Araç Manifoldu Kontrol ve Bakım İşlemleri

Araç Manifoldu Kontrol ve Bakım İş ve İşlem Yaprakları

A- ARAÇ VE GEREÇLER

1- Motor    2- El aletleri ve takımlar    3- Caraskal    4- Yağ Boşaltma Tankı    5- Motor Yağı

Kazanım: Emme ve egzoz manifoldunun kontrol ve bakımını yapar.

B- İŞLEM BASAMAKLARI

1- İlk olarak aracın motorunu sehpaya al. Bunun için aracın yağını ve suyunu boşalt. Motorun soğumasını bekle. Motor sıcakken yapılacak işlemler ciltte yanıklara sebep olabilir. Motor üzerinde sökme ve kontrol işlemlerine başlamadan önce parçaların güvenli çalışma sıcaklığına gelmesini bekle.

Motor parçalarının sökülmesi, kontrolü ve yenileştirilmesiyle ilgili diğer uygulamalar için motor yenileştirme konusunu inceleyebilirsiniz.

Aracın Lifte Alınması

2- Motorun soğuma işlemi bittikten sonra aracı lifte al.

Lifte almadan önce mutlaka liftte belirtilen kullanım talimatlarını oku. Aracı lifte uygun şekilde getir. Lift merkezi ile aracın merkezini hizala. Doğru hizalama yapılmaması aracın dengesinin bozulmasına ve devrilmesine sebep olabilir.

3- Lift ayaklarını aracın üreticisi tarafından belirtilen kaldırma noktalarına uygun şekilde yerleştir. Lift desteklerini doğru ve dengeli şekilde ayarla. Desteklerin uygun yerleştirilmemesi aracın dengesini bozabilir.

4- Diğer üç ayağı da şekildeki konuma göre ayarla.

5- Lift anahtarını ve butonunu kaldırma işlemine uygun pozisyona getir.

Lifti taşıma kapasitesinin üzerinde yükleme. Kaldırılmış aracı hareket ettirme. Aracın sökülmesi ve takılması sırasında ağırlık merkezi değişebileceğinden dikkatli ol. Aracı kapıları açık bir şekilde kaldırma.

Yağ Boşaltma İşlemi

6- Yağ tapasının yerini tespit et.

7- Yağ tapasını uygun anahtar kullanarak sök.

Uygun çalışma pozisyonunun ve doğru el aletinin kullanılmaması iş kazalarına ve bağlantı elemanlarının zarar görmesine neden olabilir.

8- Yağ tapasını sökerken altında uygun bir yağ boşaltma tankının bulunmasına dikkat et.

9- Yağ tapasını gevşettikten sonra dikkatlice sök. Aniden yağ çıkışı meydana gelebileceği için yağı kontrollü bir şekilde tanka boşalt. Yağ tamamen süzülene kadar bekle. Yağın boşaldığından emin olduktan sonra tapayı uygun şekilde yerine tak.

Motor yağının toplandığı bölümün yapısı ve görevi hakkında daha ayrıntılı bilgi için Motor Karteri Nedir? konusunu inceleyebilirsiniz.

Motor Suyu Boşaltma İşlemi

10- Motor soğutma suyunu boşalt. Bunun için araç üzerinde bulunan uygun tahliye noktasını tespit et. Motor soğutma sıvısını motor sıcakken boşaltma. Sıcak ve basınçlı soğutma sıvısı ciddi yanıklara neden olabilir.

11- Motor soğutma sıvısını kontrollü bir şekilde uygun bir kaba boşalt.

Radyatör, termostat, su pompası ve soğutma sıvısının sistem içerisindeki görevleri hakkında bilgi için Motorda Soğutma Sistemi konusuna bakabilirsiniz.12- Motoru sehpaya alıp bağlantılarını yaparak şekilde görüldüğü gibi uygun pozisyonda sabitle. Caraskal kullanımında yükün altında durma ve yükü dengeli taşı. Kullanılan halat veya kaldırma ekipmanının taşınacak yüke uygun olduğundan emin ol. Yıpranmış kaldırma ekipmanı kullanma. Caraskal kanca mandalının kapalı ve sağlam olmasına dikkat et.

