Elektrohidrolik uygulamaları, hidrolik sistemlerdeki silindir, motor ve valf gibi elemanların elektriksel kumanda elemanlarıyla kontrol edilmesini kapsar. Butonlar, röleler, zaman röleleri, sınır anahtarları ve elektromıknatıslı yön kontrol valfleri kullanılarak hidrolik sistemlerin istenilen sırada ve koşullarda çalışması sağlanabilir.
Bu konuda önce elektrohidroliğin temel çalışma mantığını, ardından çift etkili silindirlerin tek veya çift bobinli valflerle kontrolünü, VE–VEYA mantığını, mühürleme devrelerini, zaman röleli uygulamaları ve sıralı çalışma devrelerini örnekler üzerinden inceleyeceğiz.
Elektrohidrolik devreleri daha kolay anlayabilmek için elektrik akımı, gerilim, direnç, anahtarlar ve elektromıknatıslar gibi temel kavramların bilinmesi gerekir. Bu konuları tekrar etmek için Temel Elektrik dersini inceleyebilirsiniz.
Elektrohidrolik Nedir?
Elektrohidrolik, hidrolik sistemlerin elektriksel kumanda elemanları yardımıyla kontrol edilmesidir. Hidrolik aktüatörün belirli koşullar altında istenen biçimde çalışmasını sağlamak için çeşitli kumanda birimleri kullanılır.
Kumanda işaretleri mekanik, pnömatik, hidrolik veya elektriksel olarak üretilebilir. Kumanda işaretinin elektriksel olarak üretildiği ve bu sinyalin elektrohidrolik valfleri kontrol ettiği sistemlere elektrohidrolik kumanda sistemleri adı verilir.
Elektrik sinyaliyle kumanda edilen yön kontrol valfleri, hidrolik akışkanın silindirin veya hidrolik motorun hangi hattına gönderileceğini belirler. Böylece elektriksel bir komut hidrolik sistemde doğrusal veya dönel mekanik harekete dönüştürülebilir.
Hidrolik sistemlerde kullanılan valf, silindir, motor ve diğer devre elemanlarının sembollerini öğrenmek için Hidrolik Semboller ve Anlamları konusunu inceleyebilirsiniz.
Elektrohidrolik Sistemlerde Enerji İletim Şekilleri
Makine ve otomasyon sistemlerinde enerjinin iletilmesi ve kontrol edilmesi için farklı yöntemlerden yararlanılır. Başlıca enerji iletim şekilleri şunlardır:
- Mekanik,
- Hidrolik,
- Pnömatik,
- Elektrik.
Elektrohidrolik sistemlerde elektrik enerjisi çoğunlukla kumanda ve kontrol amacıyla, hidrolik enerji ise iş elemanlarında kuvvet ve hareket oluşturmak amacıyla kullanılır.
Hidrolik pompalar, motorlar, valfler, silindirler ve diğer temel elemanları toplu olarak incelemek için Hidrolik Pnömatik Sistemler ders kaynağından yararlanabilirsiniz.
Elektrohidrolik Devre Uygulama Soruları ve Cevapları
Aşağıdaki elektrohidrolik uygulama soruları, elektriksel kumanda ile hidrolik devre arasındaki ilişkiyi uygulamalı olarak anlamaya yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Her uygulamada önce istenen çalışma koşulunu inceleyin, ardından verilen hidrolik ve elektrik devresini takip edin.
Devreleri incelerken özellikle kullanılan silindir tipine, yön kontrol valfinin konum ve yol sayısına, bobinlerin çalışma biçimine, butonlara, rölelere ve zamanlama elemanlarına dikkat edin.
Soru 1: Tek Butonla Silindirin İleri-Geri Kontrolü
Bir silindiri kontrol etmek için butona basıldığında silindir ileri hareket edecek, buton bırakıldığında ise geri hareket edecektir. Butona basılı tutulduğu sürece silindir ileri konumda kalacaktır.
Kullanılacak silindir: Çift etkili hidrolik silindir.
