Motorlarda Egzoz Sistemleri

Motorlarda egzoz sistemleri, yanma sonucunda oluşan egzoz gazlarının motordan uzaklaştırılmasını, zararlı egzoz emisyonlarının azaltılmasını ve egzoz gürültüsünün düşürülmesini sağlayan sistemlerdir. Egzoz manifoldu, egzoz boruları, susturucular ve katalitik konvertör gibi parçalardan oluşan egzoz sistemi, motorun sağlıklı ve verimli çalışmasında önemli bir göreve sahiptir.

Egzoz Sisteminin Görevleri Nelerdir?

Motorlarda egzoz sisteminin başlıca görevleri şunlardır:

• Yanma odasında oluşan sıcak atık gazın dışarı atılmasını sağlamak,
• Egzoz gazından çıkan kirleticileri azaltmak,
• Egzoz gürültüsünü azaltmak.

Motorlarda egzoz sistemi; egzoz manifoldu, ön egzoz borusu, ara susturucu, merkez egzoz borusu, kuyruk egzoz borusu ve ana susturucudan meydana gelir.

Egzoz Sisteminin Parçaları

Egzoz Manifoldu

Egzoz manifoldlarının görevi, silindirdeki yanmış gazın egzoz borusu ve susturucu yolu ile dışarı atılmasını sağlamaktır.

Egzoz manifoldları, dış silindirler ayrı ayrı, iç silindirlere ise iki silindire bir egzoz borusu gelecek şekilde yapılır.

Manifoldlar genellikle dökme demir, alüminyum alaşımları veya çelik borulardan bükülerek imal edilir.

Egzoz Boruları

Egzoz boruları, yanmış gazların önce manifold da daha sonra egzoz borusunda hacim genişlemesiyle birlikte bir miktar soğutulduktan sonra atmosfere atılmasını sağlar. Egzoz borusu çelik bir borudur.

Egzoz borusu; ön egzoz borusu, merkez egzoz borusu ve kuyruk egzoz borusu olmak üzere üç bölümden meydana gelir.

Egzoz Susturucuları

İçten yanmalı motorlarda yanma sonucu meydana gelen egzoz gazlarının gürültüsünü azaltmak, aracın hacimsel verimini artırmak ve çıkan gazların soğumasını sağlamak için susturucular kullanılır.

Paslanmaz çelikten veya paslanmaya karşı dayanıklı malzemelerden imal edilen susturucular, minimum ses çıkışı ve maksimum performans dengesi gözetilerek üretilir.

Katalitik Konvertörler

Katalitik konvertörler, zararlı emisyonların atmosfere bırakılmadan önce kimyasal olarak temizlenmesinde kullanılır.

Üç yollu katalitik konvertör, modern benzinli motorlarda yaygın olarak kullanılan ve zararlı emisyonları azaltan etkili konvertör tiplerinden biridir. CO (karbon monoksit), HC (hidrokarbon) ve NOx (azot oksit) gibi zararlı maddelerin büyük bölümü toksik olmayan maddelere dönüştürülür.

Manifoldları Söküp Takarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Manifoldlar, sıcaklığın etkisiyle çarpılma ve eğilme olmaması için motor soğukken sökülmelidir.
• Manifold contaları, manifoldların her sökülüşünde değiştirilmelidir.
• Conta yerine takıldıktan sonra manifoldların saplama somunları dengeli bir şekilde ve belirtilen tork değerinde sıkılmalıdır.
• Manifoldlar yerlerine takıldığında sızdırmaz olduğundan emin olunmalıdır.

Hava kaçağı olan emme manifoldları rölanti ayarını bozabilir. Egzoz manifoldundaki kaçaklar ise egzoz gürültüsünün artmasına neden olabilir.

Manifoldlarda Yapılan Kontroller

Motorun rölantide düzgün çalışmaması, stop etmesi veya aşırı yakıt tüketmesi durumunda araştırılması gereken arızalar arasında manifoldlardan kaynaklanan sorunlar da bulunmalıdır.

Dokümanda verilen kontrol yönteminde motor rölantinin üzerinde bir devirde çalıştırılırken emme manifold borularının etrafına yağ sıkılır. Sıkılan yağ manifoldlardan emilir ve bu sırada egzozdan mavi duman çıkarsa emme manifoldlarının sızdırdığına karar verilir.

Benzer şekilde egzoz manifoldlarının etrafına yağ sıkıldığında hava kabarcıkları görülüyorsa egzoz manifoldunun kaçırdığı değerlendirilir.

Manifold Yüzey Kontrolü

Kaçıran manifoldlar sökülerek yüzeyleri çelik cetvel ve sentil ile kontrol edilir. Eğer manifold yüzeyinde 0,10 mm (0,004 inç) değerinden fazla eğiklik varsa manifold yüzeyleri taşlanarak düzeltilir.