AJ0 Otomatik Vites Kutusu

AJ0 Otomatik Vites Kutusu Nedir? Özellikleri ve Çalışması

AJ0 otomatik vites kutusu, JATCO tarafından üretilen 6 ileri otomatik şanzımanlardan biridir. Renault tarafından özellikle 2.0 dCi dizel motorlu bazı Laguna ve Scenic modellerinde kullanılmıştır.

AJ0 otomatik şanzıman; tork konvertörü, planet dişli mekanizması, çok diskli kavramalar, frenler, hidrolik beyin ve elektrovanaların birlikte çalışmasıyla farklı vites oranlarının elde edilmesini sağlar.

Vites kutularının genel çalışma prensiplerini incelemek için vites kutusu ve aktarma sistemi konusuna da bakabilirsiniz.

AJ0 Otomatik Vites Kutusunun Özellikleri

AJ0 otomatik vites kutusunun tasarımında kompakt yapı, yüksek tork kapasitesi ve daha az sayıda mekanik parça kullanılması amaçlanmıştır. Redüksiyon mekanizmasında Lepelletier tipi sistem esas alınmıştır.

• Kompakt bir mekanik yapıya sahiptir.
• 360 Nm tork kapasitesine sahiptir.
• 6 ileri vites kademesi bulunur.
• Parça sayısının azaltılmasına yönelik Lepelletier tipi redüksiyon sistemi kullanılmıştır.
• Özellikle yüksek tork üreten dizel motorlarla kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır.
• Yakıt tüketimi ve sürüş konforunun iyileştirilmesi hedeflenmiştir.
• Otomatik ve manuel (+/-) çalışma modlarını destekler.

AJ0 Otomatik Vites Kutusu Teknik Özellikleri

AJ0 Otomatik Vites Kutusu Vites Oranları

AJ0 şanzımanda 6 ileri ve bir geri vites oranı bulunmaktadır. Vites kademelerine ait redüksiyon oranları aşağıdaki gibidir:

Tork konvertörü kilit kavrama fonksiyonu 2., 3., 4., 5. ve 6. vites kademelerinde devreye girebilir.

AJ0 Vites Kutusu Tanıtım Bilgileri

AJ0 otomatik vites kutusunun tanıtım bilgilerinde aşağıdaki bilgiler yer alır:

1. JATCO seri numarası
2. Renault vites kutusu tipi
3. Renault parça numarası
4. Renault seri numarası

Vites kutusunun tanıtımı, kutunun alt bölümüne işlenmiş bilgiler ve hidrolik beyin karterine yerleştirilen etiket üzerinden yapılır.

AJ0 Otomatik Vites Kullanımı

AJ0 vites kutusunda vites seçme kolu ve gösterge tablosundaki vites bilgileri sürücünün seçtiği çalışma konumunu gösterir.

AJ0 Vites Konumları

• P (Park): Araç park konumundadır.
• R (Reverse): Geri vites konumudur.
• N (Neutral): Vites boş konumundadır.
• D (Drive): Otomatik sürüş modudur.
• Manuel (+/-): Sürücünün vites kademesini manuel olarak değiştirmesine olanak sağlar.

AJ0 vites kutusu otomatik ve manuel (+/-) olmak üzere iki temel çalışma moduna sahiptir.

Sesli İkaz Sistemi

Belirli koşullar aynı anda oluştuğunda gösterge tablosu üzerinden sesli uyarı verilebilir. Kaynak dokümanda belirtilen koşullar şunlardır:

1. Motorun çalışıyor olması,
2. Vites kolunun R, D veya M konumunda bulunması,
3. Ön kapılardan birinin açılması.

AJ0 Otomatik Vites Kutusunun Çalışma Prensibi

AJ0 otomatik şanzımanın çalışmasında tork konvertörü, planet dişli mekanizması, kavramalar, frenler, hidrolik beyin ve elektrovanalar birlikte görev yapar. Vites kutusu kontrol ünitesi sürüş şartlarına göre hidrolik basıncı yöneterek uygun vites kademesinin oluşturulmasını sağlar.

Tork Konvertörü

Tork konvertörü, motor ile otomatik vites kutusu arasında güç aktarımını sağlayan temel elemanlardan biridir. Görselde gösterilen temel parçalar şunlardır:

1. Tork konvertörü
2. Denge ağırlığı
3. Yağ pompası tahrik çentikleri

AJ0 tork konvertörü teknik yapı açısından DP0 vites kutusunda kullanılan konvertöre benzer. Temel farklılıklardan biri yağ pompasının tahrik düzenidir.

Tork Konvertörü Kilit Kavraması

Otomatik vites kutusu kontrol ünitesi, tork konvertörü üzerinde iki temel kontrol stratejisini yönetir:

1. Lock-up control: Tork konvertörü mekanik kilit kavramasının kontrolü.
2. Slip control: Kilit kavrama diskinin kontrollü biçimde kaydırılması.

Kontrol ünitesi, modülasyon elektrovanalarına ve vites geçiş elektrovanalarına gerekli elektriksel kumandaları göndererek hidrolik sistemin çalışmasını yönetir.

