Presostat Nedir? Görevi ve Çalışması

Presostat, klima soğutucu akışkan (gaz) devresindeki basıncı sürekli kontrol ederek sistemi güvence altına alan bir emniyet elemanıdır. Sistemdeki aşırı düşük veya aşırı yüksek basınç durumlarında devreye girerek klima kompresörünün ve motor elemanlarının zarar görmesini engeller.

Sistemden aldığı basınç bilgisini Motor Kontrol Ünitesine (ECU) iletir. Motor kontrol ünitesi, presostattan gelen bu verilere dayanarak şu işlevleri yönetir:

Klima Kompresörünün Güvenliği: Basınç istenen sınırların dışındaysa kompresörün devreye girmesini engeller (yasaklar) veya çalışan kompresörü devreden çıkarır.
Kondenser ve Motor Soğutma Fanı Yönetimi: Akışkan basıncına bağlı olarak soğutma fanlarının kademelerini (alçak/yüksek hız) veya devreye girme süreçlerini kontrol eder.

Klima gaz basıncını ölçmek amacıyla sistem tasarımlarında iki farklı tip presostat kullanılır:

Kademeli Presostat (Basınç Kontağı)

Kademeli presostatlar, belirli basınç eşiklerinde açılıp kapanan mekanik kontaklara (anahtarlara) sahiptir. Genellikle 3 kademeli (Trinary) olarak tasarlanmışlardır ve şu değerlere göre sistemi yönetirler:

Alçak Basınç Koruması (< 2.5 bar): Gaz basıncı 2.5 bar değerinin altına düştüğünde (sistemde gaz kaçağı veya yetersiz akışkan olması durumunda), kompresörün yağsız kalarak kilitlenmesini önlemek için devreye girmesini yasaklar veya çalışan kompresörü keser.
Fan Kontrol Kademesi (> 17 bar): Akışkan basıncı 17 bar değerini geçtiğinde, kondenserdeki (klima radyatörü) ısı transferini artırmak ve basıncı düşürmek amacıyla motor soğutma fanını veya fanlarını (yüksek hızda/kademede) devreye alır.
Yüksek Basınç Koruması (> 26 bar): Basınç kritik seviye olan 26 bar değerinin üzerine çıktığında, sistem hatlarının ve hortumlarının patlamasını önlemek amacıyla kompresörün akımını keserek sistemi stop ettirir.

Teknik Not: Kademeli presostatlar, yerini daha hassas ölçüm yapan lineer presostatlara bıraktığı için günümüz otomotiv piyasasında kullanım popülerliğini kaybetme eğilimindedir.

Lineer Presostat (Lineer Basınç Sensörü)

Lineer presostat, mekanik bir anahtar gibi çalışmak yerine, sistemdeki anlık basınç değişimiyle orantılı olarak değişen bir voltaj (gerilim) sinyali üretir.

Genellikle piezoelektrik veya seramik diyaframlı bir sensör yapısına sahiptir.
ECU’ya sabit basamaklı sinyaller yerine sürekli (kesintisiz) veri akışı sağlar.
Motor kontrol ünitesi (ECU), gelen bu hassas voltaj değerine göre klima kompresörünün deplasmanını (değişken stroklu kompresörlerde) ve soğutma fanlarının hızını çok daha kararlı, lineer ve yakıt verimliliğini artıracak şekilde modüle eder.

Klasik bir klima sistemi şeması…Daha detaylı bilgiler için motor dersi ana sayfamızı kontrol edebilirsiniz.