Kumpas Nasıl Okunur? 1/10, 1/20 ve 1/50 Kumpas Okuma

Kumpas nasıl okunur sorusu, motorlu araçlar teknolojisi ve makine alanında eğitim alan öğrencilerin en çok araştırdığı konular arasında yer almaktadır. Bu ölçü aletinin doğru okunması, hassas ölçüm yapılabilmesi için büyük önem taşır. Bu rehberde 1/10, 1/20 ve 1/50 mm kumpasların okuma yöntemleri örneklerle ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Motorculuk mesleği bir nevi ölçme mesleği demektir. İyi bir motorcunun çeşitli ölçü aletlerini iyi kullanması gerekmektedir. Kaba şekli ile sayacak olursak bu ölçü aletlerini Kumpaslar, mikrometreler, çelik cetveller, torkmetreler, avometreler, barometreler, sentiller vb. diyerek uzar gider. Bu konumuzda size motorculukta en çok kullanılan ölçü aleti olan kumpaslar anlatılmıştır. Bu ölçü aleti motorculukta çeşitli ölçülerin alınmasında kullanılan hassas işlenmiş sürgülü tip bir ölçü aletidir.

1/10 Kumpas soru örnekleri için tıklayınız.

1/20 Kumpas soru örnekleri için tıklayınız.

1/50 Kumpas soru örnekleri için tıklayınız.

Bir Kumpasın Kısımları

Bu ölçü aletinin doğru ve hassas ölçüm yapabilmesi için bütün parçalarının görevlerini bilmek gerekir. Özellikle kumpas nasıl okunur sorusunun doğru cevaplanabilmesi, bu ölçme aletinin kısımlarının tanınmasına bağlıdır. Her parçanın ölçüm sırasında farklı bir görevi vardır ve doğru kullanım, ölçüm hatalarının önüne geçerek daha güvenilir sonuçlar elde edilmesini sağlar.

Aşağıda bir kumpasın temel kısımları ve bu parçaların görevleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Dış Çeneler: Mil, boru, cıvata ve benzeri parçaların dış çapını veya dış ölçülerini hassas olarak ölçmek için kullanılır.

İç Çeneler: Delik, yatak ve kanal gibi parçaların iç çapını veya iç genişliğini ölçmek amacıyla kullanılır.

Derinlik Probu: Kör deliklerin, kanalların ve oyukların derinliğini hassas şekilde ölçmeye yarar.

Sabit Cetvel (Ana Cetvel): Ölçünün tam milimetre değerlerini gösteren ana ölçü cetvelidir. Verniyer ile birlikte kullanılarak kesin ölçü elde edilir.

Hareketli Cetvel (Verniyer): Kumpasın hassas ölçüm yapmasını sağlayan hareketli ölçü bölümüdür. 1/10, 1/20 veya 1/50 mm hassasiyetindeki değerler bu bölüm üzerinden okunur.

Kilitleme Vidası: Ölçüm tamamlandıktan sonra hareketli cetveli sabitleyerek ölçünün değişmesini önler ve ölçünün güvenli şekilde okunmasını sağlar.

İnce Ayar Vidası (Varsa): Hareketli cetvelin kontrollü ve hassas hareket etmesini sağlayarak daha doğru ölçüm yapılmasına yardımcı olur.

Ölçme Hassasiyeti

Kumpaslar, uzunluk ölçümlerinin hassas bir şekilde yapılabilmesi için üretilen ölçü aletleridir. Ölçüm doğruluğu, kumpasın ölçme hassasiyetine bağlı olarak değişir. En yaygın kullanılan kumpas çeşitleri 1/10 mm (0,10 mm), 1/20 mm (0,05 mm) ve 1/50 mm (0,02 mm) hassasiyetine sahip modellerdir. Hassasiyet arttıkça ölçüm doğruluğu da artar ve daha küçük ölçü farkları güvenilir şekilde okunabilir.

Motorlu araçlar teknolojisi, makine imalatı ve metal işleri gibi alanlarda doğru ölçüm yapabilmek için uygun hassasiyette ölçme aracı seçimi büyük önem taşır. Bu sayfada, eğitim ve atölye uygulamalarında en sık kullanılan 1/10 mm’lik , 1/20 mm’lik ve 1/50 mm’lik kumpasların ölçme hassasiyetleri, çalışma prensipleri ve okuma yöntemleri ayrıntılı olarak açıklanacaktır.

