yapılması kalıcı çözüm sağlamayabilir. Motor, yakıt sistemi ve egzoz sensörlerinde bulunan arızalar da kontrol edilmelidir.

Araç yakıt sistemleriyle ilgili diğer dersleri MotorDersi ana sayfasından inceleyebilirsiniz.