Araç Silecek Sistemi Nasıl Çalışır? Arızaları ve Kontrolü

Araç silecek sistemi, yağmur, kar, çamur ve ön cama ulaşan diğer kirleticilerin görüşü azaltmasını önlemek amacıyla kullanılan önemli bir görüş ve güvenlik sistemidir. Silecek sistemi; silecek motoru, bağlantı mekanizması, silecek kolları, süpürgeler, kumanda anahtarı ve aracın elektrik-elektronik yapısına bağlı olarak röle veya kontrol modüllerinden oluşabilir.

Sileceklerin düzgün çalışmaması özellikle yağışlı havalarda sürücünün görüş alanını ciddi biçimde azaltabilir. Bu nedenle yavaş çalışan, düzensiz hareket eden, yanlış konumda duran veya hiç çalışmayan sileceklerin mekanik ve elektriksel kontrolleri yapılmalıdır.

Araç Silecek Sistemi Nasıl Çalışır?

Araç silecek sistemi nasıl çalışır? Sürücü silecek kumanda kolunu çalıştırdığında verilen komut aracın elektrik sistemine iletilir. Bazı araçlarda silecek anahtarı motor veya röle devresini daha doğrudan kontrol ederken, elektronik kontrollü sistemlerde komut Gövde Kontrol Modülü (BCM) gibi bir kontrol ünitesi tarafından değerlendirilir.

Kontrol sisteminin yapısına göre röleler veya elektronik sürücü devreleri üzerinden silecek motoruna enerji verilir. Elektrik motorunun dönme hareketi, motor üzerindeki krank kolu ve bağlantı mekanizması aracılığıyla silecek kollarının sağa-sola salınım hareketine dönüştürülür.

Silecek sisteminde meydana gelen bir arızanın doğru teşhis edilebilmesi için öncelikle problemin mekanik bağlantı sisteminden mi yoksa elektrik devresinden mi kaynaklandığı belirlenmelidir. Motor sesi duyulduğu hâlde silecek kolları hareket etmiyorsa mekanik bağlantılar öncelikle kontrol edilebilir. Motor hiç çalışmıyorsa elektrik beslemesi, sigorta, kumanda, röle veya kontrol devresi gibi bölümler de incelenmelidir.

Silecekler Neden Çalışmaz?

Sileceklerin çalışmamasının tek bir nedeni yoktur. Arıza; silecek motorundan, bağlantı mekanizmasından, silecek kolundan, sigortadan, röleden, kumanda anahtarından, elektrik tesisatından veya elektronik kontrol sisteminden kaynaklanabilir.

Elektriksel arızalarda ölçüm yapmadan parça değiştirmek yerine sistematik teşhis uygulanmalıdır. Elektrik devrelerinde ölçüm yapılırken akü ve kablo bağlantılarının durumu da dikkate alınmalıdır.

Silecek Mekanizması Sorunları

1. Silecek Bağlantı Mekanizmasının Sıkışması

Silecek bağlantı mekanizması, motorun dönme hareketini silecek kollarına aktaran mafsal, bağlantı kolu ve millerden oluşur. Zamanla kirlenme, korozyon, aşınma veya yağlama kaybı nedeniyle hareketli bağlantılardan biri sıkışabilir.

Bu durumda sileceklerin normalden yavaş hareket etmesi, zorlanması veya tamamen durması görülebilir. Uygun yapıdaki mekanizmalarda bağlantıların temizlenmesi ve üreticinin önerdiği şekilde yağlanması sorunu giderebilir. Aşınmış veya hasarlı parçaların ise değiştirilmesi gerekebilir.

Sıkışmış bir mekanizma silecek motorunun normalden fazla yük altında çalışmasına ve yüksek akım çekmesine neden olabilir. Uzun süreli zorlanma motorun veya elektrik devresindeki diğer elemanların zarar görmesine yol açabilir.

2. Silecek Bağlantılarından Birinin Ayrılması

Silecek bağlantı mekanizmasında çeşitli mafsal bağlantıları bulunabilir. Bu bağlantılar aşındığında, kırıldığında veya yerinden çıktığında motor çalışmasına rağmen sileceklerden biri veya her ikisi hareket etmeyebilir.

