Motor Yağlama Sistemi Arızaları ve Nedenleri

Motor yağlama sistemi arızaları; yağ tüketiminin artması, motorda yağ kaçağı oluşması, motor yağına su veya yakıt karışması ve yağ basıncının düşmesi gibi farklı belirtilerle ortaya çıkabilir. Bu sorunların kaynağını doğru belirlemek, motor parçalarında meydana gelebilecek ciddi aşınma ve hasarların önlenmesi açısından önemlidir.

Motor yağının temel görevleri; hareketli parçalar arasındaki sürtünmeyi azaltmak, aşınmayı önlemeye yardımcı olmak, motor parçalarından ısı taşımak ve kirleticileri yağ filtresine ve kartere taşımaktır. Yağın motor içerisindeki dolaşımını ve sistem elemanlarını incelemek için Motor Yağlama Sistemi konusuna bakabilirsiniz.

Motorda Yağ Sarfiyatı Neden Fazla Olur?

Motorun fazla yağ yakması veya yağ eksiltmesi her zaman aynı arızadan kaynaklanmaz. Yağ dışarı sızabileceği gibi motor içerisinde yanma odasına geçerek de tüketilebilir. Motorun normal kabul edilen yağ tüketimi ise üreticinin teknik değerlerine göre değişebilir.

Motorda yağ tüketiminin fazla olmasının başlıca nedenleri şunlardır:

1. Motorun conta, keçe, karter veya diğer bölgelerinde dış yağ kaçağı bulunması.
2. Piston segmanlarının aşınmış, hasarlı veya hareket kabiliyetini kaybetmiş olması.
3. Piston ve silindir yüzeylerinde aşınma bulunması.
4. Supap sapları, supap kılavuzları veya supap keçelerindeki aşınma nedeniyle yanma odasına yağ geçmesi.
5. Karter havalandırma sisteminin arızalı veya tıkalı olması.
6. Ana ve biyel yataklarındaki aşırı boşlukların yağlama koşullarını olumsuz etkilemesi.
7. Yağ basıncı kontrol elemanlarında arıza bulunması.
8. Motor üreticisinin belirttiği viskozite ve teknik özelliklere uygun olmayan motor yağı kullanılması.
9. Turboşarjlı motorlarda turbo yağlama ve sızdırmazlık sisteminde problem bulunması.

Piston ile silindir arasındaki sızdırmazlığın sağlanmasında önemli görev üstlenen piston segmanlarının aşınması, yağın yanma odasına geçmesine ve motorun yağ tüketiminin artmasına neden olabilir. Piston, biyel ve krank mekanizmasının kontrol işlemlerini Piston, Biyel ve Krank Mili Kontrolleri konusunda inceleyebilirsiniz.

Mavi Egzoz Dumanı Yağ Yakma Belirtisi midir?

Egzozdan mavi veya mavimsi duman çıkması, motor yağının yanma odasına girip yanabildiğini düşündüren önemli belirtilerden biridir. Ancak yalnızca egzoz dumanına bakarak doğrudan piston segmanlarının arızalı olduğu sonucuna varılmamalıdır.

Segman ve silindir aşınmasının yanında supap keçeleri, supap kılavuzları, karter havalandırma sistemi ve turboşarj bulunan motorlarda turbo kaynaklı sorunlar da yağın yanma odasına veya emme-egzoz sistemine geçmesine neden olabilir. Turboşarjın çalışma prensibi bu tür arızaların değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Motorda Yağ Kaçağı Neden Olur?

Motorda yağ kaçağı, motor yağının conta, keçe, bağlantı noktaları veya yağlama sistemi elemanlarından dışarı sızmasıdır. Kaçağın yeri ve miktarı belirlenmeden parça değiştirilmesi yerine motor temizlenerek kaçağın kaynağının doğru tespit edilmesi gerekir.

