Bilinç Bozukluklarında İlk Yardım

Bilinç Bozukluğu Nedir?

Bilinç bozukluğu, kişinin çevresinde olup bitenleri algılama, konuşulanlara cevap verme ve bulunduğu ortama uygun davranış gösterme yeteneğinin kısmen veya tamamen kaybolmasıdır. Trafik kazaları, kafa travmaları, beyin hastalıkları, şeker düşüklüğü, sara nöbeti, zehirlenmeler ve çeşitli hastalıklar bilinç bozukluğuna neden olabilir.

Bilinç bozukluğu yaşayan kişiler kendilerini koruyamaz ve çevrede oluşabilecek tehlikelere karşı savunmasız hale gelirler. Bu nedenle ilk yardım uygulamalarında bilinç kontrolü ilk değerlendirme aşamalarından biridir. Bkz: İlk Yardımın Temel İlkeleri

Bilinç Bozukluğunun Nedenleri

Bilinç kaybına neden olabilecek birçok durum bulunmaktadır. İlk yardımcı bu nedenleri bilirse olay yerini daha doğru değerlendirebilir.

• Trafik kazaları ve kafa travmaları.
• Beyin kanaması.
• Şeker hastalığı.
• Sara (epilepsi) nöbeti.
• Kalp durması.
• Solunum durması.
• Zehirlenmeler.
• Aşırı kan kaybı.
• Yüksek ateş.
• Elektrik çarpması.

Bilinç bozukluğunun nedeni kesin olarak belirlenemese bile ilk yardımcı temel ilk yardım kurallarını uygulamalıdır.

Bilinç Bozukluğunun Belirtileri

Bilinç bozukluğu hafif dalgınlıktan tam bilinç kaybına kadar farklı şekillerde görülebilir.

• Sorulara geç cevap verme.
• Çevresini tanımakta zorlanma.
• Dalgın görünme.
• Konuşma bozukluğu.
• Denge kaybı.
• Uyuşukluk.
• Tepki vermeme.
• Tam bilinç kaybı.

Bilinç Bozukluğunda İlk Yardım

Bilinç bozukluğu bulunan kişiye yaklaşırken öncelikle olay yerinin güvenliği sağlanmalıdır. Daha sonra kişinin bilinci, solunumu ve dolaşımı değerlendirilmelidir.

İlk yardım sırasında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.

• 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
• Bilinç kontrolü yapılmalıdır.
• Solunum değerlendirilmelidir.
• Sıkı giysiler gevşetilmelidir.
• Yaşam belirtileri takip edilmelidir.
• Kişi yalnız bırakılmamalıdır.

Bilinci kapalı ancak solunumu bulunan kişiler uygun pozisyona alınmalıdır. Solunumu olmayan kişilerde ise temel yaşam desteğine başlanmalıdır. Bkz: Temel Yaşam Desteği

Koma Pozisyonu (Yarı Yüzükoyun - Yan Pozisyon)

Koma pozisyonu, bilinci kapalı ancak solunumu devam eden hasta veya yaralıların hava yolunun açık kalmasını sağlamak amacıyla verilen güvenli yatış şeklidir. Bu pozisyon sayesinde dilin geriye kaçarak hava yolunu tıkaması önlenir. Ayrıca kusma meydana geldiğinde kusmuğun solunum yoluna kaçma riski azalır.

Trafik kazalarında bilinci kapalı ancak nefes alan yaralılarda, omurga yaralanması şüphesi bulunmuyorsa koma pozisyonu uygulanabilir. Omurga yaralanmasından şüphelenilen durumlarda ise yaralı gereksiz yere hareket ettirilmemeli ve sağlık ekipleri beklenmelidir. Bkz: Kırık, Çıkık ve Burkulmalarda İlk Yardım

Koma Pozisyonu Nasıl Verilir?

Koma pozisyonu uygulanırken yaralı dikkatli bir şekilde yan çevrilir ve hava yolunun açık kalması sağlanır. Hareketler yavaş ve kontrollü yapılmalıdır.

1. Yaralının bilinç ve solunumu kontrol edilir.
2. 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.
3. Yaralı sırtüstü yatırılır.
4. Yakındaki kol dirsekten bükülerek yana yerleştirilir.
5. Diğer el, yanağın altına destek olacak şekilde yerleştirilir.
6. Uzakta kalan bacak dizden bükülür.
7. Yaralı dikkatlice yana çevrilir.
8. Baş hafif geriye itilerek hava yolu açık tutulur.
9. Solunum sağlık ekipleri gelinceye kadar takip edilir.

Havale Nedir?

Havale; beynin normal elektriksel faaliyetlerinin geçici olarak bozulması sonucu ortaya çıkan istemsiz kasılmaların görüldüğü nörolojik bir durumdur. Çocuklarda yüksek ateşe bağlı olarak görülebileceği gibi yetişkinlerde kafa travmaları, beyin hastalıkları ve çeşitli sağlık sorunları nedeniyle de oluşabilir.

