Ne İşe Yarar? Arızaları ve Çalışma Prensibi

Modern benzinli ve dizel motorlarda yakıt tüketimini azaltmak ve egzoz emisyonlarını düşürmek amacıyla kullanılan sistemlerden biri Cut Off yakıt kesme sistemidir. Özellikle araç yokuş aşağı inerken veya sürücü gaz pedalından ayağını çektiğinde devreye giren bu sistem, belirli şartlar oluştuğunda motora yakıt gönderimini tamamen durdurur. Böylece hem gereksiz yakıt tüketimi önlenir hem de çevreye salınan zararlı gaz miktarı azaltılır.

Günümüzde elektronik motor yönetim sistemine sahip neredeyse tüm araçlarda bulunan Cut Off sistemi, sürücü tarafından fark edilmese bile sürekli çalışmaktadır. Bu yazıda Cut Off sistemi nedir, nasıl çalışır, hangi şartlarda devreye girer, arızaları nelerdir ve yakıt tasarrufuna nasıl katkı sağlar gibi en çok merak edilen soruların cevaplarını detaylı olarak inceleyeceğiz.

Cut Off Yakıt Kesme Sistemi Nedir?

Cut Off sistemi, sürücünün gaz pedalını bıraktığı ve motorun araç tarafından döndürülmeye devam ettiği durumlarda enjeksiyon sisteminin yakıt püskürtmesini geçici olarak durdurmasıdır.

Motor dönmeye devam ettiği için çalışmasını sürdürebilir ancak yanma odasına yakıt gönderilmez. Böylece motor, tekerleklerden aldığı hareket sayesinde dönmeye devam eder.

Bu sistem sayesinde;

• Yakıt tüketimi azalır.
• Egzoz emisyonları düşer.
• Motor freni etkisi artar.
• Gereksiz yakıt harcanmaz.

Kısacası Cut Off sistemi, tamamen yakıt ekonomisi ve çevre koruma amacıyla geliştirilmiş elektronik bir kontrol sistemidir.

Cut Off Sistemi Nasıl Çalışır?

Motorun çalışması sürekli olarak Motor Kontrol Ünitesi (ECU) tarafından izlenmektedir.

ECU;

• Gaz pedalı konum sensörü
• Krank mili konum sensörü
• Motor devri
• Araç hızı
• Debriyaj müşürü
• Fren müşürü
• Soğutma suyu sıcaklığı

gibi birçok sensörden gelen bilgileri değerlendirir.

Aşağıdaki şartlar aynı anda oluştuğunda ECU enjektörleri kapatarak yakıt akışını durdurur.

• Gaz pedalına basılmaması
• Motor devrinin belirli seviyenin üzerinde olması
• Araç hareket halinde olması
• Motorun çalışma sıcaklığına ulaşmış olması

Bu şartlar ortadan kalktığında ECU tekrar yakıt püskürtmeye başlar ve motor normal şekilde çalışmaya devam eder.

Cut Off Sistemi Hangi Durumlarda Devreye Girer?

Cut Off sistemi her zaman çalışmaz. Belirli şartların oluşması gerekir.

En yaygın çalışma durumları şunlardır:

Yokuş aşağı inerken

Araç viteste ilerlerken sürücü gaz pedalını bıraktığında motor, tekerlekler tarafından çevrilmeye devam eder. ECU bu durumda yakıtı tamamen kesebilir.

Gaza basılmadığında

Düz yolda araç viteste ilerlerken gaz pedalından ayak çekildiğinde kısa süre içerisinde Cut Off devreye girer.

Motor freni yapılırken

Sürücü vitesi küçültüp motor freninden yararlanıyorsa ECU yakıt püskürtmesini durdurabilir.

Uzun inişlerde

Yakıt tüketimi sıfıra kadar düşebilir.

Bu nedenle uzun rampalarda viteste inmek hem güvenlik hem de yakıt tasarrufu açısından avantaj sağlar.

Cut Off Sistemi Ne Zaman Devreden Çıkar?

Yakıt kesme işlemi sonsuza kadar devam etmez.

Aşağıdaki durumlarda ECU tekrar yakıt göndermeye başlar.

• Gaz pedalına tekrar basılması
• Motor devrinin rölanti devrine yaklaşması
• Debriyaja basılması
• Vitesin boşa alınması
• Motor devrinin çok düşmesi

Böylece motor stop etmeden çalışmasını sürdürür.

Cut Off Yakıt Tasarrufu Sağlar mı?

