Silindir kapak contası arızası, motorun ciddi şekilde zarar görmesine neden olabilecek önemli arızalardan biridir. Silindir kapak contası; motor bloğu ile silindir kapağı arasında yanma odalarının, motor yağı kanallarının ve soğutma suyu kanallarının birbirinden sızdırmaz şekilde ayrılmasına yardımcı olur. Conta görevini yerine getiremediğinde yanma gazı, motor yağı veya soğutma sıvısı bulunmaması gereken bölgelere geçebilir.
Silindir kapak contası arızasının belirtileri, contanın hangi bölgesinde kaçak meydana geldiğine göre değişebilir. Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı görülebilir:
- Motor yağına soğutma sıvısı karışması,
- Soğutma sıvısına motor yağı karışması,
- Soğutma sisteminde normalden fazla basınç oluşması ve hortumların aşırı sertleşmesi,
- Yanma gazlarının soğutma sistemine kaçması,
- Soğutma sıvısında açıklanamayan eksilme,
- Motorun normalden fazla ısınması,
- Bir veya daha fazla silindirde kompresyon kaybı, düzensiz çalışma ve güç kaybı.
Yanma odası ile soğutma kanalı arasında kaçak oluştuğunda silindir basıncı soğutma sistemine geçebilir. Bu durumda genleşme kabında kabarcık oluşması, soğutma sisteminin kısa sürede aşırı basınçlanması veya soğutma sıvısının dışarı atılması gibi belirtiler görülebilir.
Dikkat: Motor sıcakken radyatör veya genleşme kabı kapağı açılmamalıdır. Basınç altındaki sıcak soğutma sıvısı ciddi yanıklara neden olabilir. Soğutma sistemi kontrolleri motor ve sistem güvenli sıcaklığa geldikten sonra uygun yöntemlerle yapılmalıdır.
Silindir kapak contasındaki kaçak silindirler arasında veya yanma odası çevresinde oluşursa kompresyon kaybı meydana gelebilir. Bunun sonucunda motor düzensiz çalışabilir, tekleme görülebilir, motor gücü azalabilir ve yakıt tüketimi artabilir. Soğutma sıvısı kaçağı ise motorun hararet yapmasına neden olabilir. Bu belirtiler görüldüğünde aracı kullanmaya devam etmek motor hasarını büyütebilir.
Silindir Kapak Contası Neden Arızalanır?
Silindir kapak contası arızası farklı nedenlerle meydana gelebilir. En önemli nedenlerden biri motorun aşırı ısınmasıdır. Motorun normal çalışma sıcaklığının üzerine çıkması, silindir kapağı ve motor bloğunda farklı termal genleşmelere neden olabilir. Aşırı sıcaklık silindir kapağında eğilme veya conta yüzeylerinde bozulma oluşturabilir ve contanın sızdırmazlığını kaybetmesine yol açabilir.
Conta hasar gördüğünde yanma gazları, motor yağı veya soğutma sıvısı komşu bölgelere kaçmaya başlayabilir. Arıza giderilmeden motor kullanılmaya devam edilirse kaçak büyüyebilir ve silindir kapağı, motor bloğu, yataklar veya diğer motor parçalarında ek hasarlar meydana gelebilir.
Bu nedenle yalnızca silindir kapak contasını değiştirmek yeterli değildir. Contanın neden arızalandığı da belirlenmelidir. Su pompası, radyatör, termostat, soğutma fanı, hortumlar ve sistemdeki soğutma sıvısı kaçakları kontrol edilmelidir. Motorun aşırı ısınmasına neden olan sorun giderilmezse yeni takılan conta tekrar zarar görebilir.
Motor soğutma sisteminin çalışma prensibi ve temel elemanları için Motorda Soğutma Sistemi konusunu inceleyebilirsiniz.
Yanlış veya Uygun Olmayan Conta Kullanılması
Silindir kapak contasının motor için doğru özellikte olması gerekir. Conta seçilirken motor üreticisinin teknik şartlarını karşılayan, doğru kalınlıkta ve uygun malzeme yapısına sahip ürün kullanılmalıdır. Yalnızca parçanın fiziksel olarak motora uyuyor olması yeterli değildir.
Kısa süre içerisinde aynı conta arızası tekrar meydana geliyorsa yalnızca contanın kalitesi değil; silindir kapağı ve blok yüzeylerinin durumu, motorun hararet geçmişi, cıvatalar, sıkma prosedürü ve soğutma sistemi de kontrol edilmelidir.
Silindir Kapak Contasının Yapısı
Modern motorlarda kullanılan silindir kapak contalarının yapısı motor tasarımına göre değişebilir. Günümüzde birçok motorda yüksek yanma basıncı ve sıcaklığına dayanabilecek çok katmanlı çelik (MLS) contalar kullanılmaktadır. Bunun yanında motorun tasarımına bağlı olarak farklı metal ve kompozit conta yapılarıyla da karşılaşılabilir.