Yön kontrol valfi: 4/2 tek bobinli, yay geri dönüşlü yön kontrol valfi.
4/2 ifadesindeki ilk rakam valfin bağlantı yolu sayısını, ikinci rakam ise çalışma konumu sayısını belirtir. Yön kontrol valflerinin sembollerini ve çalışma mantığını ayrıntılı incelemek için Hidrolik Semboller sayfasından yararlanabilirsiniz.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 2: İki Butonla Bellek İşlevli Silindir Kontrolü
Bir silindiri kontrol etmek için iki adet buton kullanılacaktır. Birinci butona basıldığında silindir ileri hareket edecek ve ileri konumda kalacaktır. İkinci butona basıldığında ise silindir geri hareket edecektir. Gerekli elektrohidrolik devreyi tasarlayınız. Bu uygulamada bellek işlevi kullanılmaktadır.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 3: VE Mantığı ile Elektrohidrolik Silindir Kontrolü
Sistemde 1. ve 2. butona aynı anda basıldığında silindir ileri hareket edecektir. Butonlardan herhangi biri bırakıldığında silindir geri hareket edecektir. Bu uygulama VE mantığı ile çalışmaktadır.
Bu tür kumanda uygulamalarında hareketin gerçekleşmesi için iki ayrı şartın aynı anda sağlanması istenir. Endüstriyel uygulamalarda iki el kumanda gibi güvenlik çözümleri özel güvenlik standartları ve uygun güvenlik ekipmanları gerektirebilir; aşağıdaki devre eğitim amaçlı çalışma mantığını göstermektedir.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 4: VEYA Mantığı ile Elektrohidrolik Silindir Kontrolü
Hidrolik sistemde 1. ve 2. butondan herhangi birine basıldığında silindir ileri hareket edecek, buton bırakıldığında ise geri hareket edecektir. Bu uygulamada VEYA mantığı kullanılmaktadır.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 5: Mühürleme Devresi ile Silindir Kontrolü
Start butonuna basıldığında silindir ileri hareket edecek ve ileri konumda kalacaktır. Start butonu bırakıldığında silindir geri dönmeyecek, ancak stop butonuna basıldığında silindir geri hareket edecektir. Bu çalışma şekli elektrik kumanda devresinde mühürleme kullanılarak gerçekleştirilir.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 6: Çift Bobinli Valfle Silindirin Konum Kontrolü
Bir silindiri çift bobinli bir yön kontrol valfiyle kumanda etmek için iki adet buton kullanılacaktır. Birinci butona basıldığında silindir ileri, ikinci butona basıldığında geri hareket edecektir. Kullanılan valfin merkez konumu ve devre tasarımına bağlı olarak silindirin ara konumlarda durdurulması amaçlanmaktadır.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 7: Zaman Rölesi ile Otomatik Geri Dönüş
Tek bobinli valfle kontrol edilen hidrolik silindirde start butonuna basıldığında silindir ileri hareket edecektir. Silindir 5 saniye sonra otomatik olarak geri dönecektir. İşlem yalnızca start butonuna basıldığında bir kez gerçekleşecek ve sistem sürekli çevrime girmeyecektir.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 8: Gecikmeli İleri Hareket ve Otomatik Geri Dönüş
Çift etkili silindir çift bobinli bir valfle kontrol edilecektir. Start butonuna basıldığında silindir 5 saniye sonra ileri hareket edecek, ileri konumda 5 saniye bekleyecek ve ardından geri dönecektir.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 9: Sınır Konumunda Beklemeli Silindir Kontrolü
Start butonuna basıldığında silindir ileri hareket edecek, belirlenen sınır noktasına ulaştığında 5 saniye bekleyecek ve daha sonra geri dönecektir.
