Motor Bağlantı Takozları

Motor Bağlantı Takozları Nedir? Görevi, Çeşitleri ve Arızaları

Motor bağlantı takozları, motor ve vites kutusunun araç şasisine güvenli ve esnek şekilde bağlanmasını sağlayan parçalardır. Motor çalışırken oluşan titreşim ve hareketlerin araç gövdesine iletilmesini azaltırken, şasiden gelen titreşimlerin de motor ve vites kutusuna geçmesini sınırlar.

Motor takozları; radyal ve eksenel titreşimleri sönümleyebilen, motorun çalışma ve ivmelenme sırasında meydana getirdiği hareketleri karşılayan elastik bağlantı elemanlarıdır. Böylece hem sürüş konforuna katkıda bulunur hem de motor ve aktarma organlarının şasiye doğrudan temas etmesini önler.

Motor Bağlantı Takozlarının Görevleri Nelerdir?

Motor bağlantı takozlarının temel görevleri şunlardır:

• Motordan kaynaklanan titreşimlerin araç şasisine ve kabine iletilmesini azaltmak.
• Motorun hızlanma ve yavaşlama sırasında meydana gelen hareketlerini kontrollü şekilde karşılamak.
• Araç şasisinden kaynaklanan titreşim ve darbelerin motora ve vites kutusuna geçmesini azaltmak.
• Motor ve vites kutusunun araç üzerindeki konumunun korunmasına yardımcı olmak.
• Motor ile araç gövdesi arasında esnek bir bağlantı oluşturmak.
• Motorun oluşturduğu gürültü ve titreşimin araç içine iletilmesini azaltmaya yardımcı olmak.

Motor Bağlantı Takozlarının Yapısı ve Özellikleri

Motor bağlantı takozlarının yapısı araç ve motor tipine göre değişiklik gösterir. Geleneksel motor takozlarında genellikle kauçuk ve metal parçaların birlikte kullanıldığı elastik bir yapı bulunur. Kauçuk bölüm titreşimlerin sönümlenmesine yardımcı olurken metal bağlantı elemanları motorun veya vites kutusunun şasiye güvenli şekilde bağlanmasını sağlar.

Bağlantının yapılabilmesi için takoz üzerinde saplama, cıvata yuvası veya metal bağlantı plakaları bulunabilir. Takozun elastik bölümü motorun sınırlı miktarda hareket etmesine izin verirken aşırı hareket etmesini engeller.

Günümüzde bazı araçlarda klasik kauçuk-metal motor takozlarının yanında hidrolik motor takozları da kullanılmaktadır. Hidrolik takozlarda kauçuk yapıya ek olarak sıvı içeren bölmeler bulunur. Bu yapı özellikle farklı motor devirlerinde oluşan titreşimlerin daha etkili şekilde sönümlenmesine yardımcı olur.

Bazı modern araçlarda ise çalışma şartlarına göre sönümleme karakteristiği değiştirilebilen kontrollü veya aktif motor takozu sistemleri kullanılabilir.

Motor Bağlantı Takozu Çeşitleri

Motor ve vites kutusunun yapısına, ağırlığına ve araç üreticisinin tasarımına göre farklı motor bağlantı takozları kullanılabilir.

Dairesel Vibrasyon Takozları

• Çift U tipi takozlar
• VL tipi hidrolik takozlar
• KL tipi hidrolik takozlar
• Katmanlı yay tipi takozlar
• Destek takozları

Küresel ve Diğer Vibrasyon Takozları

• Konik takozlar
• DL tipi hidrolik takozlar
• V tipi takozlar

Katmanlı yay tipi takozlar, motor ve vites kutusu gibi ekipmanların elastik şekilde yataklanmasında kullanılabilir.

Destek takozları ise motor ve vites kutusu gibi dinamik ekipmanların şasi üzerindeki bağlantılarının desteklenmesinde kullanılır.

Hidrolik Motor Takozu Nedir?

Hidrolik motor takozu, titreşimleri azaltmak amacıyla elastik malzeme ile birlikte sıvı dolu bölmelerden yararlanan motor bağlantı elemanıdır. Motorun farklı çalışma şartlarında oluşturduğu titreşimlerin araç gövdesine aktarılmasını azaltmak amacıyla kullanılır.