Manifold Sökme İşlemleri

13- Motor üzerinde emme manifoldunun yerini tespit et. Manifoldu sökebilmek için önce hava filtresi kazanını sök. Daha sonra manifold üzerinde bulunan bağlantı ve parçaları tespit ederek sökme işlemine geç.

14- Hava filtresi kazanının bağlantı cıvatasını uygun anahtar ve lokma kullanarak sök. Somunun biri tutulurken diğeri çevriliyorsa uygun iki el aletini birlikte kullan. Uygun pozisyonda ve doğru ölçüde el aleti kullan.

15- Kazanın emme borusuyla bağlantılı olan kelepçesini sök. Hava filtre kazanını yerinden al ve güvenli bir yere koy.

16- Hava filtresi kazanının üst kapağını uygun tornavida kullanarak sök.

Sökme işlemini bağlantı elemanlarına zarar vermeden yap. Tornavidayı vida başına uygun şekilde yerleştir.

17- Filtreyi kazanın içinden çıkar.

Hava filtresindeki tozların solunmasına karşı gerekli kişisel koruyucu önlemleri al. Filtrenin değişmesi gerekiyorsa uygun yenisiyle değiştir. Hava filtresinin görevi ve kontrolü hakkında ayrıntılı bilgi için Motorlarda Hava Filtresi yazısını inceleyebilirsiniz.

18- Hava filtresinin genel gözle kontrolünü yap. Filtrenin kullanım durumu ve üretici bakım talimatlarını dikkate al. Temizlenebilir tip filtrelerde üreticinin belirttiği yöntemi uygula; değiştirilmesi gereken filtreleri yenisiyle değiştir.

19- Emme manifoldunun plastik borulu parçasını cırcır ve uygun lokma kullanarak sök.

Cıvata veya somunlara gereğinden fazla kuvvet uygulama. Uygun olmayan el aleti veya aşırı kuvvet bağlantı elemanlarının dişlerine zarar verebilir.

20- Emme manifoldunu uygun el aletleri ve Torx uç kullanarak sök.

21- Emme manifoldunun sökme işlemini yaptıktan sonra kontrollerine geç. Emme manifoldu contasını kontrol et. Yüzeyde çizilme, çatlak, ezilme veya başka bir deformasyon varsa conta yenisiyle değiştirilmelidir.

22- Emme manifoldu yüzeyinin eğiklik kontrolünü mastar ve sentil kullanarak yap. Mastarı kontrol edilecek yüzeye yerleştir. Manifold ile mastar arasındaki boşluğu araç üreticisinin belirttiği değerlerde sentil kullanarak kontrol et. Ölçüm sonuçlarını üretici toleranslarıyla karşılaştır.

23- Emme manifoldu cıvata deliklerini ve saplamaların dişlerini kontrol et. Hasarlı bağlantılar varsa uygun onarım yöntemini araç üreticisinin teknik bilgilerine göre uygula. Emme manifoldunun diğer bağlantı yüzeylerinde çatlak, kırık veya deformasyon bulunup bulunmadığını kontrol et.

24- Emme manifoldu kontrolleri bittikten sonra egzoz manifoldunu araçtan sök. İlk olarak motor üzerindeki egzoz manifoldunun yerini tespit et.

Egzoz manifoldu çok yüksek sıcaklıklarda çalıştığından sökme işlemine başlamadan önce tamamen soğumasını bekle.

25- Egzoz sistemi üzerinde bulunan oksijen (lambda) sensörünün soketini sök.

Soketi ayırmadan önce kilit mekanizmasını aç. Soketi kablolardan çekme; soket gövdesinden tutarak çıkar. Oksijen sensörü de motor yönetim sisteminin kullandığı sensörlerden biridir. Sensör ve ECU kontrollerinde uygulanacak temel yöntemleri Sensörler ve ECU Kontrolleri konusunda inceleyebilirsiniz.

26- Egzoz manifoldunun koruma sacını cırcır, uzatma kolu ve uygun lokma kullanarak sök.

Çalışma alanına uygun uzunlukta uzatma kolu ve doğru ölçüde lokma kullan.