1/10 mm ilk Kumpas

Sabit cetvel üzerindeki 9 mm lik kısım hareketli üzerinde 10 eşit parçaya bölünmüştür. Hareketli cetvel üzerindeki her bir çizgi bölüntüsü 0,10 mm ye karşılık gelir. 1/10 mm hassasiyetine sahip bu ölçme aletinde verniyer (hareketli cetvel) üzerindeki 10 eşit bölme, sabit cetvel üzerindeki 9 mm uzunluğa karşılık gelecek şekilde tasarlanmıştır. Bu sayede hareketli cetveldeki her bir çizgi 0,10 mm (bir milimetrenin onda biri) hassasiyetinde ölçüm yapılmasını sağlar. Bu ölçme aleti atölye çalışmalarında, genel makine parçalarının ölçümünde ve mesleki eğitimlerde en sık kullanılan kumpas çeşitlerinden biridir.

1/20 mm ilk Kumpas

1/20 mm hassasiyetine sahip bu alette verniyer üzerindeki 20 eşit bölme, sabit cetvel üzerindeki 19 mm uzunluğa denk gelecek şekilde üretilmiştir. Böylece hareketli cetvelde bulunan her bir çizgi 0,05 mm (milimetrenin yirmide biri) hassasiyetinde ölçüm yapılmasına imkân tanır. Daha hassas ölçüm gerektiren motor parçaları, rulman yuvaları ve işlenmiş metal yüzeylerin kontrolünde yaygın olarak tercih edilir.

1/50 mm’lik Kumpas

1/50 mm hassasiyetindeki ölçü aleti, verniyer üzerindeki 50 eşit bölme sayesinde 0,02 mm (milimetrenin ellide biri) çözünürlükte ölçüm yapabilir. Bu yüksek hassasiyet sayesinde motor revizyonlarında, hassas makine parçalarının ölçülmesinde, kalıpçılıkta ve kalite kontrol işlemlerinde güvenilir sonuçlar elde edilir. Ölçüm doğruluğunun kritik olduğu uygulamalarda 1/50 mm kumpaslar önemli avantaj sağlar.

Kumpasın Sıfırlanması Kontrolü

Doğru bir ölçme için önce ölçme aletinin doğru olarak kalibre edilmiş olduğundan emin olmamız gerekir. Bu nedenle ölçü aletinde zaman zaman sıfırlama kontrolü yapılmalıdır.

Sıfırlama kontrolü için ölçü aletinin dış çap ölçme çeneleri temizlendikten sonra yandaki şekildeki gibi tam kapalı duruma getirilir. Ölçü aleti düzgün ayarlı ise Hareketli cetvel ve hareketsiz cetvelin sıfır (0) rakamları birbirini tam karşılamak, ayrıca hareketli sürgü üzerindeki 10 ile işaretli çizgi sabit cetveldeki 19 mm çizgisiyle tam olarak karşılaşmalıdır. (1/10 mm lik kumpaslarda ise 10 ile 9 mm çizgisi karşılaşmalıdır.)

Bu ölçü aletinin sıfırlama ayarı fabrikada yapıl­mıştır ve sonradan sıfırlama yapılamaz, sıfırlama bozuk ise ölçü aleti değiştirilmelidir. Ölçü aleti ayarı­nın bozulmaması için ölçme çenelerini çok kuvvetli sıkmayın. Bu çenelerin arasına aşındırıcı maddeler sürtmeyin, bir yere düşürmeyin, çarptırmayın.

Kumpasın Doğru Kullanılması

Ölçü aleti ile doğru ölçüm yapabilmek yalnızca kumpas nasıl okunur konusunu bilmekle sınırlı değildir. Ölçüm sırasında kumpasın parçaya doğru açıyla yerleştirilmesi, çenelerin tam temas etmesi ve ölçme kuvvetinin doğru uygulanması da büyük önem taşır. Yanlış kullanım, ölçü hatalarına neden olarak parçanın gerçek ölçüsünden farklı sonuçlar elde edilmesine yol açabilir.

Aşağıda dış çap, iç çap ve derinlik ölçümü yapılırken dikkat edilmesi gereken temel kurallar açıklanmıştır.

Dış Çap Ölçerken

Ölçü aletinin dış ölçme çeneleri, ölçülecek parçaya 90° dik açıyla yerleştirilmelidir. Kumpas eğik tutulursa ölçülen değer gerçek ölçüden daha büyük veya daha küçük okunabilir. Ölçüm sırasında çenelerin yalnızca uç kısmı değil, ölçme yüzeylerinin orta bölümü parçaya tam temas etmelidir. Ölçüm tamamlandıktan sonra ölçü aleti hafifçe hareket ettirilerek çenelerin parçaya tam oturduğu kontrol edilmelidir.

