Elektrikli Yan Ayna Çalışmıyor mu? Arızaları ve Kontrolü

Elektrikli yan ayna arızası, aynanın hiç çalışmaması, yalnızca belirli yönlere hareket etmesi veya düzensiz çalışması şeklinde ortaya çıkabilir. Elektrikli yan aynaların doğru ayarlanabilmesi sürücünün aracın çevresini görebilmesi, kör noktaları azaltabilmesi ve güvenli manevra yapabilmesi açısından önemlidir.

Elektrikli yan ayna çalışmıyorsa sorun yalnızca ayna motorundan kaynaklanmayabilir. Ayna kontrol düğmesi, sigorta, elektrik tesisatı, soket bağlantıları, kapı kontrol modülü veya ayna içerisindeki mekanik parçalar da arızaya neden olabilir. Bu nedenle parça değiştirmeden önce sistemin doğru şekilde kontrol edilmesi gerekir.

Elektrikli Yan Aynalar Neden Önemlidir?

Yan aynalar, sürücünün aracın sağ ve sol tarafındaki trafik akışını takip etmesine yardımcı olan önemli güvenlik donanımlarıdır. Özellikle şerit değiştirme, geri manevra ve park işlemlerinde doğru ayarlanmış aynalar sürücünün görüş alanını artırır.

Araç kullanılmadan önce sürücünün;

• Koltuk ayarını yapması,
• Direksiyon konumunu uygun şekilde ayarlaması,
• Emniyet kemerini takması,
• İç dikiz aynasını ayarlaması,
• Sağ ve sol yan aynaları uygun görüş sağlayacak şekilde ayarlaması gerekir.

Yan aynaların doğru ayarlanması kör noktaları tamamen ortadan kaldırmasa da sürücünün aracın çevresini daha iyi takip etmesine yardımcı olur.

Elektrikli Yan Ayna Sistemi Nasıl Çalışır?

Elektrikli yan aynalar, sürücünün kapı üzerinde veya ön konsolda bulunan ayna kontrol düğmesi aracılığıyla aynanın konumunu değiştirebilmesini sağlar.

Sistem araç modeline göre farklılık göstermekle birlikte temel olarak aşağıdaki parçalardan oluşabilir:

• Ayna kontrol düğmesi,
• Sağ-sol ayna seçim anahtarı,
• Ayna hareket motorları,
• Ayna hareket mekanizması,
• Elektrik tesisatı ve soketler,
• Araç sigortası,
• Araç tasarımına göre kapı kontrol modülü veya başka bir elektronik kontrol birimi.

Sürücü önce sağ veya sol aynayı seçer. Ardından yön düğmesine basıldığında ilgili elektrik motoru çalışarak ayna camının yukarı, aşağı, sağa veya sola hareket etmesini sağlar.

Klasik sistemlerde aynanın hareketinde küçük doğru akım motorları (DC motorlar) kullanılabilir. Motorun dönüş yönü elektrik bağlantısının polaritesi değiştirilerek tersine çevrilebilir.

Daha gelişmiş araçlarda ise sürücünün verdiği komut doğrudan motorlara iletilmek yerine kapı kontrol modülü veya başka bir elektronik kontrol ünitesi tarafından değerlendirilebilir. Bu nedenle elektrik devresi kontrol edilirken ilgili aracın elektrik şemasının kullanılması önemlidir.

Elektrikli Yan Ayna Ayar Düğmesi Nasıl Çalışır?

Ayna kontrol düğmesi, sürücünün hangi aynayı ve hangi hareket yönünü seçtiğini sisteme bildirir. Basit sistemlerde düğme içerisindeki elektrik kontakları motor devresini doğrudan kontrol edebilirken elektronik kontrollü sistemlerde düğme yalnızca kontrol modülüne komut gönderebilir.

Klasik bir elektrikli ayna devresinde örneğin;

• Yukarı komutu verildiğinde ilgili motor bir yönde döner.
• Aşağı komutunda motorun dönüş yönü değiştirilir.
• Sağ ve sol hareket için ikinci motor veya mekanizma kullanılır.

Böylece sürücü tek bir kumanda grubu üzerinden aynanın farklı yönlerde ayarlanmasını sağlayabilir.

Elektrikli Yan Ayna Arızası Belirtileri Nelerdir?

Elektrikli yan ayna arızası farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Arızanın şekli, kontrol edilmesi gereken bölgenin belirlenmesine yardımcı olur.

Ayna Yukarı-Aşağı Çalışıyor Fakat Sağa-Sola Gitmiyor

Ayna bir eksende hareket ediyor ancak diğer eksende çalışmıyorsa tüm sistemin elektrik beslemesinin kesilmiş olması daha düşük bir olasılıktır. Sorun çalışmayan hareket yönüyle ilgili devrede veya mekanizmada olabilir.

Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:

• Ayna kontrol düğmesindeki ilgili kontak veya komut devresi,
• Yatay hareket motoru,
• Motor ile mekanizma arasındaki dişliler,
• Elektrik kabloları ve soketler,
• Varsa kapı kontrol modülü ve ilgili çıkış devresi.

Ayna Sağa-Sola Çalışıyor Fakat Yukarı-Aşağı Gitmiyor

Bu durumda dikey hareketi sağlayan motor, mekanizma veya ilgili elektrik devresi kontrol edilmelidir.

Muhtemel nedenler arasında;

• Dikey hareket motorunun arızalanması,
• Ayna düğmesindeki kontak veya komut problemi,
• Soketlerde gevşeklik veya oksitlenme,
• Kablo kopukluğu,
• Ayna içerisindeki mekanizmanın sıkışması veya hasar görmesi bulunabilir.

Elektrikli Yan Aynalar Hiç Çalışmıyor

Aynaların tamamen çalışmaması durumunda öncelikle ortak elektrik beslemesini ve kontrol sistemini etkileyebilecek noktalar incelenmelidir.

Ayna Seçim Düğmesini Kontrol Edin

Bazı araçlarda ayna seçim anahtarının orta veya kilit konumunda olması durumunda yön düğmeleri aynaları hareket ettirmez. Bu nedenle arıza araştırmasına başlamadan önce sağ veya sol aynanın doğru şekilde seçildiğinden emin olunmalıdır.

Sigortayı Kontrol Edin

Elektrikli ayna sistemini besleyen sigorta atmışsa sistem çalışmayabilir. Ancak atmış bir sigorta yalnızca yenisiyle değiştirilmemeli, sigortanın neden attığı da araştırılmalıdır.

Sigortaların görevi ve kontrolü hakkında ayrıntılı bilgi için Araç Sigortası Nedir? içeriğini inceleyebilirsiniz.

Ayna Kontrol Düğmesini Kontrol Edin

Ayna kontrol düğmesinin içerisindeki kontaklar zamanla aşınabilir veya düğmenin elektronik devresinde problem oluşabilir. Araç modeline göre düğmenin giriş ve çıkışları elektrik şemasına uygun şekilde kontrol edilmelidir.

Kapı Elektrik Tesisatını Kontrol Edin

Kapı ile araç gövdesi arasındaki kablo demeti kapının sürekli açılıp kapanması nedeniyle zaman içerisinde zorlanabilir. Kablo kopması veya temas problemi yalnızca aynayı değil, aynı kapı üzerindeki diğer elektrikli donanımları da etkileyebilir.

Aynayla birlikte elektrikli camda da problem varsa Otomatik Kapı Camları sistemiyle ilgili kontroller de yardımcı olabilir.

Ayna Motoru ve Mekanizmasını Kontrol Edin

Ayna motorunun elektriksel olarak arızalanması veya motorla ayna arasındaki dişli mekanizmasının hasar görmesi aynanın hareket etmesini engelleyebilir. Motor sesi duyuluyor ancak ayna hareket etmiyorsa mekanik bağlantılar da özellikle kontrol edilmelidir.

Elektrikli Yan Ayna Neden Hareket Etmez?

Elektrikli yan aynanın hareket etmemesine neden olabilecek başlıca arızalar şunlardır:

• Ayna kontrol düğmesi arızası,
• Elektrik motorunun arızalanması,
• Sigortanın atması,
• Varsa röle veya kontrol modülü arızası,
• Elektrik kablosunun kopması,
• Soketlerde oksitlenme veya gevşeklik,
• Ayna mekanizmasının kırılması,
• Buzlanma nedeniyle mekanizmanın sıkışması,
• Kapı içerisindeki elektrik tesisatı arızaları.

Arıza tespitinde belirtilere bakarak doğrudan parça değiştirmek yerine elektrik ve mekanik kontrollerin belirli bir sırayla yapılması gereksiz parça değişimini önler.

Soğuk Havalarda Elektrikli Aynalar Neden Çalışmaz?

Soğuk havalarda ayna gövdesine giren su veya nem donarak mekanizmanın hareketini engelleyebilir. Bu durumda elektrik motoru çalışmaya çalışmasına rağmen ayna hareket etmeyebilir.

Başlıca nedenler;

• Ayna mekanizmasında buz oluşması,
• Hareketli parçaların donarak sıkışması,
• Motorun sıkışmış mekanizma nedeniyle zorlanması,
• Katlanır aynalarda katlama mekanizmasının buzlanmasıdır.

Donmuş aynayı elektrik motoruyla zorlayarak hareket ettirmeye çalışmak doğru değildir. Motor, dişli veya diğer mekanik parçalar zarar görebilir. Buzun güvenli şekilde çözülmesi beklenmelidir.

Elektrikli Yan Ayna Arızası Nasıl Kontrol Edilir?

Elektrikli yan ayna çalışmıyorsa kontrole en basit noktadan başlanmalı ve gereksiz parça değişiminden kaçınılmalıdır.