Motor yağ kaçağının yaygın nedenleri şunlardır:

1. Yağ karteri boşaltma tapasının gevşek olması veya tapa contasının hasar görmesi.
2. Yağ karterinin çatlaması veya hasar görmesi.
3. Karter contasının veya sızdırmazlık malzemesinin görevini yapamaması.
4. Ön kapak ve zamanlama sistemi kapaklarında sızdırmazlık problemi bulunması.
5. Krank mili ön veya arka yağ keçesinin aşınması veya hasar görmesi.
6. Eksantrik mili keçesi veya ilgili kapaklarda yağ kaçağı bulunması.
7. Yağ filtresinin gevşek, hasarlı veya yanlış takılmış olması.
8. Yağ basınç sensörü, müşür veya yağlama sistemi bağlantılarında sızıntı bulunması.
9. Supap veya külbütör kapağı contasının hasarlı olması.
10. Yağ pompası ve bağlantılarında sızdırmazlık problemi bulunması.
11. Karter havalandırma sisteminin tıkanması sonucu karter içi basıncın yükselmesi.

Yağ Karterinden Yağ Kaçağı

Motor yağının toplandığı karter bölgesindeki yağ kaçağı; boşaltma tapasından, tapa contasından, karterin kendisinden veya karter ile motor bloğu arasındaki sızdırmazlık yüzeyinden kaynaklanabilir.

Karter bölgesinde kaçak görülmesi halinde şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Karter bağlantı elemanlarının durumu
• Karter contası veya kullanılan sızdırmazlık malzemesi
• Karter sızdırmazlık yüzeyi
• Yağ boşaltma tapası ve contası
• Karterde çatlak veya darbe hasarı bulunup bulunmadığı

Motor Ön Kapağından Yağ Kaçağı

Motorun ön kapak veya zamanlama sistemi bölgesindeki yağ kaçakları kapak contası, sıvı conta, krank mili keçesi veya eksantrik mili keçesi gibi farklı noktalardan kaynaklanabilir. Kaçağın tam kaynağı belirlenmeden yalnızca görünen bölgedeki parçanın değiştirilmesi doğru teşhis sağlamayabilir.

Eksantrik milinin motor yönetimindeki konumunun nasıl belirlendiğini incelemek için Eksantrik Mili Konum Sensörü konusundan yararlanabilirsiniz.

Krank Mili Keçesinden Yağ Kaçağı

Krank mili ön ve arka keçelerinde meydana gelen aşınma veya hasar motor yağının dışarı sızmasına neden olabilir. Keçe kaçağının nedenleri arasında keçenin yıpranması, yanlış montaj, keçe çalışma yüzeyinin aşınması ve krank milindeki aşırı boşluklar bulunabilir.

Krank mili ön keçesinde şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Yağ keçesinin yıpranması veya sertleşmesi
• Keçenin yanlış veya hatalı takılması
• Krank mili keçe çalışma yüzeyinin aşınması
• Kasnak veya titreşim damperinin bağlantısı
• Keçe ve kapak merkezlemesinin doğru olması
• İlgili yağ dönüş kanallarının açık olması

Arka krank mili keçesinde ise keçe aşınması, yanlış keçe kullanımı, krank mili yüzeyindeki aşınma ve krank mili/yatak boşlukları değerlendirilmelidir.

Supap Kapağından Yağ Kaçağı

Supap veya külbütör kapağı contasının sertleşmesi, hasar görmesi, yanlış yerleştirilmesi veya kapağın sızdırmazlık yüzeyinde problem bulunması yağ kaçağına neden olabilir. Bağlantı elemanlarının üreticinin belirttiği sıra ve tork değerlerinde sıkılması önemlidir.

Supap mekanizmasının parçaları ve çalışma prensibi için Supap Sistemi ve Çalışması konusunu inceleyebilirsiniz.

Karter Havalandırma Sistemi ve Yağ Kaçağı

Karter havalandırma sisteminin tıkanması veya düzgün çalışmaması, karter içerisindeki basıncın yükselmesine neden olabilir. Artan karter basıncı motor yağının conta ve keçelerden dışarı sızmasını kolaylaştırabilir. Bu nedenle tekrarlayan yağ kaçaklarında yalnızca conta ve keçeler değil, karter havalandırma sistemi de kontrol edilmelidir.