Silecek sistemi çalışırken bağlantı bölgesinden anormal ses gelmesi, kollardan birinin diğerinden farklı hareket etmesi veya aşırı boşluk oluşması mekanik bağlantıların kontrol edilmesini gerektirir.

Bazı araçlarda mafsal veya bağlantı elemanları ayrı olarak değiştirilebilirken bazı sistemlerde bağlantı mekanizmasının komple değiştirilmesi gerekebilir. Onarım yöntemi araç üreticisinin parça ve servis yapısına göre belirlenmelidir.

3. Silecek Kolunu Tutan Somunun Gevşemesi

Silecek kolunu mile sabitleyen somunun gevşemesi durumunda motor ve mekanizma çalışmasına rağmen silecek kolu yeterince hareket etmeyebilir veya normal konumundan kayabilir.

Bu durumda kolun doğru park konumunda yerleştirilmesi ve bağlantının üreticinin belirttiği yöntem ve sıkma değerine göre sabitlenmesi gerekir. Silecek kolu veya mil üzerindeki bağlantı yüzeylerinin hasarlı olup olmadığı da kontrol edilmelidir.

4. Sileceklerin Yanlış Konumda Durması

Her iki silecek çalışmasına rağmen ön cam üzerinde yanlış konumda duruyorsa bağlantı mekanizmasının ayarı, silecek kollarının montaj konumu veya motorun park mekanizması kontrol edilmelidir.

Silecek motorunun çıkış miline bağlı hareket kolunun gevşemesi veya yanlış konumda monte edilmesi, sileceklerin olması gereken park noktasından farklı bir yerde durmasına neden olabilir.

Silecek Motoru ve Devresi Nasıl Çalışır?

Silecek motorunun elektriksel kontrol yapısı araç modeline göre değişebilir. Bazı araçlarda sistem rölelerle kontrol edilirken daha gelişmiş araçlarda Gövde Kontrol Modülü (BCM) veya benzeri elektronik kontrol üniteleri kullanılabilir.

Direksiyon kolonunda bulunan silecek kumanda kolundan gelen komut kontrol ünitesi tarafından değerlendirilerek düşük hız, yüksek hız veya aralıklı çalışma gibi farklı silecek fonksiyonları gerçekleştirilebilir.

Kaynakta gösterilen devre örneğinde farklı çalışma kademeleri için röleler bulunmaktadır. Ancak röle sayısı ve devre yapısı bütün araçlarda aynı değildir. Bazı araçlarda röleler sigorta/röle kutusunda bulunurken bazı araçlarda elektronik kontrol modülüne entegre edilmiş olabilir.

Bu nedenle elektriksel arıza teşhisinde aracın kendi elektrik devre şeması ve üretici servis bilgileri kullanılmalıdır. Elektrik sistemlerinde sistematik arıza arama konusunda arıza arama tavsiyeleri konusundan da yararlanabilirsiniz.

Bazı araçlarda uygun teşhis cihazı kullanılarak silecek anahtarı komutları ve kontrol modülündeki ilgili veriler incelenebilir. Desteklenen sistemlerde aktif test fonksiyonu kullanılarak silecek motorunun veya ilgili çıkışların kontrol edilmesi de mümkün olabilir.

Silecek Motoru Nasıl Çalışır?

Silecek motoru genellikle doğru akımla çalışan ve içerisinde hız düşürücü dişli mekanizması bulunan bir elektrik motorudur. Motorun dönme hareketi bağlantı mekanizması üzerinden silecek kollarının salınım hareketine dönüştürülür.

Sileceklerin kapatıldığında ön camın altındaki doğru konuma dönmesi için sistemde bir park konumu devresi veya konum algılama mekanizması bulunur. Bunun yapısı araç ve silecek motoru tasarımına göre değişebilir.

Silecek Rölesi Ne İşe Yarar?

Silecek rölesi, röle kullanılan sistemlerde silecek motorunun elektrik akımının kontrol edilmesine yardımcı olur. Röle; motor bölmesindeki veya araç içerisindeki sigorta/röle kutusunda bulunabileceği gibi bazı araçlarda kontrol modülünün içerisinde de yer alabilir.

Röle veya ilgili kontrol devresindeki bir arıza sileceklerin hiç çalışmamasına, belirli çalışma kademelerinin devre dışı kalmasına veya farklı çalışma problemlerine neden olabilir. Ancak silecek arızasında röle doğrudan değiştirilmeden önce devrenin ölçülmesi gerekir.