1. Görsel Kontrol Yapın

Öncelikle ayna ve çevresinde fiziksel hasar olup olmadığı kontrol edilmelidir.

• Ayna camı veya gövdesi hasarlı mı?
• Ayna mekanizması sıkışmış mı?
• Soketler gevşemiş mi?
• Kablolarda görünür hasar var mı?
• Ayna içerisinde buzlanma veya yabancı madde bulunuyor mu?

2. Sigortayı Kontrol Edin

İlgili sigorta aracın elektrik şemasından veya sigorta kutusu açıklamasından belirlenmelidir. Sigortanın yalnızca gözle değil, gerektiğinde uygun bir ölçü aletiyle kontrol edilmesi daha güvenilir sonuç verir.

3. Besleme ve Şase Kontrolü Yapın

Ayna sistemi elektrik şemasına göre kontrol edilerek gerekli besleme ve şase bağlantılarının mevcut olup olmadığı ölçülmelidir. Ölçüm noktaları ve beklenen değerler araç üreticisine göre değişebilir.

4. Ayna Kontrol Düğmesini Kontrol Edin

Klasik sistemlerde düğmenin ilgili yönlerde doğru elektrik çıkışını oluşturup oluşturmadığı kontrol edilebilir. Elektronik kontrollü sistemlerde ise düğme sinyali, kapı kontrol modülü ve arıza kodlarının incelenmesi gerekebilir.

5. Ayna Motorunu ve Mekanizmayı Kontrol Edin

Elektrik beslemesi motora ulaştığı hâlde hareket yoksa motor veya mekanik aktarım sistemi kontrol edilmelidir. Motorun doğrudan harici enerjiyle test edilmesi ancak ilgili aracın devre yapısı ve servis prosedürü buna uygunsa yapılmalıdır.

6. Kapı Tesisatını Kontrol Edin

Özellikle kapı ile gövde arasındaki hareketli kablo demetinde kopma veya içten kırılma meydana gelebilir. Birden fazla kapı donanımı aynı anda çalışmıyorsa bu bölüm özellikle kontrol edilmelidir.

Elektrikli Yan Ayna Arızası Nasıl Giderilir?

Uygulanacak onarım işlemi arızanın kaynağına göre belirlenmelidir. Yaygın onarım işlemleri şunlardır:

• Arızalı sigortanın uygun özellikte yenisiyle değiştirilmesi,
• Sigortanın tekrar atmasına neden olan kısa devrenin giderilmesi,
• Arızalı ayna kontrol düğmesinin onarılması veya değiştirilmesi,
• Kopuk veya hasarlı kabloların onarılması,
• Oksitlenmiş soket ve bağlantıların uygun yöntemle temizlenmesi,
• Arızalı ayna motorunun değiştirilmesi,
• Hasarlı dişli veya mekanizmanın yenilenmesi,
• Gerekli araçlarda kontrol modülü veya haberleşme sisteminin teşhis edilmesi.

Bazı araçlarda ayna motoru veya hareket mekanizması ayrı olarak değiştirilebilirken bazı modellerde üretici parça yapısı nedeniyle daha büyük bir ayna grubunun değiştirilmesi gerekebilir.

Elektrikli Yan Ayna Arızası İhmal Edilir mi?

Elektrikli yan aynanın çalışmaması yalnızca konfor sorunu olarak değerlendirilmemelidir. Aynanın sürücünün görüşüne uygun şekilde ayarlanamaması özellikle şerit değiştirme ve park manevralarında görüş alanını olumsuz etkileyebilir.

Doğru ayarlanamayan yan aynalar;

• Kör noktanın artmasına,
• Şerit değiştirme sırasında çevre kontrolünün zorlaşmasına,
• Park ve geri manevralarda görüşün azalmasına,
• Sürüş güvenliğinin olumsuz etkilenmesine neden olabilir.

Bu nedenle elektrikli yan ayna arızasının nedeni belirlenmeli ve sistem güvenli şekilde tekrar çalışır duruma getirilmelidir.

Elektrikli Yan Ayna Arızasında Doğru Teşhis Neden Önemlidir?

Elektrikli yan ayna çalışmadığında doğrudan motor veya komple ayna grubunu değiştirmek doğru bir yaklaşım değildir. Basit bir sigorta, düğme, soket veya kablo problemi de aynı belirtiyi oluşturabilir.

Arıza teşhisinde sigorta → besleme ve şase → kontrol düğmesi → tesisat → motor/mekanizma → elektronik kontrol modülü sırasına benzer sistematik bir kontrol yöntemi uygulanması arızanın kaynağını daha doğru belirlemeye yardımcı olur.

İlgili Araç Elektrik Sistemi Konuları

• Araç Sigortası Nedir?
• Doğru Akım Motorları (DC Motorlar)
• Otomatik Kapı Camları

Araç elektrik sistemleri, otomotiv arızaları ve diğer teknik eğitim içerikleri için Motor Dersi ana sayfasını inceleyebilirsiniz.