Araç Periyodik Bakımı Nasıl Yapılır?

Araç periyodik bakımı, motorun ve diğer araç sistemlerinin güvenli, verimli ve uzun ömürlü çalışabilmesi için üreticinin belirlediği bakım programına göre yapılan kontrol ve parça değişimlerini kapsar. Motor yağı, yağ filtresi, hava filtresi, yakıt filtresi ve polen filtresi gibi bakım elemanlarının durumu belirli aralıklarla kontrol edilir ve gerektiğinde değiştirilir.

Motor ve araç üzerinde çalışan birçok parça zamanla aşınır, kirlenir veya çalışma özelliklerini kaybeder. Motor yağı kullanım süresince fiziksel ve kimyasal değişime uğrarken filtreler tuttukları kirleticiler nedeniyle zamanla görevlerini yeterince yerine getiremez hâle gelebilir. Periyodik bakımın amacı, bu durumların daha büyük arızalara dönüşmesini önlemeye yardımcı olmak ve aracın çalışma özelliklerini korumaktır.

Araçların periyodik bakım işlemleri, aracın servis ve bakım kitapçığında belirtilen aralıklar esas alınarak yapılmalıdır. Çünkü motor yağı ve filtrelerin değişim zamanı her araçta aynı değildir. Kilometre, süre, motor tipi ve kullanım şartlarına göre bakım aralıkları değişebilir. Bu nedenle “bütün filtreler her bakımda mutlaka değiştirilir” şeklinde genel bir kural yerine araç üreticisinin bakım programı uygulanmalıdır.

Araç Periyodik Bakımında Neler Yapılır?

Periyodik bakım sırasında yapılacak işlemler araca göre değişmekle birlikte motor yağı ve filtrelerin kontrolü veya değiştirilmesi temel bakım işlemleri arasında yer alır. Bunun yanında fren sistemi, soğutma sistemi, sıvı seviyeleri, kayışlar, lastikler, aydınlatma sistemi ve üreticinin bakım programında belirtilen diğer parçalar da kontrol edilebilir.

Motor yağının değişimi sırasında yağ filtresinin değiştirilmesi de yaygın bir bakım işlemidir. Motorun yağlanmasının nasıl gerçekleştiğini ve yağ filtresinin sistem içerisindeki görevini Motor Yağlama Sistemi konusunda ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.

Motor Yağı Değiştirirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Motor yağı değişiminde kullanılacak yağın viskozite sınıfı ve teknik özellikleri araç üreticisinin belirttiği şartları karşılamalıdır. Yalnızca 0W-30, 5W-40 veya 10W-40 gibi viskozite değerlerine bakarak yağ seçmek yeterli değildir; üreticinin istediği performans standardı ve onaylar da dikkate alınmalıdır.

Motor Yağı Uygun Sıcaklıkta Boşaltılmalı

Motor yağının çalışma sonrasında ılık veya sıcak olması akışkanlığını artırarak karterden daha kolay boşalmasına yardımcı olabilir. Ancak motor ve yağ aşırı sıcak olduğunda ciddi yanık riski oluşabileceğinden işlem güvenli çalışma şartlarında yapılmalıdır. Aracın düz ve güvenli bir zeminde bulunması ve üreticinin yağ değişim prosedürünün uygulanması önemlidir.

Yağ Doldurma Kapağı ve Karter Tapası

Motor yağı boşaltılırken yağ doldurma kapağının açılması yağın boşalmasını kolaylaştırabilir. Karter tapasının sökülmesinde uygun el aleti kullanılmalı ve sıcak yağa karşı gerekli önlemler alınmalıdır.

Karter tapası contası, üretici tarafından yenilenmesi öngörülüyorsa değiştirilmelidir. Tapa tekrar takılırken dişlerin zarar görmemesine dikkat edilmeli ve üreticinin belirttiği sıkma torku uygulanmalıdır. Aşırı sıkma, karter veya tapa dişlerinde hasara neden olabilir.