Havale sırasında kişi bilincini kaybedebilir, vücudunda istemsiz kasılmalar meydana gelebilir ve çevresiyle iletişimi tamamen kesilebilir.

Havalenin Nedenleri

• Yüksek ateş.
• Kafa travmaları.
• Beyin hastalıkları.
• Epilepsi (Sara) hastalığı.
• Zehirlenmeler.
• Kan şekeri düşüklüğü.
• Beyin tümörleri.
• Beyin enfeksiyonları.

Ateşli Havalede İlk Yardım

Özellikle çocuklarda görülen ateşli havalelerde ilk yardımcı sakin davranmalı ve çocuğun zarar görmesini önlemelidir. Havale sırasında kasılmaları durdurmaya çalışmak doğru değildir.

Ateşli havalede aşağıdaki ilk yardım uygulamaları yapılmalıdır.

• Çocuğun çevresindeki sert cisimler uzaklaştırılır.
• Sıkı giysiler gevşetilir.
• Vücut sıcaklığını düşürmek amacıyla giysiler inceltilir.
• Ilık suyla vücut serinletilebilir.
• 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.
• Havale sona erene kadar çocuk yalnız bırakılmaz.

Havale sırasında çocuğun ağzına kaşık, bez veya herhangi bir cisim sokulmamalıdır. Bu uygulama diş kırılmalarına ve solunum yolunun tıkanmasına neden olabilir.

Sara (Epilepsi) Nedir?

Sara hastalığı, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalması sonucu ortaya çıkan nörolojik bir hastalıktır. Sara nöbetleri kısa süreli bilinç kaybı ve kasılmalarla kendini gösterebilir.

Sara hastaları normal yaşamlarını sürdürebilirler. Ancak nöbet sırasında doğru ilk yardım uygulanması büyük önem taşır.

Sara Krizinin Belirtileri

• Ani bilinç kaybı.
• Yere düşme.
• Kasılmalar.
• Kollar ve bacaklarda istemsiz hareketler.
• Ağızdan köpük gelmesi.
• Çene kasılması.
• Nöbet sonrasında uyku hali ve yorgunluk.

Sara Krizinde İlk Yardım

Sara nöbeti sırasında ilk yardımın amacı kişiyi korumak ve nöbet sona erinceye kadar güvenliğini sağlamaktır.

• Çevredeki tehlikeli cisimler uzaklaştırılır.
• Başının altına yumuşak bir destek konulur.
• Kişinin hareketleri engellenmeye çalışılmaz.
• Ağzına herhangi bir cisim yerleştirilmez.
• Nöbet bittikten sonra solunumu kontrol edilir.
• Bilinci kapalı ancak solunumu varsa koma pozisyonu verilir.
• 112 Acil Çağrı Merkezi gerektiğinde aranır.

Kan Şekeri Düşüklüğü (Hipoglisemi)

Kan şekeri düşüklüğü, kandaki glikoz seviyesinin normal değerlerin altına inmesi sonucu ortaya çıkan acil bir sağlık problemidir. Glikoz, beyin başta olmak üzere tüm organların temel enerji kaynağıdır. Kan şekerinin aşırı düşmesi durumunda beyin yeterli enerjiyi alamaz ve bilinç bozukluğu gelişebilir.

Hipoglisemi özellikle diyabet hastalarında insülin veya şeker düşürücü ilaçların yanlış kullanılması, uzun süre aç kalma, ağır egzersiz yapma veya öğün atlama sonucunda görülebilir. Trafikte araç kullanan diyabet hastalarında da hipoglisemi önemli risk oluşturur.

Kan Şekerinin Düşme Nedenleri ve Düşme Şekline Göre Belirtileri

Kan şekeri yavaş veya ani şekilde düşebilir. Belirtiler düşüşün hızına göre farklılık gösterebilir.

Kan Şekerinin Düşme Nedenleri

• Uzun süre aç kalmak.
• İnsülinin fazla uygulanması.
• Şeker ilacının fazla alınması.
• Öğün atlamak.
• Aşırı fiziksel aktivite yapmak.
• Alkol kullanımı.

Kan Şekeri Düşüklüğünün Belirtileri

• Ani açlık hissi.
• Soğuk terleme.
• Titreme.
• Baş dönmesi.
• Halsizlik.
• Çarpıntı.
• Sinirlilik ve huzursuzluk.
• Dikkat dağınıklığı.
• Konuşma bozukluğu.
• İleri durumlarda bilinç kaybı.

Kan şekeri düşüklüğü erken fark edildiğinde kolayca düzeltilebilir. Ancak bilinç kaybı gelişirse hayati tehlike oluşturabilir.