AJ0 Planet Dişli Mekanizması

AJ0 otomatik vites kutusunun redüksiyon mekanizması Lepelletier tipi bir sistem esas alınarak tasarlanmıştır.

Sistemde Ravigneaux tipi planet dişli grubu ile diğer planet dişli elemanları birlikte kullanılır. Bu yapı daha kompakt bir mekanizma içerisinde altı ileri vites kademesinin elde edilmesine olanak sağlar.

Mekanizmaya hidrolik silindirlerle kumanda edilir. Sistemde üç kavrama ve yağ banyolu çok diskli iki fren bulunur. Tek yönlü makaralı rulman ise belirli çalışma koşullarında birinci vitesin oluşturulmasına yardımcı olur.

AJ0 Otomatik Vites Kutusu Hidrolik Beyni

Hidrolik beyin, otomatik şanzımanın kavrama ve frenlerine gönderilecek yağ basıncının kontrol edilmesini ve dağıtılmasını sağlayan önemli bir bölümdür.

Hidrolik Beyin Üzerindeki Elemanlar

1. Kavrama 1 yağ basınç kontaktörü
2. Fren 1 yağ basınç kontaktörü
3. Fren 2 yağ basınç kontaktörü
4. Mekanik kavrama/Fren 1 basınç modülasyon elektrovanası
5. Vites kutusu yağ sıcaklık sensörü
6. Fren 2 basınç modülasyon elektrovanası
7. Kavrama 1 basınç modülasyon elektrovanası
8. Kavrama 3 yağ basınç kontaktörü
9. EVS1 vites geçiş elektrovanası
10. EVS2 vites geçiş elektrovanası
11. Kavrama 2 yağ basınç kontaktörü
12. LS basınç düzenleme elektrovanası
13. Kavrama 3 basınç modülasyon elektrovanası
14. Kavrama 2 basınç modülasyon elektrovanası

Hidrolik Beynin Görevleri

AJ0 otomatik vites kutusu hidrolik beyninin üç temel görevi vardır:

• Basıncı sınırlamak,
• Basıncı düzenlemek,
• Basıncı gerekli devrelere dağıtmak.

Hidrolik beyin bu görevleri gerçekleştirerek kavrama ve frenlerin beslenmesini ve tahliyesini, tork konvertörünün çalışmasını ve vites kutusu mekanizmasının yağlanmasını sağlar.

Hidrolik sistemlerde basıncın nasıl kontrol edildiğini ayrıntılı incelemek için Basınç Kontrol Valfleri konusuna da bakabilirsiniz.

Vites kutusunun arka bölümünde bulunan ısı eşanjörü, soğutma sıvısı ile vites kutusu yağı arasında ısı transferi gerçekleştirerek otomatik şanzıman yağının soğutulmasına yardımcı olur.

Basınç Modülasyon Elektrovanaları

AJ0 hidrolik beyninde altı adet basınç modülasyon elektrovanası bulunur. Bu elektrovanalar otomatik vites kutusu kontrol ünitesi tarafından çevrimsel açılma oranına göre kumanda edilir.

Basınç modülasyon elektrovanaları, hidrolik silindirlere gönderilen yağ basıncının düzenlenmesini sağlar. Böylece kavrama ve frenlerin kontrollü biçimde devreye alınması mümkün olur.

Vites Geçiş Elektrovanaları

AJ0 sisteminde iki adet vites geçiş elektrovanası bulunur. Bu elektrovanalara otomatik vites kutusu kontrol ünitesi tarafından 12 volt gerilimle açık veya kapalı konumda kumanda edilir.

Vites geçiş elektrovanaları, hidrolik basıncın ilgili kavrama, fren veya tork konvertörü kilit kavrama devresine yönlendirilmesinde görev yapar.

Hat Basıncı ve Hidrolik Yönetim

AJ0 vites kutusunun hidrolik beyni, kavrama ve frenlere kumanda eden hidrolik silindirlerin basınç beslemesini ve modülasyonunu gerçekleştirir.

LS (Linear Solenoid) basınç düzenleme elektrovanası ana hidrolik hat basıncının düzenlenmesini sağlar. Daha sonra ilgili modülasyon elektrovanaları kendi hidrolik devrelerindeki basıncı kontrol eder.

AJ0 Çok Yönlü Kontaktör

Çok yönlü kontaktör otomatik vites kutusunun üzerine monte edilmiştir ve vites seçme konumlarının kontrol sistemine iletilmesinde görev yapan elemanlardan biridir.

AJ0 Otomatik Vites Kutusu Hakkında

AJ0; tork konvertörü, Lepelletier tipi redüksiyon mekanizması, planet dişli grupları, çok diskli kavramalar, hidrolik beyin ve elektronik kumandalı elektrovanaları bir arada kullanan 6 ileri otomatik vites kutusudur.

Bu teknik içerik, Renault satış sonrası eğitiminde kullanılan AJ0 otomatik vites kutusu eğitim dokümanındaki bilgiler esas alınarak eğitim amacıyla hazırlanmıştır.

Otomatik vites kutuları, güç aktarma sistemleri ve diğer otomotiv teknolojisi ders içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.