Conta tipi ne olursa olsun temel amaç; yanma odası, motor yağı ve soğutma sıvısı kanalları arasında gerekli sızdırmazlığın sağlanmasıdır.
Yanma Problemleri ve Vuruntu
Motorun normal dışı yanma koşullarında uzun süre çalışması silindir içerisindeki basınç ve sıcaklık yüklerini artırabilir. Özellikle şiddetli ve sürekli vuruntulu yanma piston, segman, silindir kapağı ve conta gibi motor parçaları üzerinde zararlı mekanik ve termal yükler oluşturabilir.
Vuruntu; uygun olmayan yakıt oktanı, aşırı yüksek yanma sıcaklığı, motor kontrol sistemindeki bazı arızalar veya motora özgü başka nedenlerle ortaya çıkabilir. Modern motorlarda vuruntu sensörü ve motor kontrol ünitesi ateşleme zamanlamasını çalışma şartlarına göre düzenleyerek vuruntunun kontrol edilmesine yardımcı olur.
Vuruntu sensörünün çalışma prensibi hakkında ayrıntılı bilgi için Vuruntu Sensörü Nedir? konusunu inceleyebilirsiniz.
Yanma odasında zaman içerisinde karbon birikintileri meydana gelebilir. Ancak karbon birikintilerini temizlemek amacıyla motoru kontrolsüz biçimde yüksek devirlerde çalıştırmak doğru bir bakım yöntemi değildir. Karbon birikiminin nedeni belirlenmeli ve motor tipine uygun üretici prosedürleri veya profesyonel temizleme yöntemleri uygulanmalıdır.
Silindir Kapak Contası Arızası Nasıl Anlaşılır?
Silindir kapak contası arızasına yalnızca tek bir belirtiye bakılarak kesin teşhis konulmamalıdır. Örneğin motorun hararet yapması termostat, su pompası, fan veya radyatör arızasından da kaynaklanabilir. Soğutma suyunun eksilmesi ise sistemdeki başka bir dış veya iç kaçaktan meydana gelebilir.
Arızanın belirlenmesinde motorun yapısına ve belirtilere göre aşağıdaki kontrollerden yararlanılabilir:
- Soğutma sisteminde kaçak ve basınç kontrolü,
- Motor yağı ve soğutma sıvısının karışma belirtilerinin incelenmesi,
- Silindir kompresyon testi,
- Silindir kaçak testi,
- Soğutma sisteminde yanma gazı bulunup bulunmadığının uygun test yöntemiyle kontrol edilmesi,
- Bujilerin ve yanma odalarının karşılaştırılması,
- Gerekli durumlarda silindir kapağının sökülerek conta ve yüzeylerin incelenmesi.
Silindirlerde basınç kaçağının belirlenmesinde kullanılan yöntemlerden biri hakkında ayrıntılı bilgi için Silindir Kaçak Testi Nasıl Yapılır? konusundan yararlanabilirsiniz.
Motor Toplarken Silindir Kapak Contası Montaj Hataları
Yeni takılmış bir silindir kapak contası kısa süre içerisinde yeniden arızalanıyorsa montaj işlemlerinin de kontrol edilmesi gerekir. Conta montajında yapılabilecek bazı hatalar şunlardır:
- Silindir kapak cıvatalarının üreticinin belirttiği sıra ve yöntemle sıkılmaması,
- Belirtilen tork ve gerekiyorsa açıyla sıkma prosedürünün uygulanmaması,
- Uygun veya doğru kalibre edilmiş tork anahtarının kullanılmaması,
- Silindir kapak cıvatalarının veya cıvata deliklerinin uygun şekilde kontrol edilmemesi,
- Tek kullanımlık veya uzamalı tip cıvataların gerektiği hâlde yeniden kullanılması,
- Silindir kapağı veya motor bloğu conta yüzeylerinin gerekli düzlük ve yüzey şartlarını karşılamaması,
- Conta yüzeylerinin uygun şekilde temizlenmemesi,
- Contanın yanlış yönde veya hatalı konumlandırılması.
Bu hatalardan biri veya birkaçı yeni takılan silindir kapak contasının kısa sürede tekrar sızdırmasına veya hasar görmesine neden olabilir.
Silindir Kapak Contası Takılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Silindir kapak contası değiştirilirken motor bloğu ve silindir kapağı yüzeylerinin durumu kontrol edilmelidir. Yüzeylerde eğrilik, çatlak, korozyon veya başka bir hasar bulunup bulunmadığı incelenmeli ve gerekli ölçümler üreticinin teknik değerlerine göre yapılmalıdır.
Conta üreticisinin ve motor üreticisinin montaj talimatlarına uyulmalıdır. Conta üzerine ilave sıvı conta uygulanıp uygulanmayacağı tahmin edilmemelidir. Bazı contalar kuru monte edilmek üzere tasarlanmıştır ve uygun olmayan sızdırmazlık malzemelerinin kullanılması contanın çalışmasını olumsuz etkileyebilir.