Yağ Filtresi Değişimi

Yağ filtresi değiştirilirken filtreyle birlikte gelen conta veya O-ring doğru şekilde yerleştirilmelidir. Vidalı tip bazı yağ filtrelerinde yeni filtrenin kauçuk sızdırmazlık contasının temiz motor yağıyla hafifçe yağlanması, montaj sırasında contanın düzgün yerleşmesine yardımcı olur. Ancak montaj yöntemi filtre ve motor tasarımına göre değişebileceğinden üretici talimatı esas alınmalıdır.

Motor Yağı Neden Değiştirilir?

Motor yağı, motor içerisindeki hareketli parçaların korunmasında birden fazla görev üstlenir. Başlıca görevleri şunlardır:

1. Hareketli parçalar arasındaki sürtünme ve aşınmanın azaltılmasına yardımcı olmak.
2. Motor içerisindeki kirleticilerin taşınmasına ve yüzeylerin temiz tutulmasına katkı sağlamak.
3. Motor parçalarındaki ısının uzaklaştırılmasına yardımcı olmak.
4. Parçaların korozyona karşı korunmasına katkıda bulunmak.
5. Uygun bölgelerde sızdırmazlığa yardımcı olmak.

Motor yağı kullanım süresi boyunca yüksek sıcaklık, yanma ürünleri ve çalışma koşullarından etkilenir. Zamanla yağın özellikleri ve içerisindeki katkı maddelerinin etkinliği değişebilir. Bu nedenle motor yağı, araç üreticisinin belirttiği kilometre veya süre aralığında uygun özellikteki yeni yağla değiştirilmelidir.

Motor yağı seviyesinin doğru kontrol edilmesi de bakımın önemli bir parçasıdır. Bu işlem hakkında Motor Yağı Seviyesi konusunu inceleyebilirsiniz.

Yağ Filtresi Neden Değiştirilir?

Yağ filtresi, motor yağının içerisinde dolaşan belirli büyüklükteki kirleticilerin tutulmasına yardımcı olur. Filtre kullanım süresi boyunca kirlenir ve kir tutma kapasitesi azalabilir. Bu nedenle yağ filtresi üreticinin belirlediği bakım programına göre değiştirilmelidir.

Aşırı kirlenmiş veya uygun olmayan bir yağ filtresi yağlama sisteminin çalışmasını olumsuz etkileyebilir. Ancak düşük yağ basıncının tek nedeni yağ filtresi değildir. Yağ seviyesinin düşük olması, uygun olmayan yağ, yağ pompası veya motor içerisindeki aşınmalar gibi başka nedenler de yağ basıncı problemlerine yol açabilir.

Yakıt Filtresi Neden Değiştirilir?

Yakıt filtresi, yakıt içerisinde bulunabilecek kirleticilerin yakıt pompasına ve enjeksiyon sistemi elemanlarına ulaşmasını azaltmaya yardımcı olur. Özellikle modern enjeksiyon sistemlerinde kullanılan hassas parçaların korunması açısından yakıtın temizliği önemlidir.

Yakıt filtresinin yapısı ve değişim aralığı benzinli ve dizel araçlarda farklılık gösterebilir. Bazı araçlarda filtre ayrı ve değiştirilebilir bir parça iken bazı sistemlerde yakıt deposundaki pompa modülünün bir parçası olabilir. Bu nedenle değişim aralığı için aracın bakım programı esas alınmalıdır.

Dizel araçlardaki yakıt filtresinin görevleri hakkında Dizel Yakıt Filtresi Nedir? konusunu inceleyebilirsiniz.

Polen Filtresi Neden Değiştirilir?

Polen filtresi, havalandırma sistemi üzerinden araç kabinine giren havadaki toz, polen ve diğer parçacıkların tutulmasına yardımcı olur. Filtre aşırı kirlendiğinde havalandırma sisteminin hava debisi azalabilir ve kabin içerisinde istenmeyen kokular oluşabilir.