Evet.

Cut Off sistemi sayesinde araç viteste giderken ve gaz verilmezken yakıt tüketimi teorik olarak sıfıra yaklaşır.

Örneğin;

Bir araç 90 km/s hızla uzun bir rampadan viteste inerken ECU enjektörleri tamamen kapatabilir.

Bu sırada;

• Yakıt püskürtülmez.
• Motor çalışmaya devam eder.
• Yakıt tüketimi sıfır litre/saat değerine kadar düşebilir.

Bu nedenle modern araçlarda vitesi boşa almak yerine viteste inmek daha ekonomiktir.

Cut Off Sisteminin Avantajları

Bu sistem birçok önemli avantaj sağlar.

Yakıt tüketimini azaltır

Gereksiz yakıt püskürtülmesini önler.

Egzoz emisyonunu düşürür

Yanma olmadığı için karbon salınımı azalır.

Motor frenini artırır

Araç daha kontrollü şekilde yavaşlar.

Fren balatalarını korur

Motor freni sayesinde fren sistemi daha az kullanılır.

Motor verimini artırır

Elektronik kontrol sistemi daha verimli çalışır.

Cut Off Sistemi Arızalanırsa Ne Olur?

Cut Off sistemi tek başına arızalanan bir parça değildir.

Genellikle sistemi yöneten sensörlerden biri arızalandığında doğru çalışmaz.

Belirtileri şunlardır;

• Yakıt tüketiminin artması
• Yokuş aşağı fazla yakıt harcanması
• Motor freni etkisinin azalması
• Arıza lambasının yanması
• ECU’da hata kodlarının oluşması
• Düzensiz rölanti

Bu durumda arıza tespit cihazı ile sensörler kontrol edilmelidir.

Cut Off Sistemini Etkileyen Parçalar

Sistemin doğru çalışabilmesi için birçok sensör birlikte görev yapar.

Başlıca parçalar şunlardır:

• Gaz Pedalı Konum Sensörü
• Gaz kelebeği konum sensörü
• Krank mili konum sensörü
• Eksantrik mili sensörü
• Debriyaj müşürü
• Fren müşürü
• Araç hız sensörü
• ECU
• Enjektörler

Bu parçalardan herhangi biri arızalandığında Cut Off sistemi doğru çalışmayabilir.

Cut Off ile Rölanti Sistemi Arasındaki Fark

Bazı sürücüler Cut Off ile rölantiyi karıştırmaktadır.

Aralarındaki temel fark şöyledir.

Rölanti çalışması

• Motor yakıt almaya devam eder.
• Yakıt tüketimi vardır.
• Araç boştadır veya durmaktadır.

Cut Off çalışması

• Yakıt tamamen kesilir.
• Motor tekerleklerden aldığı hareketle dönmektedir.
• Yakıt tüketimi sıfıra yaklaşır.

Bu nedenle iki sistem birbirinden tamamen farklıdır.

Cut Off Sistemi Nasıl Test Edilir?

Servislerde sistem genellikle OBD arıza tespit cihazı ile kontrol edilir.

Kontrol sırasında;

• Gaz pedalı verileri
• Motor devri
• Enjektör açık kalma süresi
• Yakıt püskürtme miktarı
• Sensör değerleri

canlı veri ekranından izlenir.

Bazı araçlarda anlık yakıt tüketim ekranı incelendiğinde, gaz bırakıldığında tüketimin 0,0 L/100 km veya buna yakın değerlere düştüğü görülebilir. Bu durum Cut Off sisteminin çalıştığını gösterir.

Sonuç

Cut Off yakıt kesme sistemi, modern motor teknolojisinin yakıt tasarrufu sağlayan önemli özelliklerinden biridir. Araç viteste ilerlerken sürücünün gaz pedalını bırakması durumunda motor kontrol ünitesi, uygun şartlar oluşursa enjektörleri kapatarak yakıt akışını durdurur. Böylece gereksiz yakıt tüketimi önlenirken egzoz emisyonları da azaltılır.

Sistemin doğru çalışabilmesi için gaz pedalı konum sensörü, krank mili sensörü, araç hız sensörü ve ECU gibi bileşenlerin sağlıklı çalışması gerekir. Düzenli bakım ve arıza tespit kontrolleri sayesinde Cut Off sistemi uzun yıllar sorunsuz şekilde görev yapabilir. Motor teknolojileri hakkında daha fazla bilgi için motor dersi ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.