Hidrolik motor takozunda meydana gelen çatlama veya hasar sonucunda sıvı kaçağı görülebilir. Bu nedenle hidrolik takozların kontrolünde yalnızca kauçuk bölüm değil, olası sıvı kaçakları da incelenmelidir.

Motor Takozu Arızası Belirtileri Nelerdir?

Motor takozu arızası, aracın çalışması ve hareketi sırasında farklı belirtilerle kendini gösterebilir. Ancak bu belirtilerin başka motor, aktarma veya süspansiyon arızalarından da kaynaklanabileceği unutulmamalıdır.

Motor bağlantı takozlarında problem olduğunda görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:

• Rölantide araç gövdesinde normalden fazla titreşim oluşması.
• Motor çalıştırılırken veya durdurulurken sarsıntı meydana gelmesi.
• Hızlanma ve yavaşlama sırasında motorun normalden fazla hareket etmesi.
• Vites değişimlerinde vuruntu veya sarsıntı hissedilmesi.
• Motor bölümünden vurma veya çarpma sesi gelmesi.
• Motor veya vites kutusunun konumunda normal dışı hareket görülmesi.
• Hidrolik motor takozlarında sıvı kaçağı görülmesi.

Motor Bağlantı Takozlarında Yapılan Kontroller

Motor bağlantı takozları sürekli olarak motorun ağırlığına, titreşimlerine ve çalışma sırasında oluşan kuvvetlere maruz kalır. Zaman içerisinde takozun elastik bölümünde sertleşme, çatlama, yırtılma veya ezilme meydana gelebilir. Bu nedenle motor takozları üretici firma talimatlarına uygun şekilde kontrol edilmelidir.

Motor bağlantı takozlarının kontrolünde aşağıdaki durumlara dikkat edilir:

• Takozda deformasyon olup olmadığı,
• Takozun kauçuk bölümünde çatlak veya yırtılma bulunup bulunmadığı,
• Takozda ezilme veya çökme olup olmadığı,
• Takoz saplama ve somunlarında hasar olup olmadığı,
• Takoz ekseninde eğilme meydana gelip gelmediği,
• Takozun şasiye bağlandığı bölümde yırtılma veya hasar bulunup bulunmadığı,
• Bağlantı cıvata ve somunlarının gevşek olup olmadığı,
• Hidrolik takozlarda sıvı kaçağı bulunup bulunmadığı.

Motor Takozu Neden Bozulur?

Motor takozları zaman içerisinde sürekli titreşim, sıcaklık değişimleri ve motor hareketleri nedeniyle yıpranabilir. Kauçuk malzemenin yaşlanması ve sertleşmesi de takozun titreşim sönümleme özelliğinin azalmasına neden olabilir.

Ayrıca motor veya şanzımanın aşırı hareket etmesi, bağlantı elemanlarının gevşemesi, yağ ve diğer kimyasal maddelerin kauçuk bölüme temas etmesi ve darbeler motor takozunun kullanım ömrünü olumsuz etkileyebilir.

Arızalı Motor Takozu Değiştirilmezse Ne Olur?

Hasarlı bir motor takozu görevini yeterince yerine getiremediğinde motorun hareketi ve araç gövdesine aktarılan titreşim artabilir. Uzun süre bu şekilde kullanılması diğer motor takozlarının ve bağlantı elemanlarının da daha fazla yük altında kalmasına neden olabilir.

Aşırı motor hareketi bazı araçlarda egzoz bağlantıları, hortumlar, kablolar ve aktarma sistemiyle ilişkili diğer parçalar üzerinde de ilave gerilim oluşturabilir. Bu nedenle hasarlı olduğu tespit edilen motor bağlantı takozları araç üreticisinin onarım prosedürlerine göre değiştirilmelidir.

Motor parçaları, motor sistemleri ve diğer araç teknolojisi konularındaki teknik eğitim içeriklerine MotorDersi üzerinden ulaşabilirsiniz.