Polen filtresinin değişim zamanı üreticinin bakım programına ve aracın kullanıldığı çevre koşullarına göre değişir. Yoğun tozlu ortamda kullanılan araçlarda filtre daha kısa sürede kirlenebilir. Değiştirilmesi öngörülen tek kullanımlık polen filtrelerinin basınçlı hava ile temizlenerek tekrar kullanılması yerine uygun yeni filtreyle değiştirilmesi tercih edilmelidir.

Hava Filtresi Neden Değiştirilir?

Hava filtresi, motorun emdiği havadaki toz ve diğer kirleticilerin motor içerisine ulaşmasını azaltır. Filtrenin aşırı kirlenmesi hava akışını kısıtlayabilir ve motorun çalışma özelliklerini olumsuz etkileyebilir.

Kirli hava filtresinin etkisi motor yönetim sistemine ve filtrenin ne ölçüde tıkandığına göre değişir. Bu nedenle yakıt tüketimindeki artış, çekiş düşüklüğü veya egzoz dumanı gibi belirtilerin tek nedeninin hava filtresi olduğu düşünülmemelidir. Bu belirtiler görüldüğünde motorun diğer sistemleri de kontrol edilmelidir.

Hava filtrelerinin yapısı, çeşitleri ve çalışma prensibi hakkında Hava Filtreleri konusundan daha ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Araç Periyodik Bakımı Kaç Kilometrede Yapılır?

Araç periyodik bakımı için bütün otomobillerde geçerli tek bir kilometre değeri yoktur. Bakım aralıkları üreticiye, motor tipine, kullanılan motor yağına, aracın modeline ve çalışma koşullarına göre değişebilir. Bazı bakım işlemleri kilometreye, bazıları zamana, bazıları ise her iki kriterden önce dolana göre uygulanabilir.

Kısa mesafeli kullanım, yoğun dur-kalk trafiği, aşırı tozlu ortamlar, ağır yük veya zorlu çalışma şartları bazı araçlarda daha farklı bakım şartlarının uygulanmasını gerektirebilir. En doğru bilgi aracın kullanım ve servis bakım dokümanlarında bulunur.

Araç Bakımını Kendimiz Yapabilir miyiz?

Hava filtresi veya polen filtresi gibi bazı bakım işlemleri, gerekli teknik bilgi ve uygun çalışma şartları bulunduğunda araç sahibinin yapabileceği işlemler arasında olabilir. Ancak motor yağı değişimi sırasında aracın kaldırılması, sıcak yağla çalışma, doğru sıkma torklarının uygulanması ve atık yağın uygun şekilde toplanması gibi önemli güvenlik ve çevre kuralları vardır.

Özellikle aracın altına girilmesi gereken işlemlerde araç yalnızca kriko üzerinde bırakılmamalı; uygun kaldırma ve destekleme ekipmanları kullanılmalıdır. Fren, yakıt sistemi, yüksek gerilim sistemi veya özel servis ekipmanı gerektiren işlemler ise gerekli mesleki yeterliliğe sahip kişiler tarafından yapılmalıdır.

Araç Periyodik Bakımında Dikkat Edilecekler

Bakım sırasında kullanılacak motor yağı, filtreler, contalar ve diğer parçalar aracın teknik özelliklerine uygun olmalıdır. Bakım tamamlandıktan sonra motor yağı seviyesi ve olası kaçaklar kontrol edilmeli, sökülen parçaların doğru şekilde takıldığı doğrulanmalıdır.

Periyodik bakım yalnızca motor yağı ve filtre değişiminden ibaret değildir. Üreticinin bakım programına bağlı olarak fren sistemi, soğutma sıvısı, akü, kayışlar, lastikler, aydınlatma sistemi ve diğer güvenlik elemanlarının da kontrol edilmesi gerekebilir. Motorun soğutma sistemi hakkında Motor Soğutma Sistemi konusundan yararlanabilirsiniz.

Abdullah Yanık
Başakşehir Mesleki Eğitim Merkezi

Motor bakımı, yağlama sistemi ve diğer Motorlu Araçlar Teknolojisi eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.