Volan Nedir? Görevi ve Çeşitleri

Volan Nedir?

Volan, motorun krank miline bağlı olarak çalışan ve motorun dönme hareketinin daha düzenli hale gelmesine yardımcı olan önemli bir motor parçasıdır. Yanma zamanında oluşan enerjinin bir kısmını depolar ve diğer motor zamanlarında krank milinin dönmeye devam etmesine yardımcı olur. Bu nedenle volan, motorun daha dengeli çalışmasında önemli görev üstlenir.

Volan ne işe yarar? Volan; krank milindeki dönme düzensizliklerini azaltır, pistonların ölü noktaları aşmasına yardımcı olur, marş motorunun motora ilk hareketi vermesini sağlar ve manuel şanzımanlı araçlarda motor hareketinin debriyaj üzerinden şanzımana aktarılmasına yardımcı olur.

Volanın Görevi Nedir?

Krank mili yalnızca yanma stroku sırasında pistondan yüksek miktarda dönme kuvveti alır. Emme, sıkıştırma ve egzoz zamanlarında ise motorun dönmeye devam etmesi gerekir. Volan, sahip olduğu atalet sayesinde bu dönme düzensizliklerini azaltır ve krank milinin daha düzenli hareket etmesine yardımcı olur.

Volanın başlıca görevleri şunlardır:

• Motorun daha dengeli ve düzenli çalışmasına yardımcı olmak,
• Krank milindeki hız ve moment dalgalanmalarını azaltmak,
• Yanma zamanında elde edilen enerjinin bir kısmını depolamak,
• Pistonların ölü noktaları aşmasına yardımcı olmak,
• Debriyaj sistemine hareket aktarmak,
• Marş motorunun motoru ilk harekete geçirmesine yardımcı olmak.

Volanın Malzemesi

Volanlar genellikle grafitli dökme demir veya uygun çelik alaşımlarından yapılır. Volanın dış çevresinde volan dişlisi adı verilen çelik bir çember dişli bulunur. Bu dişli, marş motorunun pinyon dişlisi ile kavraşarak motorun ilk hareketini sağlar.

Volan Nasıl Çalışır?

Volan, krank milinin sürekli dönmesine yardımcı olmak için yanma stroku dışındaki motor çevrimlerinde de dönme yönünde atalet oluşturur. Bu atalet kuvveti, pistonların ölü noktaları aşmasına ve motor çevriminin devam etmesine yardımcı olur.

Volan aynı zamanda motorun oluşturduğu güç dalgalanmalarını yumuşatır. Motor devrindeki ani değişimleri azaltarak krank milinin daha düzenli dönmesine katkı sağlar.

Volanın çevresindeki volan dişlisi, marş motorunun pinyon dişlisi tarafından marş anında tahrik edilir. Böylece volan üzerinden krank mili döndürülür ve motor çalıştırılır. Marş sisteminin ayrıntılı çalışma prensibi için Marş Sistemi Nedir? konusunu inceleyebilirsiniz.

Volan Dişlisi Nedir?

Volan dişlisi, volanın dış çevresine geçirilen çelik çember dişlidir. Motor çalıştırılırken marş motorunun pinyon dişlisi bu dişliyle kavraşır ve volanı döndürür. Volanın dönmesiyle krank mili de hareket eder ve motor ilk çalışmasını gerçekleştirir.

Volan ile Debriyaj Arasındaki İlişki

Manuel şanzımanlı araçlarda debriyaj diski volan yüzeyi ile baskı plakası arasında çalışır. Debriyaj kavradığında krank milinden gelen dönme hareketi volan üzerinden debriyaj diskine ve buradan şanzımana aktarılır.

Volan yüzeyindeki aşınma veya deformasyon debriyajın çalışma kalitesini de etkileyebilir. Debriyaj sisteminin yapısını ve çalışma prensibini incelemek için Araçlarda Debriyaj Sistemi konusuna bakabilirsiniz.

Volan Çeşitleri Nelerdir?

Motor ve aktarma sisteminin özelliklerine göre farklı volan çeşitleri kullanılabilir. Başlıca volan türleri şunlardır:

• Tek kütleli volan,
• Çift kütleli volan,
• Hafif volan.

Tek Kütleli Volan

Tek kütleli volanlar daha basit ve dayanıklı bir yapıya sahiptir. Genellikle dökme demir veya çelikten üretilir. Krank miline cıvatalarla bağlanır ve motorun dönme hareketinin dengelenmesine yardımcı olur.

Çift Kütleli Volan Nedir?

Çift kütleli volan içerisinde birincil ve ikincil olmak üzere iki ayrı atalet kütlesi bulunur. Bu iki kütle arasındaki yaylı ve sönümleyici mekanizma, motorun oluşturduğu burulma titreşimlerinin şanzımana iletilmesini azaltmaya yardımcı olur.

Bazı sistemlerde volan üzerindeki işaretler motor devri ve krank mili konumunun algılanmasında da kullanılabilir. Bu sistem hakkında ayrıntılı bilgi için krank mili konum sensörü konusunu inceleyebilirsiniz.

Hafif Volan

Hafif volan, tek kütleli volanın ağırlığı azaltılmış bir çeşididir. Volan kütlesinin azaltılması motorun daha hızlı devirlenmesine yardımcı olabilir. Ancak düşük devirlerde motorun çalışma karakteristiği ve sürüş konforu olumsuz etkilenebilir.

Volan Arızası Belirtileri Nelerdir?

Volan ve volanla birlikte çalışan parçaların aşınması bazı belirtilere neden olabilir. Volan arızasında görülebilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Motor veya şanzıman bölgesinden normal olmayan seslerin gelmesi,
• Kalkış sırasında titreşim veya sarsıntı oluşması,
• Debriyaj kavraması sırasında titreşim hissedilmesi,
• Volan yüzeyinde aşınma veya deformasyon oluşması,
• Volan dişlisindeki aşınma nedeniyle marş sırasında sorun yaşanması,
• Çift kütleli volanlarda boşluk ve mekanik ses oluşması.

Bu belirtilerin tamamı yalnızca volan arızasından kaynaklanmayabilir. Debriyaj, marş sistemi, motor bağlantıları ve diğer güç aktarma organları da benzer belirtiler oluşturabilir.

Volan Gücü Nasıl Aktarır?

Motor tarafından üretilen dönme hareketi krank milinden volana ulaşır. Manuel şanzımanlı araçlarda bu hareket volandan debriyaja, ardından şanzımana ve diğer aktarma elemanlarına iletilir.

Motor gücünün debriyaj, şanzıman, şaft, diferansiyel ve akslar üzerinden tekerleklere nasıl aktarıldığını öğrenmek için Araç Güç Aktarma Organları konusunu inceleyebilirsiniz.

Volant Nedir?

Volant ifadesi de kullanıcıların volan parçasını ararken kullandığı ifadelerden biridir. Otomotiv alanında yaygın teknik kullanım volan şeklindedir. Volan; krank miline bağlı olarak dönen, motorun daha dengeli çalışmasına yardımcı olan ve güç aktarımında görev alan parçadır.

Motor Volanı Hakkında Daha Fazla Bilgi

Volanın yapısı, hesaplamaları ve meydana gelebilecek arızalar hakkında daha ayrıntılı teknik bilgi için daha önce hazırladığımız Motor Volanı Nedir? konusunu da inceleyebilirsiniz.

MotorDersi YouTube kanalını takip edebilirsiniz.

Araç teknolojisi, motor sistemleri ve diğer otomotiv eğitim içeriklerini MotorDersi ana sayfasından inceleyebilirsiniz.