Araç Aydınlatma Sistemleri

Araç aydınlatma sistemleri, sürücünün yolu ve çevresindeki tehlikeleri görebilmesini sağlarken aracın diğer yol kullanıcıları tarafından fark edilmesine de yardımcı olan önemli güvenlik sistemleridir. Farlar, park lambaları, sinyal lambaları, stop lambaları, geri vites lambaları ve araç içi aydınlatmalar farklı görevleri yerine getirir.

Araçlarda kullanılan aydınlatma elemanları aracın marka, model ve donanımına göre değişebilir. Ampul veya başka bir ışık kaynağı değiştirilirken üreticinin belirttiği tip, elektriksel özellikler ve montaj şartları dikkate alınmalıdır. Uygun olmayan bir aydınlatma elemanı ışık dağılımını bozabilir, elektrik sisteminde sorun oluşturabilir veya karşıdan gelen sürücülerin görüşünü olumsuz etkileyebilir.

Araç Aydınlatma Sistemi Nasıl Çalışır?

Klasik araç aydınlatma devrelerinde akü, sigorta, anahtar, röle, kablolar ve ampul gibi temel elemanlar bulunabilir. Ancak modern araçlarda aydınlatma sistemleri elektronik kontrol üniteleri tarafından da yönetilebildiğinden bütün araçlarda aynı devre yapısının kullanıldığı düşünülmemelidir.

Temel bir aydınlatma devresinde aşağıdaki elemanlarla karşılaşılabilir:

• Akü: Elektrik enerjisinin sağlanmasına yardımcı olur.
• Sigorta: Devreyi aşırı akıma karşı korur.
• Anahtar: Sürücünün aydınlatma fonksiyonunu seçmesini sağlar.
• Röle: Kullanıldığı devrelerde yüksek akımın düşük akımlı bir kumanda devresiyle kontrol edilmesini sağlar.
• Ampul veya ışık kaynağı: Elektrik enerjisini ışığa dönüştürür.

aydınlatma sistemi temel elektrik devresi” width=”550″ height=”227″ />

Aydınlatma devresinde arıza aranırken yalnızca ampul kontrol edilmemelidir. Sigorta, besleme gerilimi, şasi bağlantıları, soketler, kablolar, anahtarlar ve sistemin yapısına göre röle veya elektronik kontrol ünitesi de kontrol edilmelidir. Elektrik devrelerinde doğru sigorta kullanımının önemi için Araçlarda Doğru Sigorta Kullanmanın Önemi konusunu inceleyebilirsiniz.

Ön Aydınlatma Sistemi

Ön aydınlatma sistemi, sürücünün özellikle gece ve görüş şartlarının yetersiz olduğu durumlarda yolu görebilmesine yardımcı olur. Aynı zamanda aracın diğer yol kullanıcıları tarafından fark edilmesinde ve sürücünün dönüş gibi bazı niyetlerini bildirmesinde görev alan lambalar bulunur.

Araç modeline ve donanımına göre ön bölümde şu aydınlatma ve işaretleme elemanları bulunabilir:

• Park veya pozisyon lambaları,
• Kısa farlar,
• Uzun farlar,
• Sinyal lambaları,
• Ön sis lambaları,
• Gündüz sürüş lambaları (DRL).

Kısa farlar, karşıdan gelen veya önde seyreden sürücülerin gözünü mümkün olduğunca kamaştırmadan yolun uygun bölümünü aydınlatacak şekilde tasarlanır. Uzun farlar ise uygun trafik ve görüş şartlarında daha uzak mesafenin aydınlatılmasına yardımcı olur.

Günümüzde halojen, xenon/HID ve LED gibi farklı aydınlatma teknolojileriyle karşılaşılabilir. Farın tasarımı hangi ışık kaynağı için üretilmişse değişim ve onarım işlemlerinde üreticinin teknik bilgileri esas alınmalıdır.

Arka Aydınlatma Sistemi

Arka aydınlatma sistemi, aracın özellikle karanlıkta ve görüşün azaldığı koşullarda fark edilmesine yardımcı olur. Ayrıca fren yapma, dönüş yapma veya geri hareket etme gibi sürücü hareketlerinin diğer yol kullanıcılarına bildirilmesinde önemli görev üstlenir.

