Araç Güç Aktarma Organları Nelerdir?

Araç güç aktarma organları, motorda üretilen hareket ve torkun tekerleklere iletilmesini sağlayan parçalardan oluşur. Güç aktarma sistemi; aracın çekiş tipine göre farklı yerleşimlere sahip olsa da temel olarak motor, debriyaj veya kavrama sistemi, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve akslar aracılığıyla gücü tekerleklere aktarır.

Araç Güç Aktarma Organları Nelerdir?

Araç güç aktarma organları; motorda üretilen gücün kontrollü bir şekilde tekerleklere iletilmesini sağlayan sistem elemanlarıdır. Bu organlar aracın hareket etmesini, farklı hızlarda ilerlemesini, yokuş çıkmasını ve tekerleklere uygun torkun iletilmesini sağlar.

Genel olarak güç aktarma organları aşağıdaki elemanlardan oluşur:

1. Motor
2. Debriyaj (Kavrama)
3. Vites Kutusu (Şanzıman)
4. Şaft (Kardan Mili)
5. Diferansiyel
6. Akslar
7. Tekerlekler

Güç Aktarma Organlarının Görevi Nedir?

Güç aktarma organlarının temel görevi, motor tarafından üretilen döndürme hareketini ve torku tekerleklere iletmektir. Motorun oluşturduğu güç doğrudan tekerleklere verilmez. Araç hızına, yol şartlarına ve sürücünün talebine göre bu güç vites kutusu ve diğer aktarma elemanları aracılığıyla düzenlenerek tekerleklere ulaştırılır.

Güç Aktarma Organları Sırasıyla Nelerdir?

Klasik önden motorlu ve arkadan itişli bir araçta güç iletim sırası genel olarak şöyledir:

Motor → Debriyaj → Vites Kutusu → Şaft → Diferansiyel → Akslar → Tekerlekler

Önden çekişli araçlarda ise vites kutusu ve diferansiyel çoğunlukla aynı gövde içerisinde bulunur. Bu nedenle uzun bir şaft kullanılmadan güç diferansiyelden akslara ve oradan ön tekerleklere iletilir.

Motorun Güç Aktarma Sistemindeki Görevi

Motor, yakıttan veya elektrik enerjisinden elde edilen enerjiyi mekanik enerjiye dönüştüren güç kaynağıdır. İçten yanmalı motorlarda krank mili üzerinde oluşturulan döndürme hareketi güç aktarma sisteminin diğer elemanlarına iletilir.

Debriyajın (Kavramanın) Görevi Nedir?

Debriyaj, motor ile vites kutusu arasındaki güç bağlantısını gerektiğinde kesen veya tekrar sağlayan elemandır. Manuel vitesli araçlarda sürücünün vites değiştirmesine ve aracın sarsıntısız şekilde harekete başlamasına yardımcı olur.

Otomatik şanzımanlı araçlarda klasik debriyaj yerine sistemin yapısına göre tork konvertörü, çoklu kavrama veya farklı kavrama düzenekleri kullanılabilir.

Vites Kutusunun (Şanzımanın) Görevi Nedir?

Vites kutusu, motorun ürettiği dönme hareketinin hızını ve torkunu ihtiyaca göre değiştirir. Araç ilk harekete geçerken daha yüksek torka, yüksek hızlarda ilerlerken ise farklı bir dişli oranına ihtiyaç duyar. Vites kutusu bu oranların seçilmesini sağlar.

Bu nedenle “Aracın hızını ve torkunu ayarlayan güç aktarma organı hangisidir?” sorusunun temel cevabı vites kutusu (şanzıman)dır.

Şaftın (Kardan Milinin) Görevi Nedir?

Şaft, özellikle motoru önde ve çekiş tekerlekleri arkada bulunan araçlarda vites kutusundan çıkan döndürme hareketini diferansiyele iletir. Şaftın çalışması sırasında süspansiyon hareketlerinden ve bağlantı açılarından kaynaklanan değişiklikleri karşılamak amacıyla mafsallar kullanılır.

Diferansiyelin Görevi Nedir?

Diferansiyel, güç aktarma sisteminden gelen hareketi akslara iletirken özellikle virajlarda sağ ve sol tekerleklerin farklı hızlarda dönebilmesine imkân sağlar. Araç viraj alırken dış taraftaki tekerlek daha uzun yol aldığı için iç taraftaki tekerlekten daha hızlı dönmek zorundadır.

Aksların Görevi Nedir?

Akslar, diferansiyelden gelen döndürme hareketini çekiş tekerleklerine iletir. Önden çekişli araçlarda ön aks milleri, direksiyon ve süspansiyon hareketlerine uyum sağlayabilmek için mafsallı yapıda bulunur.

Önden Çekişli Araçlarda Güç Aktarımı

Önden çekişli araçlarda motor gücü, kavrama ve vites kutusu üzerinden diferansiyele, diferansiyelden de aks milleri aracılığıyla ön tekerleklere iletilir. Vites kutusu ve diferansiyelin bir arada bulunduğu yapılara transaks adı verilebilir.

Arkadan İtişli Araçlarda Güç Aktarımı

Motoru önde ve çekiş tekerlekleri arkada bulunan araçlarda motor gücü debriyaj ve vites kutusundan geçtikten sonra şaft aracılığıyla arka diferansiyele iletilir. Diferansiyel, hareketi sağ ve sol akslar üzerinden arka tekerleklere aktarır.

4×4 Araçlarda Güç Aktarımı

Dört tekerlekten çekişli araçlarda motor gücü ön ve arka tekerleklere iletilebilir. Sistemin yapısına göre transfer kutusu, merkez diferansiyeli veya elektronik kontrollü kavramalar kullanılabilir. Böylece ihtiyaç duyulduğunda motor gücü birden fazla aksa dağıtılabilir.

Güç Motordan Tekerleklere Nasıl Ulaşır?

Motor çalıştığında krank mili üzerinde oluşan döndürme hareketi kavrama sistemi aracılığıyla vites kutusuna aktarılır. Vites kutusunda uygun dişli oranı seçildikten sonra hareket, aracın çekiş sistemine göre şaft veya doğrudan diferansiyel üzerinden akslara ulaştırılır. Aksların dönmesiyle birlikte çekiş tekerlekleri döner ve araç hareket eder.

Güç Aktarma Organları ile İlgili Kısa Bilgiler

Güç aktarma organı nedir?
Motor gücünü tekerleklere ileten sistem elemanlarının genel adıdır.

Aracın hızını ve torkunu ayarlayan güç aktarma organı hangisidir?
Vites kutusu (şanzıman).

Virajlarda tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini hangi parça sağlar?
Diferansiyel.

Diferansiyelden tekerleklere hareketi hangi parçalar iletir?
Akslar.

Motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı kesip birleştiren parça hangisidir?
Manuel vitesli araçlarda debriyaj (kavrama).

Güç Aktarma Organları Ders Videoları

Diğer Motor Dersi videolarını izlemek için tıklayınız.

Araç Güç Aktarma Organları Sunumu

Araç hareket iletim sistemleri ve güç aktarma organları konusunda hazırlanan sunumu aşağıdaki bağlantıdan inceleyebilirsiniz.

Araç Hareket İletim Sistemleri Sunumunu İndir