Kan Şekeri Düşüklüğünde (Hipoglisemi) İlk Yardım

İlk yardım uygulaması hastanın bilinç durumuna göre değişir. Bilinci açık olan kişilere hızlı emilen şekerli gıdalar verilebilir. Bilinci kapalı kişilere ise ağızdan hiçbir şey verilmez.

Bilinci Açık Kişide İlk Yardım

• Hasta oturtulur veya güvenli bir yere alınır.
• Kesme şeker, meyve suyu veya şekerli içecek verilir.
• Dinlenmesi sağlanır.
• Şikâyetleri düzelmezse sağlık kuruluşuna başvurulur.

Bilinci Kapalı Kişide İlk Yardım

• Ağızdan yiyecek veya içecek verilmez.
• 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.
• Solunumu varsa koma pozisyonu verilir.
• Solunumu yoksa temel yaşam desteğine başlanır.

Göğüste Kuvvetli Ağrı Nedir?

Göğüste kuvvetli ağrı, kalp krizi başta olmak üzere birçok ciddi hastalığın belirtisi olabilir. Trafikte araç kullanan kişilerde aniden gelişen göğüs ağrısı hem sürücünün hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliğini tehlikeye sokabilir.

Kalp kaynaklı göğüs ağrıları genellikle göğsün orta kısmında hissedilir ve baskı, sıkışma veya ezilme şeklinde tarif edilir. Ağrı sol kola, omuza, sırta, boyuna veya çeneye yayılabilir.

Göğüste Kuvvetli Ağrının Nedenleri ve Belirtileri

Başlıca Nedenleri

• Kalp krizi.
• Kalp damar hastalıkları.
• Akciğer hastalıkları.
• Göğüs travmaları.
• Şiddetli stres.

Belirtileri

• Göğüste baskı ve sıkışma hissi.
• Sol kola yayılan ağrı.
• Nefes darlığı.
• Soğuk terleme.
• Mide bulantısı.
• Baş dönmesi.
• Halsizlik.
• Solgun cilt görünümü.

Bu belirtiler kalp krizinin habercisi olabilir. Bu nedenle zaman kaybetmeden sağlık ekiplerine haber verilmelidir.

Göğüs Ağrılarında İlk Yardım

Göğüs ağrısı bulunan kişiye uygulanacak ilk yardımın amacı kalbin yükünü azaltmak ve sağlık ekipleri gelinceye kadar hastayı güvenli şekilde takip etmektir.

• 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
• Hasta rahat edeceği yarı oturur pozisyona alınmalıdır.
• Sıkı giysiler gevşetilmelidir.
• Hasta sakinleştirilmelidir.
• Gereksiz hareket ettirilmemelidir.
• Solunum ve bilinç sürekli takip edilmelidir.
• Bilinç kaybı gelişirse temel yaşam desteğine hazır olunmalıdır.

Hasta kendi doktoru tarafından önerilmiş bir kalp ilacını yanında taşıyorsa ve bilinci açıksa kendi ilacını kullanmasına yardımcı olunabilir. İlk yardımcı kendi kararıyla ilaç vermemelidir.

Sürücü Kursu Sınavında En Çok Sorulan Bilgiler

• Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez.
• Koma pozisyonu yalnızca solunumu olan bilinçsiz kişilere uygulanır.
• Sara nöbetinde ağıza cisim sokulmaz.
• Hipoglisemide bilinci açık kişiye şekerli gıda verilebilir.
• Hipoglisemide bilinci kapalı kişiye yiyecek ve içecek verilmez.
• Göğüs ağrısı bulunan kişi gereksiz hareket ettirilmez ve 112 aranır.

Ünite Özeti

Bilinç bozuklukları; kafa travmaları, sara nöbeti, hipoglisemi, kalp hastalıkları ve çeşitli sağlık problemleri sonucunda gelişebilir. İlk yardımcı öncelikle olay yerinin güvenliğini sağlamalı, ardından bilinç, solunum ve dolaşımı değerlendirmelidir. Bilinci kapalı ancak solunumu bulunan kişiler koma pozisyonuna alınmalı, solunumu olmayan kişilerde temel yaşam desteği uygulanmalıdır. Sara nöbeti sırasında hastanın hareketleri engellenmemeli ve ağzına herhangi bir cisim yerleştirilmemelidir. Hipoglisemide bilinci açık hastaya şekerli gıda verilebilirken, bilinci kapalı hastaya ağızdan hiçbir şey verilmez. Göğüste kuvvetli ağrı kalp krizinin belirtisi olabileceğinden hasta dinlendirilmeli, 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve sağlık ekipleri gelinceye kadar yaşam belirtileri takip edilmelidir. Bkz: Kanamalar ve Yaralanmalarda İlk Yardım

Daha detaylı içeriklere ulaşmak için motor dersi ana sayfamızı ziyaret ederek, menülerden ehliyet sınavları linki ile ehliyet deneme sınavları yapabilirsiniz. Ayrıca Bkz: Taşımalar