Trafik Nedir?

Trafik;

Yayaların, hayvanların ve araçların kara yolları üzerindeki hal ve hareketleridir. Diğer bir ifadeyle motorlu ve motorsuz taşıtlarla insanlar ve hayvanlar arasındaki ilişkidir. Bu ilişki yalnızca karayollarıyla sınırlı değildir; kara, hava ve denizlerde belirlenen güzergâhlarda da kendini gösterir. Yani trafik kavramı, günlük hayatta çoğunlukla kara taşımacılığıyla özdeşleştirilse de aslında çok daha geniş bir hareket ve ilişki ağını kapsar.

Adap Nedir?

Adap kavramını anlamak için önce edep kelimesine bakmak gerekir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde edep, "toplum töresine uygun davranma" olarak tanımlanır. Edep kelimesi:

• Terbiye, utanma, usul, yol ve kaide gibi anlamlara,
• Davet, iyi tutum, incelik, kibarlık, hayranlık ve takdir gibi anlamlara da gelir.

Edep, dinin gerekli gördüğü ve aklın güzel saydığı bütün söz ve davranışları kapsar; bu yönüyle "güzelliği dolayısıyla insanı şaşırtan, takdirini kazanan şey" demektir. Bir başka tanıma göre ise edep, "sahibini küçük düşürücü durumlardan koruyan meleke"dir.

Adap

Edebin çoğuludur ve ahlak kavramından daha geniştir; ahlakı da içine alır. Herhangi bir cezai işlem gerektirmeyen, küçük sayılabilecek hata ve kusurlar edep kavramının kapsamına girer. Bu noktada önemli bir ayrım yapılır: Her ahlak edeptir, ama her edep ahlak değildir.

Toplum fertlerinin yaşayış ve karşılıklı münasebetlerine genel ve ortak bir tarzda hâkim olan, aksine davranışların ayıp, terbiyesizlik veya edepsizlik sayılarak kınandığı ahlaki ve içtimai kuralların bütününe hukukta umumi adap denir.

Kısa formül: Adap = toplumların davranış yöntemlerinin (törelerin) temeli, Edep = bu yöntemlere uygun davranma.

Trafikte Adap Kuralları

Trafikte adap, trafiğe çıkan herkesin uymak zorunda olmadığı, ancak uyulduğunda trafiği ve trafik akışını en az trafik kuralı kadar düzene sokan, ceza korkusu olmadan nezaketen uyulan hususlardır. Bu, trafik kuralıyla adap kuralı arasındaki temel farktır: biri zorunlu ve cezai yaptırımlıdır, diğeri gönüllü ve vicdanidir.

Trafik adabının işlevleri:

• Trafik kültürünün oluşmasıyla hayata geçirilir.
• Güvenli seyahat etmenin yollarını açar.
• Karşılıklı sevgi, saygı, anlayış ve tahammülü öğreterek anlaşmazlıkların büyük kısmını çözer.
• Trafik kurallarının uygulanması, trafik adabının oluşup yerleşmesine zemin hazırlar.
• İnsanların trafik ortamında birbirlerine karşı olumlu tepki ve davranışlarını ifade eder.

Neden önemlidir? Trafikle iç içe yaşayan insanlar bazen sürücü, bazen yaya olarak trafiğin akışını etkiler. Çoğu zaman yaya iken sürücülere, sürücü iken yayalara karşı olumsuz tavırlar sergilenir; bu da tartışma ve kavgalara, hatta istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Bu olumsuzlukları azaltmanın yolu, hak ve sorumlulukları bilerek adabımuaşeret kurallarına uymaktır.

Örnek üzerinden kural-adap farkı:

• Yayaya yeşil ışık yandığı hâlde yol vermemek → trafik kuralı ihlalidir, tespiti hâlinde ceza gerektirir.
• Yaya yolun ortasındayken ışık kırmızıya dönerse, sürücünün korna çalmadan sabırla bekleyip yayanın güvenle karşıya geçmesini sağlaması → adap kuralıdır. Bu tür sürücüler adap kurallarını içselleştirmiş sayılır.