Ön cama veya silecek süpürgelerine buz ve kar nedeniyle yapışmış silecekleri zorla çalıştırmak motor ve bağlantı mekanizmasına aşırı yük bindirebilir. Silecekler çalıştırılmadan önce ön camdaki buz ve yoğun kar temizlenmeli, süpürgelerin cama yapışık olmadığı kontrol edilmelidir.

Araç elektrik devrelerinde kullanılan koruma elemanları hakkında ayrıntılı bilgi için araçlarda doğru sigorta kullanmanın önemi konusunu inceleyebilirsiniz.

Silecek Motoru Devresi Nasıl Test Edilir?

Silecek motoru testi yapılırken aracın elektrik devre şeması ve üreticinin test prosedürü esas alınmalıdır. İlk aşamada sigortalar, elektrik bağlantıları, soketler ve gözle görülebilen tesisat problemleri kontrol edilebilir.

Silecek kumandası çalıştırıldığında röle sesi duyulması bazı sistemlerde kontrol devresinin en azından belirli bir bölümünün çalıştığına işaret edebilir. Ancak yalnızca rölenin tıklaması motor beslemesinin ve devrenin tamamen sağlam olduğunu kanıtlamaz.

Multimetre ile silecek motoru soketindeki besleme ve şasi devreleri kontrol edilebilir. Ancak yalnızca sokette yaklaşık akü geriliminin görülmesi silecek motorunun kesin olarak arızalı olduğunu göstermeye yetmez. Devrenin yük altında gerilim düşümü, şasi bağlantısı, konnektör durumu ve motorun mekanik olarak sıkışıp sıkışmadığı da değerlendirilmelidir.

Elektriksel ölçümlerde multimetrenin doğru kullanılması önemlidir. Otomotiv elektrik sistemlerinin kontrolünde kullanılan diğer yöntemler için sensörler ve ECU kontrolleri konusuna da bakabilirsiniz.

Silecek Motoru Park Konumu Arızası

Silecek motorunun park veya konum algılama mekanizmasında meydana gelen bir sorun sileceklerin kapatıldığında ön camın altında olması gereken konuma dönememesine, yanlış noktada durmasına veya bazı sistemlerde düzensiz davranmasına neden olabilir.

Park mekanizmasının yapısı araç modeline göre değişir. Bazı silecek motorlarında ilgili anahtar veya konum mekanizması motorun içerisinde bulunur ve ayrı servis parçası olarak sunulmayabilir. Bu nedenle onarım veya parça değişimi kararı üreticinin servis bilgilerine göre verilmelidir.

Silecek Kolu Anahtarı Arızası

Direksiyon kolonunda bulunan çok işlevli silecek kumanda anahtarındaki bir arıza, sileceklerin bazı çalışma kademelerinde çalışıp bazı kademelerde çalışmamasına neden olabilir. Arızanın türüne ve araç sistemine bağlı olarak düşük hız, yüksek hız, aralıklı çalışma veya yıkama fonksiyonlarından biri ya da birkaçı etkilenebilir.

Kumanda anahtarının arızalı olduğuna karar vermeden önce teşhis cihazıyla anahtar komutlarının kontrol modülüne ulaşıp ulaşmadığı incelenebilir veya üreticinin belirttiği elektriksel kontroller uygulanabilir.

Araç Silecek Sistemi Arızalarında Nelere Bakılmalıdır?

Silecek arızalarında rastgele parça değiştirmek yerine önce problemin mekanik mi yoksa elektriksel mi olduğu belirlenmelidir. Silecek motoru çalışıyor ancak kollar hareket etmiyorsa bağlantı mekanizması; motor hiç tepki vermiyorsa sigorta, besleme, şasi, röle, anahtar ve kontrol devresi incelenebilir.

Sileceklerin yavaş çalışması ise yalnızca motor arızasından kaynaklanmaz. Sıkışmış bağlantılar, yüksek mekanik direnç, düşük besleme gerilimi veya kötü elektrik bağlantıları da benzer bir belirti oluşturabilir.

Araç üzerindeki elektrik ve elektronik sistemlerle ilgili diğer eğitim içerikleri için oto elektrik iş ve işlem yaprakları bölümünü inceleyebilir, diğer otomotiv derslerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.