Bu tür uygulamalarda silindirin belirlenen konuma ulaştığının algılanması için devre tasarımına göre sınır anahtarı veya uygun bir konum algılama elemanı kullanılabilir.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 10: Sürekli İleri-Geri Çalışan Silindir Devresi
Çift etkili silindir start butonuna basıldığında belirlenen iki sınır noktası arasında ileri ve geri hareket ederek sürekli çevrime girecektir. Stop butonuna basılıncaya kadar çevrim devam edecektir.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 11: İki Silindirin Sıralı Kontrolü
Start butonuna basıldığında 1. silindir ileri hareket edecektir. Birinci silindir ileri konumuna ulaştıktan sonra 2. silindir ileri hareket edecek ve ardından her iki silindir aynı anda geri dönecektir.
Hareket sırası: A+ B+ (A- ve B- aynı anda)
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 12: Silindir ve Hidrolik Motorun Sıralı Kontrolü
Start butonuna basıldığında hidrolik silindir ileri hareket edecektir. Silindir sınır noktasına ulaştıktan 4 saniye sonra hidrolik motor çalışacaktır. Hidrolik motor 5 saniye çalıştıktan sonra duracak ve silindir geri hareket edecektir. Bu işlem stop butonuna basılıncaya kadar çevrim halinde devam edecektir.
Hidrolik motorlar akışkan enerjisini dönme hareketine dönüştürür. Hidrolik motor, valf ve silindirlerle ilgili temel bilgileri Endüstriyel Hidrolik ders içeriğinden de inceleyebilirsiniz.
Hidrolik Devre
Elektrik Devresi
Soru 13: Hidrolik Motorun Zaman Kontrollü Çalıştırılması
Start butonuna basıldığında silindir ileri hareket edecektir. Silindir son konumuna ulaştığında hidrolik motor 10 saniye çalışacak, süre tamamlandığında motor duracak ve ardından silindir geri hareket edecektir.
Hidrolik Devre
Elektrohidrolik Devreleri Çözerken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Elektrohidrolik devre uygulamalarını çözerken doğrudan elektrik devresini çizmeye başlamak yerine sistemin gerçekleştirmesi gereken hareket sırasını belirlemek daha doğru bir yöntemdir.
- Kullanılacak iş elemanını belirleyin: silindir veya hidrolik motor.
- Silindirin tek etkili mi yoksa çift etkili mi olacağını belirleyin.
- Uygun yön kontrol valfini seçin.
- Valfin tek bobinli mi, çift bobinli mi veya yay geri dönüşlü mü olacağını belirleyin.
- Start, stop ve diğer kumanda butonlarını belirleyin.
- Gerekliyse röle, zaman rölesi ve sınır anahtarlarını belirleyin.
- İstenen hareket sırasını yazın.
- Önce hidrolik devreyi, ardından elektrik kumanda devresini oluşturun.
- Devrenin başlangıç, çalışma ve durma durumlarını ayrı ayrı kontrol edin.
Devrede kullanılacak pompanın görevi ve çalışma prensibini ayrıntılı öğrenmek için Hidrolik Pompa Çeşitleri ve Çalışma Prensipleri konusunu inceleyebilirsiniz.
Elektrohidrolik Uygulamaları ile Bilginizi Pekiştirin
Bu sayfadaki elektrohidrolik uygulamaları; buton kontrollü silindir hareketlerinden başlayarak VE–VEYA mantığı, mühürleme, zaman rölesi, sınır anahtarı, sürekli çevrim ve sıralı çalışma gibi farklı kumanda yöntemlerini örneklerle göstermektedir.
Hidrolik motorlar, yön kontrol valfleri ve hidrolik silindirlerle ilgili bilgilerinizi test etmek için Araçlarda Hidrolik Sistemler Modül Sınavı 2 içeriğini çözebilirsiniz.
Hidrolik ve pnömatik sistemlerle ilgili diğer ders, sunum ve uygulamalara Araçlarda Hidrolik Pnömatik Sistemler kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Motorlu Araçlar Teknolojisi, hidrolik sistemler ve diğer mesleki ders içeriklerini MotorDersi ana sayfasından inceleyebilirsiniz.
İlk yorumu siz yazın
Konu hakkında görüş, soru veya ek bilgi paylaşabilirsiniz.