Kural kavramı

Kural, "bir sanata, bir bilime temel olan, yön veren ilke, kaide"dir; davranışları yönlendiren ve uyma zorunluluğu olan prensiplerdir, hedeflere varmak için düzenlenmiş bir yol haritası gibidir. Kurallar ikiye ayrılır:

• Yazılı kurallar: Zamana ve ihtiyaca göre değişebilen hukuk kurallarıdır.
• Yazısız kurallar: Uzun yıllar içinde oluşan, değişmeyen, toplumun her kesimince benimsenen örf, adet ve geleneklerden meydana gelen kurallardır.

Bu kuralların amacı; toplumda düzen oluşturmak, insanların hak ve sorumluluklarını güvence altına almak ve refah ortamı sağlamaktır. Trafik kuralları da insan hayatının önemsenmesi sebebiyle yaşatılması ve uyulması gereken kurallardandır; kara yolunda seyreden araç ve yayaların belirli bir düzen içinde hareketine yön verir, yol verme, geçiş üstünlüğü ve öncelik gibi hususları düzenler.

Trafik kurallarına uymanın faydaları:

1. Karmaşayı önler, istikrar sağlar.
2. İnsan davranışlarını kontrol altında tutar, sınırlama getirerek hata ihtimalini azaltır.
3. Kişilerin hangi konularda özgür davranacağının yolunu açar, yaptıklarından sorumlu tutar.
4. Toplumda düzensizlik ve kaos oluşmasını engeller.
5. Toplumun eğitim seviyesinin yükselmesine katkı sağlar.
6. Toplumun huzur ve refah ortamının oluşmasını sağlar.
7. Toplumda adaletin tesisine katkı sağlar.
8. Kültürel yozlaşmayı engeller.
9. Manevi yıpranmaları ve psikolojik travmaları ortadan kaldırır.

Adabımuaşeretin (Toplum Adabı) Trafik Kuralları ile İlişkisi

İnsanlar toplum hayatında yaşamak zorundadır ve toplumda kişilerin birbirleriyle ilişkileri bir kurala bağlıdır; toplum hayatını düzene sokan bu kurala adap denir. Yolculuk adabı, konuşma adabı, yeme adabı, oturma adabı gibi alt başlıklar buna örnektir; bu kavrama beşeri münasebet de denir.

Muaşeret ise "birlikte yaşayıp iyi geçinme" anlamına gelir. Beşeri münasebetlere genel olarak adabımuaşeret denir; toplumda normal davranış şekillerini, karşılıklı geçinme usullerini, nezaket ve görgü kurallarını ifade eder. Adabımuaşeret, genel ahlak prensiplerinin tamamlayıcı unsurudur ve görgü kuralları olarak da adlandırılabilir.

Adabımuaşeretin kapsadığı başlıca davranışlar:

• Kızgınlık ve şiddetten sakınarak yumuşak huylu olmak
• Dostluğa önem vermek
• Hakkına razı olmak
• Yapılan iyiliklere karşı teşekkür etmek
• Bir işte azim ve sebat sahibi olmak
• Başkalarını kötülemekten kaçınmak
• Kendini yüksek görmemek
• Yaptığı iyilikleri başa kakmamak
• Ağır başlı ve vakur olmak
• Koğuculuk yapmamak
• Herkes hakkında hayır dilemek
• Yardımsever olmak
• Kendisi için arzu ettiği güzel şeyleri kardeşi için de arzu etmek
• Hastaları ziyaret edip sıhhat ve afiyetleri için dua etmek
• Muhtaçlara yardımcı olmak
• İyiliği emredip kötülükten sakındırmak
• Kaba, çirkin, edep dışı, müstehcen ve kalp kırıcı sözlerden sakınmak

Bu ilkeler trafik ortamına taşındığında, sürücü ve yayaların birbirine karşı sabırlı, saygılı ve yardımsever olmasını sağlayarak trafik adabının temelini oluşturur.

Daha detaylı içeriklere ulaşmak için motor dersi ana sayfamızı ziyaret ederek, menülerden ehliyet sınavları linki ile ehliyet deneme sınavları yapabilirsiniz.