Motor Yağına Su veya Yakıt Karışması

Motor yağının renginde, kıvamında veya seviyesinde anormal değişiklikler bulunması yağa başka bir sıvının karıştığını düşündürebilir. Ancak yalnızca yağın köpürmesine bakarak kesin olarak “motor yağına su karışmıştır” sonucu çıkarılmamalıdır.

Soğutma sıvısının motor yağına karışması; silindir kapak contası, silindir kapağı, motor bloğu veya bazı motorlarda yağ soğutucusu gibi farklı noktalardaki arızalardan kaynaklanabilir. Silindir kapağıyla ilgili kontrol yöntemlerini Silindir Kapağı ve Kontrolleri konusunda inceleyebilirsiniz.

Özellikle kısa mesafeli kullanımlarda ve motorun yeterince çalışma sıcaklığına ulaşmadığı koşullarda karter havalandırma sisteminde ve yağ dolum kapağı çevresinde yoğuşma görülebilir. Bu durum gerçek bir soğutma sıvısı kaçağıyla karıştırılmamalıdır.

Motor yağına yakıt karışması ise yağın viskozitesinin düşmesine ve yağ seviyesinin yükselmesine neden olabilir. Yakıt enjeksiyon sistemi arızaları, çalışma koşulları veya motora özgü başka problemler bu duruma yol açabilir. Yağın yakıtla seyrelmesi yağlama özelliğini olumsuz etkileyebileceğinden arızanın nedeni belirlenmelidir.

Motorda Yağ Basıncı Neden Düşer?

Motor yağ basıncının düşük olması veya yağ basıncının oluşmaması, motor açısından ciddi sonuçlara yol açabilecek bir arızadır. Yağ basınç uyarı lambası motor çalışırken yanıyorsa veya yağ basıncı olmadığı düşünülüyorsa motorun çalıştırılmaya devam edilmesi ciddi hasar riski oluşturabilir.

Yağ basıncının düşük olmasının veya hiç oluşmamasının başlıca nedenleri şunlardır:

1. Yağ basınç göstergesi, sensörü veya elektrik devresinde arıza bulunması.
2. Motor yağı seviyesinin yetersiz olması.
3. Yağ pompasının aşınmış, hasarlı veya tahrik sisteminin arızalı olması.
4. Yağ basınç kontrol veya tahliye valfinin açık kalması ya da arızalanması.
5. Yağ pompasının emiş borusu veya süzgecinin tıkanması.
6. Yağ kanallarında tıkanıklık veya ciddi akış problemi bulunması.
7. Motor yatak boşluklarının aşırı artması nedeniyle yağ basıncının düşmesi.
8. Motor için uygun olmayan viskozitede yağ kullanılması.

Yağ basıncı sorunu tespit edildiğinde yalnızca yağ basınç sensörünü değiştirmek yerine yağ seviyesi, kullanılan yağ, sensör ve elektrik devresi, gerçek yağ basıncı, yağ pompası, emiş süzgeci ve motorun mekanik durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Motor Yağlama Sistemi Arızalarında Ne Yapılmalı?

Motorun sürekli yağ eksiltmesi, zeminde yağ lekesi görülmesi, egzozdan mavi duman çıkması, motor yağında anormal renk veya kıvam değişikliği görülmesi ya da yağ basınç ikaz lambasının yanması durumunda arızanın kaynağı belirlenmelidir.

Motor yağının miktarı kadar doğru özellikte olması da önemlidir. Motorlarda kullanılan yağların özellikleri hakkında Motorlarda Kullanılan Sıvılar ve Yağlar içeriğinden yararlanabilirsiniz.

Yağlama sistemi arızalarının teşhisinde üreticinin teknik verileri, yağ basıncı değerleri, servis prosedürleri ve motorun mekanik durumu birlikte değerlendirilmelidir. Motor parçalarının aşınması veya ciddi mekanik hasar bulunması halinde Motor Yenileştirme işlemleri gerekli olabilir.

Motor arızaları, yağlama sistemi ve diğer otomotiv teknik eğitim içeriklerine MotorDersi ana sayfasından ulaşabilirsiniz.