Aracın arka bölümünde model ve donanıma bağlı olarak şu elemanlar bulunabilir:

• Arka park veya pozisyon lambaları,
• Stop lambaları,
• Sinyal lambaları,
• Arka sis lambası veya lambaları,
• Geri vites lambaları,
• Plaka aydınlatma lambaları,
• Üçüncü stop lambası.

Stop lambaları, sürücünün fren yaptığını arkadaki yol kullanıcılarına bildirir. Sinyal lambaları dönüş veya şerit değiştirme niyetinin gösterilmesine yardımcı olur. Geri vites lambaları ise araç geri vitese alındığında aracın geri hareket edeceğini belirtir ve uygun tasarımlarda aracın arkasındaki alanın aydınlatılmasına katkı sağlar.

İç Aydınlatma Sistemi

Araç içi aydınlatma sistemi, sürücü ve yolcuların araç içerisindeki bölümleri karanlıkta görebilmesini kolaylaştırır. Araç teknolojisine göre bazı iç aydınlatmalar kapıların açılması, aracın kilitlenmesi veya kilidinin açılması gibi durumlarda otomatik olarak çalışabilir.

Araç içerisinde aşağıdaki aydınlatma elemanları bulunabilir:

• Tavan lambaları,
• Okuma lambaları,
• Zemin ve kapı aydınlatmaları,
• Bagaj aydınlatması,
• Torpido gözü aydınlatması,
• Makyaj aynası lambaları,
• Gösterge ve kumanda aydınlatmaları,
• Ambiyans aydınlatmaları.

Modern araçlarda iç aydınlatmalar yalnızca basit bir açma-kapama anahtarıyla çalışmayabilir. BCM gibi elektronik kontrol üniteleri kapı anahtarları, kilit sistemi ve diğer araç elektronik sistemlerinden gelen bilgileri kullanarak iç aydınlatmayı kontrol edebilir.

Araç Aydınlatma Sistemi Arızaları

Bir aydınlatma elemanının çalışmaması her zaman ampulün arızalı olduğu anlamına gelmez. Arızanın kaynağını belirlemek için devrenin yapısına uygun sistematik kontrol yapılmalıdır.

Aydınlatma sistemlerinde karşılaşılabilecek başlıca arıza nedenleri şunlardır:

• Arızalı ampul veya LED modülü,
• Atmış sigorta,
• Gevşek veya oksitlenmiş soket ve bağlantılar,
• Şasi bağlantısı problemi,
• Kablo tesisatında kopukluk veya kısa devre,
• Arızalı anahtar veya röle,
• Elektronik kontrol ünitesi veya haberleşme kaynaklı sorunlar.

Sigorta sürekli atıyorsa yalnızca daha yüksek amperli bir sigorta takmak doğru bir onarım yöntemi değildir. Devrede aşırı akıma neden olan arıza bulunmalı ve üreticinin belirttiği değerde sigorta kullanılmalıdır.

Araç Ampulü Değiştirirken Nelere Dikkat Edilir?

Ampul değişiminde aracın kullanım veya servis dokümanında belirtilen özelliklere uygun parça kullanılmalıdır. Aynı fiziksel yuvaya takılabilen her ampul veya LED ürününün ilgili far için teknik ve yasal olarak uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Far gövdesi, reflektör, mercek, ışık kaynağı ve far ayarı birlikte çalışarak gerekli ışık dağılımını oluşturur. Bu nedenle özellikle farklı teknolojiye geçiş amacıyla yapılan uygun olmayan ampul değişiklikleri ışık dağılımını bozabilir ve diğer sürücülerin görüşünü olumsuz etkileyebilir.

Araç Aydınlatma Sistemlerinin Önemi

Araç aydınlatma sistemleri yalnızca gece yolu aydınlatmak için kullanılmaz. Aracın fark edilmesi, sürücünün dönüş ve frenleme gibi hareketlerinin diğer yol kullanıcılarına bildirilmesi ve araç içerisinde gerekli bölgelerin aydınlatılması gibi birçok görevi yerine getirir.

Bu nedenle farlar, stop lambaları, sinyaller ve diğer aydınlatma elemanları düzenli olarak kontrol edilmeli; arızalarda uygun elektriksel ölçümler yapılmalı ve kullanılan parçaların araç üreticisinin teknik özellikleriyle uyumlu olmasına dikkat edilmelidir.

Araç elektrik ve elektronik sistemleriyle ilgili diğer ders, uygulama ve teknik içeriklere MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz. İç ve dış aydınlatma bakım çalışması yazımıza da bakmanızı tavsiye ederim.