Presostat Nedir? Görevi, Çalışması ve Arızaları

Presostat nedir?; araç klima sisteminde soğutucu akışkan basıncını izleyen ve sistemin güvenli çalışmasına yardımcı olan basınç kontrol elemanıdır.

Klima devresindeki basıncın aşırı düşmesi veya yükselmesi durumunda kompresörün çalışmasının sınırlandırılması ya da durdurulması için kontrol ünitesine gerekli bilgiyi sağlar.

Araç klima sistemlerinde kullanılan basınç kontrol elemanları, araç ve sistem tasarımına göre mekanik kontaklı presostat veya elektronik basınç sensörü şeklinde olabilir. Alınan basınç bilgisi motor kontrol ünitesi, klima kontrol ünitesi veya ilgili elektronik kontrol modülü tarafından değerlendirilir.

Presostat veya klima basınç sensöründen gelen bilgiye göre sistem genel olarak şu işlevleri yerine getirebilir:

• Klima kompresörünün korunması: Soğutucu akışkan basıncı izin verilen çalışma aralığının dışına çıktığında kompresörün devreye girmesi engellenebilir veya çalışan kompresör devreden çıkarılabilir.
• Kondenser ve soğutma fanlarının yönetimi: Klima devresindeki basınca bağlı olarak kondenser üzerinden geçen hava miktarını artırmak amacıyla soğutma fanlarının çalışma kademeleri veya hızları kontrol edilebilir.

Araç klima sistemlerinde basıncın kontrol edilmesi için temel olarak iki farklı sistemle karşılaşılır: kademeli presostatlar ve elektronik klima basınç sensörleri.

Kademeli Presostat Nedir?

Kademeli presostat, klima devresindeki belirli basınç seviyelerinde elektrik kontaklarını açıp kapatan bir basınç anahtarıdır. Bazı sistemlerde birden fazla basınç seviyesini kontrol eden ikili veya üçlü presostatlar kullanılabilir.

Üç kademeli olarak çalışan presostatlarda genel olarak şu görevler bulunabilir:

• Alçak basınç koruması: Klima devresindeki basınç belirlenen alt sınırın altına düştüğünde kompresörün çalışması engellenebilir. Düşük basınç; yetersiz soğutucu akışkan, kaçak veya sistemdeki başka bir arıza nedeniyle oluşabilir.
• Fan kontrolü: Kondenser tarafındaki basınç yükseldiğinde kondenserin daha etkili soğutulması amacıyla soğutma fanı veya fanlarının farklı hız kademelerinde çalışması sağlanabilir.
• Yüksek basınç koruması: Klima devresindeki basınç güvenli çalışma sınırının üzerine çıktığında kompresör devreden çıkarılarak sistemin aşırı basınca karşı korunmasına yardımcı olunur.

Önemli: Presostatın açma ve kapama basınçları araçtan araca değişebilir. Bazı sistemlerde yaklaşık 2,5 bar, 17 bar veya 26 bar gibi değerlerle karşılaşılabilse de bu değerler bütün araçlar için geçerli değildir. Doğru kontrol değerleri için üreticinin teknik verileri kullanılmalıdır.

Klima Basınç Sensörü Nedir?

Yeni nesil araçlarda mekanik kontaklı presostatların yerine çoğunlukla elektronik klima basınç sensörü kullanılır. Bu sensör, klima devresindeki basıncı belirli basamaklarda açıp kapatmak yerine basınçla ilişkili sürekli bir elektrik sinyali üretir.

Klima basınç sensörü genellikle üç kablolu bir elektronik sensör yapısına sahiptir. Besleme gerilimi ve şase bağlantısının yanı sıra basınca göre değişen bir sinyal üretir. Ancak bağlantı yapısı ve sinyal özellikleri araç üreticisine göre değişebilir.

Elektronik basınç sensörünün sağladığı sürekli veri sayesinde kontrol ünitesi klima sisteminin çalışma şartlarını daha ayrıntılı değerlendirebilir. Araçlarda kullanılan diğer elektronik algılayıcıların çalışma ve kontrol yöntemleri için sensörler ve ECU kontrolleri konusunu inceleyebilirsiniz.

Klima Basınç Sensörü Ne İşe Yarar?

Klima basınç sensöründen alınan bilgi yalnızca kompresörü açıp kapatmak için kullanılmaz. Araç tasarımına göre bu bilgi şu işlemlerde de değerlendirilebilir:

• Klima kompresörünün çalışmasına izin verilmesi veya çalışmasının durdurulması,
• Kondenser ve motor soğutma fanlarının kontrol edilmesi,
• Değişken kapasiteli kompresörlerde kompresör kapasitesinin yönetilmesi,
• Klima devresindeki aşırı düşük veya yüksek basıncın algılanması,
• Elektronik kontrol ünitesinde arıza kaydı oluşturulması.

Soğutma fanlarının yapısı ve çalışma prensibi hakkında daha ayrıntılı bilgi için fan motoru nasıl çalışır? yazısına bakabilirsiniz.

Presostat Arızası Belirtileri Nelerdir?

Presostat veya klima basınç sensöründe meydana gelen bir arıza, klima sisteminin normal çalışmasını engelleyebilir. Ancak aynı belirtilerin soğutucu akışkan eksikliği, kompresör arızası, fan problemi veya elektrik tesisatı arızası gibi farklı nedenlerden de kaynaklanabileceği unutulmamalıdır.

Karşılaşılabilecek belirtilerden bazıları şunlardır:

• Klima kompresörünün devreye girmemesi,
• Kompresörün düzensiz biçimde devreye girip çıkması,
• Klima sisteminin yeterince soğutmaması,
• Soğutma fanlarının normalden farklı çalışması,
• Klima veya motor kontrol ünitesinde arıza kodu oluşması.

Presostat Nasıl Kontrol Edilir?

Presostat kontrolünde yalnızca parçanın kendisine bakmak yeterli değildir. Öncelikle klima devresindeki gerçek basınç değerleri, elektrik bağlantıları ve kontrol ünitesindeki arıza kodları birlikte değerlendirilmelidir.

Mekanik kontaklı presostatlarda kontakların ilgili basınç seviyelerinde açılıp kapanması kontrol edilebilir. Elektronik basınç sensörlerinde ise besleme gerilimi, şase ve sinyal hattı üretici teknik bilgilerine göre ölçülmelidir. Teşhis cihazından klima basınç değerinin canlı veri olarak izlenmesi de arıza teşhisinde oldukça yararlıdır.

Klima sisteminde işlem yapılırken soğutucu akışkan devresi gelişigüzel açılmamalıdır. Soğutucu akışkanın boşaltılması ve yeniden doldurulması uygun klima servis cihazı ve doğru servis prosedürüyle yapılmalıdır.

Presostat Araçta Nerede Bulunur?

Presostat veya klima basınç sensörü, klima soğutucu akışkan devresi üzerinde yer alır. Kullanıldığı yer araç tasarımına göre değişebilmekle birlikte genellikle yüksek basınç hattı, kondenser çevresi veya klima boruları üzerinde bulunur.

Presostat, klima sisteminin küçük fakat önemli güvenlik ve kontrol elemanlarından biridir. Sistemin doğru basınç aralığında çalışmasına yardımcı olurken kompresörün, kondenserin ve diğer klima elemanlarının korunmasına katkı sağlar. Klima sisteminin genel çalışma prensibini öğrenmek için araçlarda klima sistemi nasıl çalışır? konusunu inceleyebilirsiniz.

Motorlu Araçlar Teknolojisi ile ilgili diğer teknik içeriklere MotorDersi.com ana sayfasından ulaşabilirsiniz.