Dizel Motor Hava Alma Nasıl Yapılır?

Dizel motor hava alma, yakıt sistemi içerisine giren havanın sistemden uzaklaştırılması işlemidir. Dizel motorda yakıt filtresinin değiştirilmesi, yakıtın tamamen bitmesi, yakıt hattının sökülmesi veya sistemde kaçak oluşması sonucunda yakıt devresine hava girebilir. Yakıt sisteminde hava bulunması motorun geç çalışmasına, düzensiz çalışmasına veya hiç çalışmamasına neden olabilir.

Dizel yakıt sisteminin doğru çalışabilmesi için yakıtın depodan yüksek basınç sistemine kesintisiz biçimde ulaşması gerekir. Sisteme hava girdiğinde yakıt beslemesi bozulabilir ve gerekli yakıt basıncı oluşturulamayabilir. Özellikle modern Common Rail dizel motorlarda hava alma işlemi araç üreticisinin belirlediği yönteme göre yapılmalıdır.

Dizel Motor Neden Hava Yapar?

Dizel yakıt sistemine hava girmesinin birçok nedeni olabilir. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Yakıt filtresinin değiştirilmesi
• Yakıt deposundaki yakıtın tamamen bitmesi
• Yakıt hortumlarının sökülmesi
• Yakıt borusu veya hortumlarında kaçak bulunması
• Yakıt filtresi bağlantılarının sızdırması
• Filtre contalarının yanlış takılması veya hasarlı olması
• Yakıt hattındaki bağlantı elemanlarının gevşemesi
• El pompası veya yakıt besleme pompasında kaçak oluşması
• Yakıt sisteminde bakım veya onarım yapılması

Özellikle yakıt sisteminin emiş tarafındaki küçük bir sızdırmazlık problemi her zaman dışarıya yakıt kaçırmayabilir. Sistem çalışırken bağlantı noktasından içeri hava çekilmesi de mümkündür. Bu nedenle sürekli hava yapan bir dizel motorda yalnızca hava almak yerine havanın sisteme nereden girdiği bulunmalıdır.

Dizel Yakıt Sisteminde Hava Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Yakıt sistemine hava girdiğinde motorun çalışma davranışında bazı değişiklikler görülebilir. Bunların başlıcaları şunlardır:

• Motorun geç çalışması
• Marş süresinin uzaması
• Motorun çalışıp kısa süre sonra stop etmesi
• Rölantide düzensiz çalışma
• Hızlanma sırasında tekleme veya güç kaybı
• Yakıt hattında hava kabarcıklarının görülmesi
• Yakıt filtresi değişiminden sonra motorun çalışmaması
• Gerekli yakıt basıncının oluşmaması

Ancak bu belirtiler yalnızca yakıt sisteminde hava bulunduğunu göstermez. Yakıt pompası, enjektörler, filtre, basınç kontrol sistemi veya elektrik-elektronik sistemlerdeki arızalar da benzer belirtilere neden olabilir.

Dizel Motor Hava Alma İşlemi Nasıl Yapılır?

Dizel motor hava alma işlemi kullanılan yakıt sisteminin yapısına göre değişir. Eski mekanik dizel sistemlerle modern Common Rail sistemlerde aynı yöntem kullanılmamalıdır.

Genel kontrol ve hava alma işlemi aşağıdaki sırayla gerçekleştirilebilir:

1. Yakıt seviyesini kontrol edin. Depoda yeterli miktarda ve araca uygun yakıt bulunduğundan emin olun.
2. Yakıt filtresini kontrol edin. Filtrenin doğru takıldığını, contaların yerinde olduğunu ve bağlantılarda kaçak bulunmadığını kontrol edin.
3. Yakıt hatlarını inceleyin. Hortumlarda çatlak, gevşek bağlantı veya yakıt sızıntısı olup olmadığını kontrol edin.
4. Varsa el pompasını kullanın. Bazı dizel yakıt sistemlerinde filtre veya yakıt hattı üzerinde manuel besleme pompası bulunur. Pompa üreticinin belirttiği şekilde kullanılarak sistem yakıtla doldurulur.
5. Varsa hava alma noktasını kullanın. Yakıt filtresi veya düşük basınç devresinde üretici tarafından hava alma vidası ya da tahliye noktası bulunuyorsa belirtilen prosedüre göre hava çıkarılır.
6. Elektrikli besleme pompasını çalıştırın. Bazı modern araçlarda kontak açıldığında elektrikli yakıt pompası sistemi otomatik olarak doldurabilir. Bazı araçlarda ise teşhis cihazıyla yakıt pompasının çalıştırılması gerekebilir.
7. Motoru çalıştırın ve sistemi kontrol edin. Motor çalıştıktan sonra yakıt kaçağı, düzensiz çalışma veya tekrar hava oluşumu olup olmadığı kontrol edilir.

Önemli: Hava alma yöntemi araçtan araca değişebileceği için üreticinin servis prosedürü esas alınmalıdır.