27- Egzoz manifoldu üzerindeki oksijen (lambda) sensörünü uygun anahtar kullanarak sök.

Sökme ve takma sırasında sensöre, bağlantı dişlerine ve kablolara zarar vermemeye dikkat et. Araç üreticisinin sensör sökme-takma talimatlarını dikkate al.

28- Egzoz borusu bağlantı somunlarını manifold üzerinden uzatma kolu ve uygun lokma kullanarak sök.

29- Egzoz manifoldunun bağlantı somunlarını uygun sıra ve el aletleriyle sök.

Dar çalışma alanlarında bağlantı elemanlarına ulaşmak için uygun uzatma kolu kullan.

30- Egzoz manifoldunu söktükten sonra gerekli kontrolleri yap.

Egzoz manifoldu contasını kontrol et.

Contada yanma, ezilme, çatlak veya başka bir deformasyon bulunuyorsa yenisiyle değiştir.

31- Egzoz manifoldu yüzeyinin eğiklik kontrolünü mastar ve sentil kullanarak yap.

Mastarı manifold bağlantı yüzeyine yerleştir. Manifold ile mastar arasındaki boşluğu araç üreticisinin belirttiği sentil değerleriyle kontrol et. Ölçülen eğikliği üreticinin izin verdiği sınırlarla karşılaştır.

32- Egzoz manifoldu cıvata saplamalarını ve bağlantı dişlerini kontrol et. Hasarlı dişlerin onarımında bağlantı ölçüsüne ve üreticinin önerdiği onarım yöntemine uygun işlem yap.

33- Emme ve egzoz manifoldunun kontrolleri bittikten sonra iş sağlığı ve güvenliği kurallarına dikkat ederek montaj işlemlerini yap. Conta ve bağlantı elemanlarını üretici talimatlarına göre tak ve bağlantıları belirtilen sıkma sırası ile tork değerlerine uygun şekilde sık.

34- Motorun araca montajını uygun bağlantı noktalarından yap. Motor takozları, bağlantı kulakları, hortumlar, elektrik soketleri ve diğer sökülen bağlantıların doğru takıldığını kontrol et.

Aracın motor yağını ve soğutma sıvısını tamamla.

35- Araç üreticisinin belirttiği özellik ve viskozitedeki motor yağını kullan. Yağ miktarını araç kataloğundaki teknik değere göre belirle. Motor yağ doldurma kapağını aç.

36- Motor yağını kontrollü şekilde doldur ve dökülmemesine dikkat et.

Motorun çevresine veya zemine dökülen yağı uygun emici malzemeyle temizle. Yağlı atıkları belirlenen atık kaplarında muhafaza et. Kaygan zemin iş kazalarına neden olabilir.

37- Yağın kartere ulaşması için bir süre bekle. Daha sonra yağ çubuğunu çıkar, temizle, tekrar yerine tak ve yeniden çıkararak yağ seviyesini kontrol et. Seviye üreticinin belirttiği aralıkta değilse uygun miktarda yağ ilave et.

38- Soğutma sistemine araç üreticisinin belirttiği özellikte ve karışım oranında soğutma sıvısı doldur. Genleşme kabındaki minimum ve maksimum seviye işaretlerini dikkate al.

39- Gerekli kontroller tamamlandıktan sonra aracı çalıştır. Gösterge panelindeki yağ basıncı uyarı lambasını ve motor sıcaklığını takip et. Yağ basıncı uyarı lambası normal sürede sönmüyorsa motoru çalıştırmaya devam etmeden yağlama sistemi kontrol edilmelidir.

Motor sıcaklığını takip ederek soğutma sisteminin normal çalıştığından emin ol. Montaj sonrasında yağ, soğutma sıvısı, emme ve egzoz bağlantılarında kaçak olup olmadığını kontrol et.

40- Yaptığınız işlemi öğretmeninize kontrol ettiriniz.

MotorDersi YouTube kanalına abone olmak için tıklayınız.

Emme ve egzoz sistemleri, motor bakımı ve diğer Motorlu Araçlar Teknolojisi uygulamalarını MotorDersi üzerinden inceleyebilirsiniz.