Silindir kapağı cıvataları için motor üreticisinin belirttiği sıkma sırası, tork değerleri ve varsa açısal sıkma aşamaları uygulanmalıdır. Cıvata tipinin yeniden kullanıma uygun olup olmadığı da kontrol edilmelidir.
Silindir kapağının yapısı, kontrolleri ve ölçümleri hakkında ayrıntılı bilgi için Silindir Kapağı ve Kontrolleri konusunu inceleyebilirsiniz.
Silindir Kapak Contası Arızası İhmal Edilirse Ne Olur?
Silindir kapak contası arızası erken aşamada tespit edilmezse motorun aşırı ısınmasına, kompresyon kaybına, motor yağı ile soğutma sıvısının birbirine karışmasına ve yağlama özelliklerinin bozulmasına neden olabilir. Arızanın türüne ve şiddetine bağlı olarak silindir kapağı, yataklar, pistonlar ve diğer motor parçaları zarar görebilir.
Bu nedenle hararet, sürekli soğutma sıvısı eksilmesi, yağ ve soğutma sıvısında karışma belirtileri veya soğutma sisteminde olağan dışı basınç görülüyorsa yalnızca conta değiştirmeye odaklanılmamalıdır. Öncelikle arızanın nedeni doğru şekilde belirlenmeli, ardından conta ve gerekli diğer parçalar uygun teknik prosedürlerle onarılmalıdır.
Çeşitli Silindir Kapak Contası Arızası Resimleri
Motor arızaları, motor yenileştirme ve diğer Motorlu Araçlar Teknolojisi eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Silindir kapak contası arızasında motor yağına soğutma sıvısı karışması, soğutma suyuna yağ karışması, sürekli su eksiltme, hararet, soğutma sisteminde aşırı basınç, kompresyon kaybı, düzensiz çalışma ve güç kaybı gibi belirtiler görülebilir. Kesin teşhis için uygun testlerin yapılması gerekir.
Silindir kapak contasının arızalanmasının en önemli nedenlerinden biri motorun aşırı ısınmasıdır. Ayrıca silindir kapağı veya blok yüzeyindeki bozukluklar, yanlış conta kullanılması, hatalı montaj, yanlış cıvata sıkma işlemleri ve motorun uzun süre anormal yanma koşullarında çalışması conta arızasına neden olabilir.
Evet. Conta üzerindeki hasarın konumuna bağlı olarak soğutma sıvısı motor yağı kanallarına geçebilir. Bu durum motor yağının yağlama özelliğini bozabileceğinden motorun kullanılmaya devam edilmesi ciddi motor hasarlarına yol açabilir.
Silindir kapak contası arızasından şüpheleniliyorsa aracı kullanmaya devam etmek doğru değildir. Soğutma sıvısı kaybı, hararet, kompresyon kaçağı veya yağ ile soğutma sıvısının karışması motor hasarının büyümesine neden olabilir. Araç uygun şekilde kontrol edilerek arızanın nedeni belirlenmelidir.
Silindir kapak contası arızasının teşhisinde belirtilere göre soğutma sistemi basınç kontrolü, kompresyon testi, silindir kaçak testi ve soğutma sisteminde yanma gazı kontrolü gibi yöntemlerden yararlanılabilir. Kesin teşhis tek bir belirtiye göre değil, yapılan kontrollerin sonuçları birlikte değerlendirilerek konulmalıdır.
Silindir kapak contasina ait bircok bilgi ozenle hazirlanmis oncelikle bu bilgiler icin cok tesekkur ederim yalniz silindir kapak contasi yandiginda eger silindir kapagi rektifiye olmazsa veya degismezsede ayni sıkıntiyla tekrar karsilasilabilir bu yuzden silindir kapaginin durumuda cok onemli.
Eksikliği gördüğün için teşekkür ederim. Bu konudaki kısa bilgiyi en kısa sürede konuya dahil edeceğim.
Conta az veya çok sıkılırsa yağa su karıştırırmı , yağa su karıştırmasının Baska sebepleri varmıdır conta yakmadan önce böyle bir problemim yoktu conta değişiminden sonra oldu not: kapak taşlandı
Silindir kapak contası her yönden eşit sıkılmalıdır. Eşit sıkılmaması suya yağ, yağa su karıştırır. Ayrıca az sıkılması kompresyon kaçağına sebep olur ki bu durum da aracınızın motoru çekişten düşer.
Kapağın taşlanma işlemi doğru değerlerde yapılmaması sonucu da bu gibi arızalar meydana getirir. Maalesef şimdiki ustalar rektifiyecileri kontrol etmiyor. Çünkü piyasamız da motor ustası nadir bulunuyor.