Yakıt Filtresi Değişiminden Sonra Hava Alma

Dizel araçlarda yakıt filtresi değişimi, sisteme hava girmesinin en yaygın nedenlerinden biridir. Eski filtre söküldüğünde filtre gövdesi ve bağlantı hatlarının bir bölümü boşalabilir. Yeni filtre takıldıktan sonra bu bölümün yeniden yakıtla doldurulması gerekir.

Filtre değişiminden sonra motor hemen çalışmıyorsa marş motorunu uzun süre aralıksız çalıştırmak yerine aracın hava alma prosedürü uygulanmalıdır. Bazı araçlarda el pompası kullanılırken bazı sistemlerde elektrikli besleme pompası otomatik veya teşhis cihazı üzerinden çalıştırılır.

Yakıt filtresi bağlantılarının doğru takılması da önemlidir. Conta veya bağlantı hatasından dolayı sisteme tekrar hava giriyorsa hava alma işlemi yapılsa bile problem kısa süre sonra yeniden ortaya çıkabilir.

Common Rail Dizel Motorlarda Hava Alma

Common Rail enjeksiyon sistemlerinde yakıt çok yüksek basınç altında çalışır. Bu nedenle eski mekanik dizel motorlarda uygulanan bazı hava alma yöntemleri modern Common Rail sistemlere uygulanmamalıdır.

Common Rail sistemlerde düşük basınç tarafındaki hava genellikle manuel besleme pompası, elektrikli yakıt pompası veya üreticinin belirlediği servis prosedürüyle uzaklaştırılır. Bazı araçlarda teşhis cihazı kullanılarak elektrikli besleme pompası belirli süre çalıştırılabilir.

Common Rail yüksek basınç boruları motor çalışırken veya sistem basınçlıyken kesinlikle gevşetilmemelidir. Yüksek basınçlı dizel yakıt cilt altına nüfuz ederek ciddi yaralanmaya neden olabilir.

Dizel Motor Hava Aldıktan Sonra Neden Çalışmaz?

Hava alma işlemi yapılmasına rağmen dizel motor çalışmıyorsa sistemde başka bir problem bulunabilir. Bu durumda aşağıdaki noktalar kontrol edilmelidir:

• Yakıt filtresinin doğru takılıp takılmadığı
• Yakıt besleme hattında kaçak bulunup bulunmadığı
• Yakıt pompasının çalışıp çalışmadığı
• Yakıt basıncının yeterli olup olmadığı
• Yakıt basınç sensörü ve kontrol elemanları
• Enjektör geri dönüş miktarları
• Elektrik soketleri ve kablo bağlantıları
• Motor kontrol ünitesinde kayıtlı arıza kodları

Arıza teşhisinde rastgele parça değiştirmek yerine yakıt basıncı, sensör verileri ve elektrik tesisatı birlikte değerlendirilmelidir. Sistematik arıza kontrolü için Arıza Arama Tavsiyeleri konusunu inceleyebilirsiniz.

Dizel Motor Sürekli Hava Yapıyorsa Ne Yapılmalı?

Hava alma işleminden sonra motor normal çalışıyor ancak bir süre bekledikten sonra yeniden geç çalışıyorsa yakıt sisteminde sızdırmazlık problemi bulunabilir.

Bu durumda özellikle yakıt filtresi gövdesi, filtre contaları, hızlı bağlantılar, yakıt hortumları, el pompası ve düşük basınç yakıt hattı kontrol edilmelidir. Bazı arızalarda yakıt dışarı sızmadığı halde motor durduğunda yakıt geri kaçabilir ve sistem içerisine hava girebilir.

Sorun tekrarlıyorsa yalnızca yeniden hava almak kalıcı çözüm değildir. Yakıt sistemine havanın giriş nedeni tespit edilerek giderilmelidir.

Dizel Motor Hava Alırken Dikkat Edilecekler

• Aracın üretici servis prosedürü uygulanmalıdır.
• Yakıt sistemi temiz tutulmalı ve sisteme kir girmesi önlenmelidir.
• Filtre contaları ve bağlantılar kontrol edilmelidir.
• Marş motoru uzun süre kesintisiz çalıştırılmamalıdır.
• Common Rail yüksek basınç boruları hava almak amacıyla gevşetilmemelidir.
• Yakıt sızıntısı varsa motor çalıştırılmadan önce sorun giderilmelidir.
• İşlemden sonra bütün bağlantılar yakıt kaçağı açısından kontrol edilmelidir.

Dizel Motor Hava Alma İşleminin Önemi

Dizel motor hava alma işlemi, yakıt sisteminin yeniden kesintisiz yakıtla doldurulmasını ve motorun gerekli yakıt basıncını oluşturabilmesini sağlar. Ancak hava alma işlemi yalnızca sistemdeki mevcut havayı uzaklaştırır; sürekli hava girişine neden olan bir kaçak veya bağlantı problemi varsa bunun ayrıca giderilmesi gerekir.

Özellikle modern dizel motorlarda yakıt sisteminin yapısı araçtan araca değiştiği için sabit bir hava alma yöntemi bütün araçlara uygulanmamalıdır. Common Rail ve diğer dizel yakıt sistemleri hakkında daha fazla teknik bilgiye MotorDersi üzerinden ulaşabilirsiniz.