İç Çap Ölçerken

İç çap ölçümü yapılırken kumpasın iç ölçme çeneleri deliğin veya boşluğun iç yüzeyine tam temas etmelidir. Çeneler yeterince açılmaz veya parçaya tam oturmazsa ölçüm hatalı olacaktır. Doğru sonuç elde edebilmek için kumpas hafifçe döndürülerek en büyük ölçü değeri bulunmalı ve bu değer esas alınmalıdır.

Derinlik Ölçerken

Derinlik ölçümü yapılırken kumpasın arka kısmındaki derinlik probu kullanılmalıdır. Ölçü aletinin sabit cetveli, ölçülen yüzeye tam paralel olacak şekilde yerleştirilmeli ve kumpas dik konumda tutulmalıdır. Eğik yapılan ölçümlerde derinlik gerçek değerinden farklı okunabilir. Derinlik probunun ölçüm yüzeyine tam temas ettiğinden emin olduktan sonra ölçü okunmalıdır.

Doğru Ölçüm İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Ölçümden önce kumpasın çeneleri temiz olmalıdır.
• Ölçülecek parça üzerinde çapak, kir veya yağ bulunmamalıdır.
• Kumpas gereğinden fazla sıkılmamalı, parçaya hafif temas edecek şekilde kullanılmalıdır.
• Ölçüm tamamlandıktan sonra değer, göz hizasında okunmalıdır.
• Daha güvenilir sonuçlar için önemli ölçüler en az iki kez tekrar edilmelidir.

Kumpasın Okunması

1/10 lik Kumpas

1 / 10 mm lik ölçü aletinin hareketli cetveli üzerindeki her bir bölüntü çizgisi 0,1 mm dir. Ölçünün okunması iki aşamada olur.

1.  Ölçünün tam kısmını okumak için hareketli cetvel üzerindeki O çizgisinin sabit cetvelde kaç adet mm çizgisi geçtiğine bakılır.

2.  Ölçünün virgülden sonraki ondalık kısmını okumak için ise hareketli cetvel üzerindeki 10 adet çizgiden hangisinin sabit cetveldeki çizgilerle en net şekilde karşılaştığı dikkate alınır.

ÖRNEK-1:

Ölçü: 0,1 mm

b.  Hareketli cetveldeki 7. Çizgi karşılaşmıştır. 0.7 mm

8 mm + 0,70 mm = 8,70 mm

ÖRNEK-2:

Ölçü: 0,5 mm

a.  Sabit cetvelde 0 ile 1 mm arasında dolayısı ile 0 noktasını alacağız.

b.  Hareketli cetvel üzerinde 5. Çizgi karşılaşmış. 0,50 mm

0 mm + 0,50 mm = 0,50 mm

Aşağıda çeşitli 1/10 luk kumpaslarla ilgili örnekleri bulabilirsiniz.

Örnek-1:

Cevap: 12,90 mm

Örnek-2:

Cevap: 10,20 mm

Örnek-3:

Cevap: 13,40 mm

1/20 lik Kumpas

0 0

Sınav Takibi 1/50 lik Kumpas Soruları

Toplam 6 Doğru 0 Yanlış 0 Öneri Başla

Bilgini hemen test et

İlk 3 soruyu burada çöz. Ardından kalan sorulara test ekranında devam et.

Soru 1

A 38,40 mm B 37,46 mm C 37,50 mm D 37,48 mm

Açıklama:

1/50 lik kumpaslarda verniyerde çizgiler arasını 2 arttırarak gideceksiniz. Cevap: 37,46 mm

Soru 2

A 34,60 mm B 33,60 mm C 35,60 mm D 34,66 mm

Açıklama:

1/50 lik kumpaslarda verniyerde çizgiler arasını 2 arttırarak gideceksiniz. Verniyerde ki 6 çizgisi tam çakışmıştır. Cevap: 34,60 mm

Soru 3

A 41,00 mm B 40,10 mm C 40,02 mm D 40,00 mm

Teste devam etmeye hazır mısın?

Bu testte toplam 6 soru bulunuyor. İlk 3 soruyu tamamladıktan sonra kalan sorular ayrı test görünümünde açılır.

0/3 ön izleme sorusu tamamlandı

Teste Devam Et →